Til hamingju…
Dagsetning: 3. nóvember 2004 - Miðvikudagur
Höfundur: Sigurður Hólm Gunnarsson
Efnisorð: Heimsmynd
Viðbrögð: Ummæli ( )
13 athugasemdir
Höfundur: Sigurður Hólm Gunnarsson
Efnisorð: Heimsmynd
Viðbrögð: Ummæli (
Bókstafstrúarmenn, stríðsherrar, hommahatarar og íhaldsfrjálshyggjumenn fagna nú sigri þegar George W. Bush hefur verið endurkjörinn forseti Bandaríkjanna. Ég óska þeim til hamingju. Um leið finn ég til með þeim góðu Bandaríkjamönnum sem berjast fyrir félagslegu réttlæti, breyttri utanríkisstefnu, ábyrgri efnahagsstefnu, hófsemi og trúfrelsi. Ég finn til með borgurum heimsins sem ég óttast að verði frekar fyrir barðinu á heimsvaldastefnu Bandaríkjastjórnar. Ég vona innilega að svartsýni mín sé ekki á rökum reist, ég óttast að hún sé það.
Hver er þín skoðun?
Efnisorð: Heimsmynd
Þessi færsla var sett inn á vefinn þann 3. nóvember 2004 og skráð í flokkinn: Hugsað upphátt.
13 athugasemdir
Hver er þín skoðun?
Nýlegar færslur
- Hugvekja um hugsanaskekkjur
- Um mótmæli og ógeðslega orðræðu
- Heimildarþáttur um einelti settur á netið
- Mannskemmandi einelti
- Klappað fyrir dauðarefsingum
- Gummi best?
- Trú í lagi svo lengi sem trúariðkun er sleppt?
- Mannréttindakafli nýrrar stjórnarskrár? – Fundur á vegum Siðmenntar
- Verður staða lífsskoðunarfélaga jöfnuð?
- Um kjánatrukka og aðdáendur þeirra
- Heimsendir hjá iðjuþjálfum?
- Hamfarakenningin
Hvers vegna óskar þú bókstafstrúarmönnum til hamingju með sigur Bush?
Stærsti hluti bókstafstrúarmanna eða trúarofstækismanna í heiminum eru líklega Múslimar, og varla teljast þeir meðal stuðningsmanna Bush!
Einnig er stór hópur kristinna bókstafstrúarmanna sem heldur því fram að Bush sé anti-kristur, svo ekki þýðir að hrósa þeim heldur.
Hvers vegna óskar þú hommahöturum til hamingju?
Hverjir eru það sem heimta að orð trúarbókar sinnnar gildi sem lög, sem hefur þær afleiðingar að hommar eru hér um bil réttdræpir? Rótækir múslimar!
Hvers vegna óskar þú stríðherrum til hamingju?
Hvaða trúarhópur er það sem opinberlega boðar vopnað trúboð? Rótækir múslimar!
Sem „íhaldsfrjálshyggjumaður“, þá þygg ég hamingju óskir þínar. (þó að mér hafi reyndar þótt Kerry ljómandi fínn kostur líka)
Gott er að sjá að umburðarlyndir og góðir Evrópubúar eru ekki með neina sleggjudóma um Bandaríkjamenn og stuðnignsmenn Bush!
Sæll Sindri
Þessum spurningum þínum er nokkuð auðsvarað.
Ég óska bókstafstrúuðum til hamingju vegna þess að Bush sækir fylgi sitt einkum til bókstafstrúaðra Bandaríkjamanna. Þó að sumir þeirra líti á Bush sem antikrist er aukaatriði.
Bókstafstrúaða múslima er hægt að finna víða um heiminn. Þeir voru hins vegar ekki stór kjósendahópur í Bandaríkjunum og þeir hefðu auðvitað ekki kosið Bush. Enda er Bush harður talsmaður “kristinna gilda” sem er undarlegt í lýðræðissamfélagi þar sem stjórnvöld eiga að vera hlutlaus.
