Spurt og svarað um yfirlýsingu Þjóðarhreyfingarinnar
Höfundur: Sigurður Hólm Gunnarsson
Efnisorð: Heimsmynd, Pólitísk einvígi, Stríð og friður, Utanríkismál
Viðbrögð: Ummæli (
Þjóðarhreyfingin hóf fyrir nokkrum dögum söfnun til að fjármagna birtingu yfirlýsingar í New York Times til að kynna þá staðreynd að stuðningur íslenskra stjórnvalda við innrásina í Írak endurspeglar ekki vilja íslensku þjóðarinnar. Strax eftir að átak Þjóðarhreyfingarinnar var kynnt hófst afskaplega ómálefnaleg umræða um átakið. Þeir sem standa að átakinu eru sakaðir um að tala í “nafni allra Íslendinga”, og hafa það eina markmið að “kynna sjálfan sig”. Þeir sem eru á móti stríðinu eru víst allir “kommar”, “kommatittar” og “sósíalistar”. Svo hefur það farið fyrir brjóstið á íslenskum haukum að almenningur mótmæli gjörðum ríkisstjórnar sem “var kosin lýðræðislegri kosningu og hefur því fullt umboð til að gera sem henni sýnist”. Í þessum pistli verður algengum áróðri og rökvillum svarað.
“Þjóðarhreyfingin talar í nafni allra Íslendinga”
Þetta þvaður hefur verið endurtekið aftur og aftur í fjölmiðlum undanfarna daga. Fyrst um sinn var fullyrt að “íslenska þjóðin” væri skrifuð fyrir yfirlýsingunni sem birta á í New York Times. Nú hafa áróðursmeistarar dregið aðeins í land en fullyrða þó enn að Þjóðarhreyfingin tali í nafni allra Íslendinga.
Ástæðan er sú að í yfirlýsingunni segir meðal annars:
“Við, Íslendingar, mótmælum eindregið yfirlýsingu íslenskra stjórnvalda um stuðning við innrás Bandaríkjanna og ,,viljugra“ bandamanna þeirra í Írak í mars 2003. Með þeirri yfirlýsingu voru brotin íslensk lög, alþjóðalög – og íslensk lýðræðishefð.”
Eins heimskulega og það nú hljómar halda íslenskir haukar því fram að með þessum orðum sé átt við alla Íslendinga. Þegar sagt er “Við, Íslendingar” er vitaskuld átt við þá sem standa að yfirlýsingunni (við erum jú Íslendingar). Hvert einasta fullþroska mannsbarn veit að ekki er hægt að lýsa einhverju yfir í nafni hvers einasta Íslendings (nema allir Íslendingar taki þátt í söfnuninni) og því er þetta vægast sagt langsóttur útúrsnúningur. Hins vegar eru Íslendingar almennt á móti þátttöku Íslands í stríðinu í Írak og veru landsins á lista “hinna viljugu”. Samkvæmt skoðanakönnunum hafa 80% Íslendinga sagst vera á móti því að Ísland sé á lista “hinna viljugu”. Þegar Bush forseti og fjölmiðlar víðs vegar um heiminn fjalla um þátttöku Íslendinga koma þessar staðreyndir hvergi fram.
“Íslendingar vinna gull í Evrópukeppni”, “Íslendingar eru bjartsýnir”, “Íslendingar eru einsleitir” “Íslendingar eru vinnusöm þjóð”. Af einhverjum ástæðum eru setningar sem þessar algengar í fjölmiðlum án þess nokkur maður haldi að um sé að ræða alla Íslendinga.
“Já en með orðalaginu er Þjóðarhreyfingin að reyna að blekkja fólk.”
Þetta er önnur vitleysa sem heyrst alltaf þegar búið er að hrekja þá fullyrðingu að Þjóðarhreyfingin sé að tala fyrir hönd allrar þjóðarinnar. Sannleikurinn er sá að markmiðið með yfirlýsingunni er að útskýra það fyrir heimsbyggðinni að þó íslensk stjórnvöld setji Ísland á lista “hinna viljugu” þýðir það ekki að allir Íslendingar hafi stutt eða styðji stríðið í Írak. Verið er að benda á að þó að Ísland sé á umræddum lista eru langflestir Íslendingar (þeir sem byggja landið Ísland) á móti stríðinu. Hvernig er hægt að vera á móti því að benda á staðreyndir?
Markmiðið með yfirlýsingunni er að breiða út sannleikann um afstöðu Íslendinga til stríðsins, ekki að breiða yfir sannleikann. Það þarf enginn sem styður átak Þjóðarhreyfingarinnar að óttast umræðu um hver stuðningur Íslendinga við innrásina í Írak var og er. Allar þær kannanir sem gerðar hafa verið sýna það glögglega að mikil meirihluti Íslendinga var og er á móti innrásinni í Írak og veru landsins á lista “hinna viljugu”. Í kjölfar þess að yfirlýsingin birtist í NYT verður umræða um hana í fjölmiðlum víðs vegar um heim þar sem afstaða Íslendinga verður rædd. Það er því engin hætta á því fjöldi fólks haldi að allir Íslendingar vilji fara af lista “hinna viljugu”.
“Já en íslensk stjórnvöld hafa verið kosin lýðræðislegri kosningu. Ef menn eru ósáttir við gjörðir stjórnvalda eiga þeir einfaldlega að sýna það í næstu kosningum. Hvað er Þjóðarhreyfingin að skipta sér af því sem lýðræðislega kjörin stjórnvöld hafa ákveðið? Þjóðarhreyfingin hefur ekkert umboð til að skipta sér að gjörðum íslenskra stjórnvalda.”