Bandarískir hommahatarar eru flestir bókstafstrúaðir kristnir og hvítir miðaldra karlar. Ég er að fjalla um kosningar í Bandaríkjunum, ekki annars staðar. Þeir sem styðja hvað mest frjálsa og óhefta byssueign og árásarstríð (margir opinberlega í nafni kristinnar trúar) í Bandaríkjunum eru einnig bókstafstrúaðir kristnir og hvítir miðaldra karlar. Ekki róttækir múslimar. Ekki liði mér betur ef Bush væri bókstafstrúaður múslimi og helstu stuðningsmenn hans rótækir múslimar.
Hamingjuóskir mínar voru auðvitað sendar í kaldhæðni, en þér er frjálst að taka þær til þín.
Sleggjudómar byggjast á því þegar maður myndar sér skoðanir án þess að vita um hvað hann er að tala. Rannsóknir á rannsóknir ofan sýna hins vegar svo ekki verður um villst að Bush sækir fylgi sitt fyrst og fremst í biblíubeltið, til bókstafstrúaðra kristinna manna sem styðja árásarstríð, eru á móti mannréttindum samkynhneigðra og jafnrétti kvenna. Vitaskuld eru ekki allir stuðningsmenn Bush þessarar skoðunar, en til þessa fólks sækir hann engu að síður helst fylgi sitt. Svo einfalt er það nú.
Kveðja,
Siggi
Það væri gaman að vita hvaðan þú hefur hugmyndir þínar, Sindri, um að rót heimsvandans liggi hjá róttækum múslimum. Tiltekin eru þrjú vægast sagt vafasöm atriði hjá þér:
1. Þú segir að stærsti hluti ofstækismanna í heiminum eru LÍKLEGA múslimar. Hvað hefurðu eiginlega fyrir þér í því? Og af hverju þetta „líklega“?
2. Þú spyrð hverjir það séu sem heimta að orð trúarbókar sinnar gildi sem lög sem valdi því svo að hommar séu HÉR UM BIL réttdræpir. Ég viðurkenni að ég skil ekki hvernig menn geti verið hér um bil réttdræpir en það er annað mál. Spurningunni er hinsvegar auðsvarað. Gyðingar fara fram á það og þeir eru mun aðgangsharðari í því að fá Biblíuna viðurkennda sem lögbók heldur en múslimar Kóraninn. Lögbók gyðinga er t.a.m. skrifuð í Biblíuna. Gyðingar eru auk þess einn sterkasti stuðningsmannahópur Bush og sá lang valdamesti og róttækasti. Innan þeirra raða er svo sannarlega hægt að finna trúarofstækismenn. Fullyrðing þín er því beinlínis röng.
3. Hvaða trúarhópur boðar vopnað trúboð? Kristnir menn boða vopnað trúboð. Í Biblíunni stendur að takist kristnum manni ekki að „frelsa“ heiðingjann þá skuli hann drepa hann. Í Kóraninum eiga múslimar vissulega að boða trúnna en takist það ekki þá mun Allah dæma heiðingjann eftir að tilveru hans á jörðinni sé lokið. Hinsvegar er það svo að múslimum er heimilt samkvæmt Kóraninum að verja trú sína með því að berjast til dauða. Þar er stór munur á.
Sæll Sigurður.
Ég leit þannig á málið að þú værir að óska bókstafstrúarmönnum, hommahöturum, stríðsherrum osfrv til hamingju almennt, ekki einungis þeim sem búa í Bandaríkjunum.
Sæll Kristinn!
Kristinn sagði eftirfarandi:
„Þú spyrð hverjir það séu sem heimta að orð trúarbókar sinnar gildi sem lög sem valdi því svo að hommar séu HÉR UM BIL réttdræpir. Ég viðurkenni að ég skil ekki hvernig menn geti verið hér um bil réttdræpir en það er annað mál.“
Sindri:
Ástæðan fyrir því að segi að hommar séu hér um bil réttdræpir, er vegna þess að fyrst þarf að boða þeim trúnna og láta þá yðrast, taki þeir ekki sönsum eru þeir, eins og aðrir „infidels“ réttdræpir.
Þannig leggja margir „fundamentalistar“ skilning í Kóraninn… Hér getur þú séð dæmi:
http://www.skodun.is/archives/2004/31/10/vangaveltur_um_vopn_iraka.php
Kristinn sagði:
Spurningunni er hinsvegar auðsvarað. Gyðingar fara fram á það og þeir eru mun aðgangsharðari í því að fá Biblíuna viðurkennda sem lögbók heldur en múslimar Kóraninn.
Svar Sindra:
Lög múslima, shariah, Islamic law, voru við lýði í Afganistan sem almenn landslög, og eru enn við lýði í einhverjum ríkjum. Til eru menn í öllum múslimaríkjum sem vilja taka upp „sharia“.
Við skulum sjá hvað fræðimenn á sviði lögfræði segja um Sharia:
„The highest and most important source of law is the Koran…“ An introduction to comparative law, eftir Zweigert and Kötz, bls 303
Ég veit ekki til þess að „THORA“ lögmál gyðinga, sem eru mósebækurnar fimm, séu gildandi réttarheimild í Ísrael, THORA er í bestafalli óbindandi réttarheimild eða lögskýringarsjónarmið, en líklega ekki einusinn það – andstætt Kóraninum, sem er æðsta réttarheimildin í sumum múslimaríkjum, og bindandi.
(Ath ég er að læra samaburðarlögfræði)
Kristinn sagði:
Lögbók gyðinga er t.a.m. skrifuð í Biblíuna. Gyðingar eru auk þess einn sterkasti stuðningsmannahópur Bush og sá lang valdamesti og róttækasti.
Kerry er mjög einharður stuðningsmaður Ísraela, og Gyðingar eru mjög margir harðir stuðningsmenn Demókrata. Clinton var einnig harður Ísraelsvinur. Mér þætti gaman að sjá sannanir fyrir þeirri mýtu að gyðingar séu í stórum stíl róttækir Repúblikanar,frekar en Demókratar. Síðan mætti gjarnan benda mér á þessa ríku og valdamiklu gyðinga sem eru stuðningsmenn Bush. Hverjir eru þeir? Athugaðu hvort að Kerry fái ekki allveg jafn margar krónur og eins mikinn stuðning frá Gyðingum.
Vitnum aðeins í Kerry:
,,Ísraelsmenn ættu einnig að vita, að sem forseti, mun ég staðfastlega einbeita mér að því að vernda og varðveita ríki gyðinga.”
,,John Kerry og John Edwards munu heilshugar tryggja öryggi bandamanna okkar, Ísraelsemanna.”
,,John Kerry og John Edwards telja að sagan, hagsmunir okkar og sameiginleg gildi okkar, sem eru frelsi og lýðræði, krefjist þess að Bandaríkin viðhaldi ávallt okkar sérstaka og stöðuga vinarsambandi og stuðningi við Ísrael.”
Það má lengi halda áfram að vitna í Kerry, en ég bendi á heimasíðu hans fyrir þá sem betur vilja skoða:
http://www.johnkerry.com
http://www.johnkerry.com/communities/jewish_americans/strength_security.html
http://www.johnkerry.com/communities/jewish_americans/
http://www.johnkerry.com/communities/jewish_americans/independence.html
Kristinn sagði:
Kristnir menn boða vopnað trúboð. Í Biblíunni stendur að takist kristnum manni ekki að „frelsa“ heiðingjann þá skuli hann drepa hann.
Svar Sindra:
Ef þú gætir verið svo vænn að finna fyrir mig dæmi úr biblíunni, þar sem beðið er um að kristið túboð sé stundað með þessum hætti, þá væri það fínt. Ég hef satt að segja bara séð talað um að bjóða hina kinnina, elska alla, o.s.frv. Ég hef lesið biblíuna alla býsna oft, og konan mín lærði guðfræði í Bandaríkjunum, og ekki könnumst við við þetta.
Þú gætir ef til vill fundið dæmi úr gamla testamentinu þar sem Guð bað Gyðinga um að eyða óvinum sínum með grimmdarlegum hætti… óskiljanlegum frá mínum bæjardyrum séð reyndar, en það var ekki til þess að boða trú, hvorki kristna trú, né gyðingdóm
Ég sé hinsvegar engin slík fyrirmæli Kristið trúboð.
Nóg í bili
Þar sem ekki er hægt að edita greinan, laga stafsetingar og innsláttarvillur vil ég koma með nokkrar leiðrétttingar:
Eftir þess:
Kristinn sagði:
Lögbók gyðinga er t.a.m. skrifuð í Biblíuna. Gyðingar eru auk þess einn sterkasti stuðningsmannahópur Bush og sá lang valdamesti og róttækasti.
Átti að standa „SVAR SINDRA“ Síðan átti málsgreinin sem hefst á orðunum: „Kerry er einharður stuðningsmaður Ísraela…“
Næst síðasta setningin: „Ég sé hinsvegar engin slík fyrirmæli Kristið trúboð“
átti ekki að vera þarna, og er auk þess málfræðilega stórgölluð
Ég setti tengil á grein sem ég skrifaði um vopn Íraka fyrir mistök, í stað greinar um hatursboðskap í Íslömskum moskum í Palsestínu, þar sem vel og vandlega er greint frá því að heiðingjar séu réttdræpir, sökum þess eins að vera „heiðingjar“
Þú getur fundið slían boðskap víða í öðrum múslima löndum, og löngu fyrir 11. sept 2001…
Hér getur þú séð dæmi um ræður klerka í Palestínu, þeir eins og trúbræður þeirra telja kristna menn og gyðinga, sem ekki ganga íslam á hönd réttdræpa:
http://www.memri.org/bin/articles.cgi?Page=archives&Area=sr&ID=SR2403
Kóraninn og vopnað trúboð:
„Fight those who believe not in Allah nor the Last Day, nor hold that forbidden which hath been forbidden by Allah and His Messenger, nor acknowledge the Religion of truth, from among the People of the Book, until they pay the Jizyah with willing submission, and feel themselves subdued“ 9:29
„قَاتِلُواْ الَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَلاَ بِالْيَوْمِ الآخِرِ وَلاَ يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَلاَ يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُواْ الْجِزْيَةَ عَن يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُون“ التوبة 29:9
“But when the forbidden months are past, then fight and slay the pagans wherever ye find them, and seize them, beleaguer them, and lie in wait for them in every stratagem (of war); but if they repent, and establish regular Prayers and practise regular Charity, then open the way for them: for Allah is Oft-Forgiving, Most Merciful” 9:5
„فَإِذَا انسَلَخَ الأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُواْ الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُواْ لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ وَآتَوُاْ الزَّكَاةَ فَخَلُّواْ سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ“ التوبة 5:9
As we see clearly in this verse (which is commonly called the verse of the sword) there is only one way out for pagans (or infidels) to be spared from being slain. They should repent, establish regular prayers, and practice regular charity, i.e. become Muslims. As for people of the book we read the verse in the same sura v. 29, which tells us the way out of being killed “until they pay the Jizyah with willing submission, and feel themselves subdued”
Ég fann þetta hér:
http://answering-islam.org/Terrorism/peace-loving.html
Sæll aftur Sindri. Trúarrit kristinna og múslima eru uppfull af hatursáróðri, fordómum, ofbeldisdýrkun, kvenfyrirlitningu og stríðsæsingum. Vitanlega er einnig hægt að grafa upp setningar í flestum trúarritum sem hljóma vel í augum nútímamanna. Þess vegna er bókstafstrú hættuleg. Skiptir þá litlu hvort um er að ræða bókstafstrú múslima eða kristinna. Þegar menn draga allan sinn siðalærdóm úr gömlum bókum, sögum og goðsögum er verið að bjóða hættunni heim. Ekkert er gott eða slæmt af því það stendur í einhverjum ákveðnum bókum. Siðferðilegt gildi orða og athafna er háð þeim afleiðingum sem þau hafa. Bókstafstrúarmenn skilja þetta ekki. Þeir trúa vegna þess að það stendur í Biblíunni, eða gera vegna þess að það stendur í Kóraninum. Þessi hugsunarháttur er hættulegur og því óttast ég aukið vald bókstafstrúarmanna í Bandaríkjunum.
Mér sýnist þú hafa nokkra fordóma gagnvart múslimum. Kann það að vera vegna þess að þú ert sjálfur kristinn og konan þín hefur lært guðfræði (eins og þú sjálfur minntist á). Staðreyndin er hins vegar sá að ekki er minna um hatursboðskap í trúarbók kristinna en í trúarbók múslima. Ólík staða mannréttinda og frelsis í “löndum Íslam” og “kristnum þjóðfélögum” hefur lítið með trúarbrögðin sem slík að gera. Hér er það trúarhitinn sem skiptir mestu máli. Í dag er bókstafstrú mun útbreiddari í löndum Íslam en í kristnum löndum. Þetta er það sem skiptir mestu máli. Ástandið hefur hins vegar ekki alltaf verið svona. Á hinum myrku miðöldum var trúarhitinn mun meiri í kristnu Evrópu en víðs vegar í löndum múslima. Á meðan rétttrúnaður réði ríkjum í löndum hinna kristnu ríkti mun meiri hófsemd í trúmálum í sumum löndum múslima og þar var enda umburðarlyndið mun meira. Ekki gleyma því að við eigum múslimum það að þakka að endurreisn gat átt sér stað í Evrópu á 14. til 16 öld.
Við eigum múslimum það að þakka að þekking og menning forn-Grikkja og forn-Rómverja glataðist ekki að eilífu. Kristnir, um alla Evrópu, brenndu klassísk rit, bönnuðu þekkingarleit og áttu það til að senda alla þá sem forvitnir voru á bálið með bókum sínum. Á Spáni undir stjórn múslima ríkti hins vegar umburðarlyndi sem þekktist ekki annars staðar í Evrópu. Þar brenndu menn ekki bækur heldur lásu þær. Þar eyðilögðu menn ekki bókasöfn heldur byggðu þau. Það ætti því að vera ljóst að einstökum trúarbrögðum verður ekki kennt um hatursboðskap og barbarisma. Flest trúarbrögð geta hins vegar verið stórhættuleg ef bókstafstrúarmenn ráða ríkjum.
Ég hvet þig til að lesa eftirfarandi greinar:
Trúarbrögð og siðmenning
Meira um Islam
Vitnað í trúarbækur og ofstækismenn
Eins og áður segir er margt skelfilegt að finna í trúarbókum helstu trúarbragða heim. Þú vitnar í valda kafla úr Kóraninum. Ég get auðveldlega gert það sama og vitnað úr Biblíunni:
Að lokum ein klassísk setning um konur:
Svo má alltaf vitna í bókstafstrúaða kristna valdamenn:
Kveðja,
Siggi
Ég þekki vel til Jerry Falwell og Jimmy Saggart. Þeir gætu því miður allveg hafa sagt þetta.
Það er fáránlegt að halda því fram að Guð hafi með einhverjum hætti staðið á bak við 9/11 til þess að hefna sín. (Jerry Falwell)Einnig finnst mér setning Jimmy Swaggart sem þú vitnar í hræðileg.
Svona Jimmy Swagart til varnar, (ef vörn mætti kalla) þá held ég að það sé allveg á hreinu að hér er á ferð ósmekklegur „hommabrandari“, sagt til þess að fá menn til að hlæja. Honum getur ekki verið full alvara með þessu. (Engu að síður ömurlega sagt)
Gætir þú sýnt mér hvar þú fannst þessi ummæli Bush um trúleysingja. Ég svolítið erfitt með að taka þau trúanleg. Ég vil sjá þau í samhengi og þess háttar.
“I don’t know that atheists should be considered as citizens, nor should they be considered patriots. This is one nation under God.“ – George W. Bush.
Annað mál. Í þessum versum sem þú vitnar til, eru engin dæmi um ástundun trúboðs með vopnum.
Versin í gamla testamentinum sem þú vitnar í fjalla um það að gyðingar áttu að drepa þá sem voru í „þeirra hópi“, fjölskyldu meðlimi o.þ.h. sem tældu þá til þess að hverfa frá trúnni.
Varðandi Markúsarguðspjallsversið sem þú bentir á:
Þeir sem eru fyrirdæmdir í nýjatestamentinu, eru þeir sem „glatast“ – fara til helju eftir dauðann. Það er enginn beðinn um að drepa neinn.
Króaninn er talsvert MIKIÐ aggressívari.
Ég hefði allt eins geta birt 1000 vers úr kóraninum hér fyrir ofann, en ég kunni ekki við það, þar sem langar „copý paste“ greinar á ensku eru ekki áhugaverðar.
Kveðja
Sindri
Umfjöllun um ummæli Bush eru að finna á The Atheist Web. Þú getur líka skellt setningunni inn í Google. Þar finnur þú margar síður þar sem fjallað er um þessi ummæli Bush eldri.
“Annað mál. Í þessum versum sem þú vitnar til, eru engin dæmi um ástundun trúboðs með vopnum.”
Ég skil ekki hvað þú átt við með þessu. Viðbjóðurinn í Biblíunni er nánast endalaus. Kíktu á þennan ágæta lista yfir umburðarleysi og grimmd í “hinni helgu bók”.
Sama viðbjóðinn er að finna í Kóraninum og ætla ég ekki að verja það sem þar stendur. Niðurstaðan er þessi. Það er ekki hægt að dæma alla múslima út frá Kóraninum frekar en það er hægt að dæma alla kristintrúarmenn út frá Biblíunni. Undir stjórn bókstafstrúarmanna eru bæði þessi trúarbrögð hins vegar stórhættuleg.
“Varðandi Markúsarguðspjallsversið sem þú bentir á:
Þeir sem eru fyrirdæmdir í nýjatestamentinu, eru þeir sem „glatast“ – fara til helju eftir dauðann. Það er enginn beðinn um að drepa neinn.”
Einmitt. Þess vegna hafa svo margir verið pyntaðir og drepnir í nafni kristinnar trúar. Við trúleysingjarnir förum allir til helvítis og þjáumst þar að eilífu. Því er það bæði rétt og mannúðlegt að pynta okkur til frelsunar svo við getum öðlast eilíft líf. Einnig er afar mikilvægt að drepa okkur áður en við getum sannfært aðra um trúleysi og þar með dæmt þá til eilífðarvistar í helvíti.
“Króaninn er talsvert MIKIÐ aggressívari.”
Kjaftæði! Það kann að vera fjallað sé meira um heilagt stríð í Kóraninum en í Biblíunni og kannski eru hommar fordæmdir aðeins meira í Biblíunni en í Kóraninum. Hvað með það? Er Biblían eitthvað betri af því það er oftar talað fyrir ákveðnu óréttlæti í Kóraninum en í Biblíunni? Óréttlæti er óréttlæti, grimmd er grimmd, nauðgun er nauðgun. Er maður sem myrðir 100 manns mun betri maður en sá sem drepur 101?
Er Guð sem segir:
…eitthvað betri eða verri en Guð sem segir:
Hvernig er hægt að rökstyðja hvort versið felur í sér siðlausari boðskap? Það er satt að segja kjánalegt að rökræða um þetta. Menn sem hafa einhverja siðferðiskennd eiga bara að viðurkenna að boðskapur beggja þessara trúarbragða er siðlaus (í það minnsta sé hann túlkaður orðrétt).
Siðferði er óháð trúarbrögðum og því gat heiðinginn Ciceró sagt:
Kær kveðja,
Siggi
Ég er mjög upptekinn núna, en ég hefði gaman að því við tækifæri að bera saman Biblíuna og Kóraninn frekar.
Ég er auðvitað súper hlutdrægur, þar sem ég er trúaður (kristinn). Ég hef einhverveginn aldrei upplifað boðskap biblíunnar sem ofbeldis og hatursáróður, og flestir sem ég þekki, sem bera svipaða trú, hvort sem það er hérlendis, í Skandinavíu eða Bandaríkjunum gera það ekki heldur.
Ég er hræddur um að þú ofmetir fjölda „heiftar biblíu vitleysinga“ meðal kristinna manna, sérstaklega í Bandaríkjunum. Það eru ekki 60milljón hommahatara og ofbeldisunnendur sem kusu Bush. Reyndar sýna rannsóknir að Bush hafi hlotið 25% fylgi meðal samkynhneigðar.
(Þess má geta, þar sem Kristinn talaði um að gyðingar væru rótækir Bush menn, að Kerry fékk um 75% fylgi meðal gyðinga, en Bush fékk 25%)