Lýðræði snýst um meira en að kjósa á fjögurra ára fresti. Það er reynda skylda þeirra sem vilja verja lýðræðið og tjáningarfrelsið að láta í sér heyra. Þjóðarhreyfingin telur sig ekki hafa vald til að breyta lögum eða einstökum stjórnvaldsaðgerðum. Enginn talsmaður þeirra hefur haldið slíku fram svo best sem ég veit. Með yfirlýsingunni er aðeins verið að benda umheiminum á það að Íslendingar voru og eru almennt á móti innrás Bandaríkjanna inn í Írak. Það er ekki verið að breyta lögum. Það er ekki verið að breyta stjórnavaldsaðgerðum. Það er ekki einu sinni verið að ljúga. Það er einfaldlega verið að benda á staðreyndir. Langflestir Íslendingar eru á móti því að Ísland sé á lista “hinna viljugu”. Það eru margar leiðir til að taka þátt í lýðræðissamfélagi. Ein er að kjósa, önnur er að láta rödd sína heyrast. Ljóst er að núverandi stjórnarflokkar voru ekki kosnir vegna stuðnings flokksforystunnar við stríðið í Írak heldur þrátt fyrir hann.
“Í Þjóðarhreyfingunni eru ekkert nema sósíalistar.”
Þetta eru vitaskuld ekki rök heldur afbrigði af klassískri rökvillu. Verið er að ráðast að og gera lítið úr þeim sem standa að átaki Þjóðarhreyfingarinnar en ekki verið að gagnrýna sjálft málefnið. Þetta er algeng aðferð þeirra sem eru rökþrota.
Þeir sem styðja átak Þjóðarhreyfingarinnar eru hins vegar ekki sósíalistar. Reyndar geta fæstir þeir sem ég þekki til talist sósíalistar. Ekki veit ég betur en að ýmsir þeir sem hafa talað fyrir hönd Þjóðarhreyfingarinnar hafi verið virkir meðlimir í Sjálfstæðisflokknum og jafnvel verið á þingi fyrir þann ágæta flokk.
“Hvers vegna kaupir ekki Þjóðarhreyfingin auglýsingu í Íröskum fjölmiðli frekar en í New York Times? Er ekki markmiðið að biðja írösku þjóðina afsökunar?”
Eitt af markmiðum yfirlýsingarinnar er að biðja írösku þjóðina afsökunar. Mikilvægasta markmiðið er hins vegar að vekja athygli sem flestra á raunverulegri afstöðu Íslendinga. Ein af ástæðum þess að ákveðið varð að birta yfirlýsinguna í NYT en í írösku dagblaði var sú að menn telja almennt að yfirlýsingin eigi meiri möguleika á umfjöllun í heimspressunni ef hún birtist í einu virtasta blaði Bandaríkjanna.
Önnur ástæða er sú að átak Þjóðarhreyfingarinnar er gert af norskri fyrirmynd en Norðmenn birtu sambærilega yfirlýsingu í Washington Post þann 12. október síðastliðinn („A letter from the concerned citizens and organizations of Norway“) sem vakti mikla athygli í heimspressunni.
Menn geta svosem gagnrýnt hvar Þjóðarhreyfingin ákvað að kaupa auglýsingapláss. Kannski var til betri leið til að ná til umheimsins. Ég er ekki markaðs- eða auglýsingafræðingur. Ef menn vita um aðrar góðar leiðir til að koma skilaboðunum áleiðis hvet ég þá til að láta Þjóðarhreyfinguna vita. Hver veit nema sum okkar séum til í að borga fyrir aðra yfirlýsingu í meira áberandi fjölmiðli?
“Af hverju eru peningarnir frekar notaði til mannúðarmála?”
Í fyrsta lagi kemur fjárfesting í yfirlýsingu ekki í veg fyrir að menn styðji mannúðarmál. Sömu spurningu er hægt að spyrja alla þá sem styðja fjárhagslega hvers kyns íþróttafélög, listir, stjórnmálafélög eða í raun hvað sem er. Það er alltaf hægt að sleppa því að fjárfesta í einhverju og gefa líknarfélagi peninginn. Svo geta menn líka gert bæði. Sjálfur sleppti ég því að kaupa pítsu í matinn einu sinni til að styrkja þetta þarfa átak.
Í öðru lagi er yfirlýsing Þjóðarhreyfingarinnar mannúðarmál. Það skiptir mannréttindi í heiminum miklu máli að friðelskandi og lýðræðislega þenkjandi fólk láti í sér heyra þegar það á við. Eru ekki meiri líkur á því, vegna háværra mótmæla Íslendinga, að íslensk stjórnvöld hugsi sig tvisvar um næst þegar þeir íhuga að styðja sambærilegt stríð og nú á sér stað í Írak?
Ég leyfi mér að ljúka þessum pistli með því að vitna í þjóðfélagsgagnrýnandann Voltaire sem sagði víst eitt sinn þessi fleygu orð:
“All it requires for the forces of evil, bigotry, superstition and ignorance to keep their grip on the minds of the people is that good men and women continue to do nothing.”
Er þetta ekki kjarni málsins?
Hringið í síma 90 20000 og leggið þannig fram 1.000 kr. (eitt þúsund krónur) til að kosta birtingu yfirlýsingarinnar.
Einnig má leggja frjáls framlög á bankareikning 1150-26-833 í SPRON (Þjóðarhreyfingin: kt. 640604-2390).
Verði afgangur af söfnunarfénu, rennur hann óskiptur til Rauða kross Íslands til hjálpar stríðshrjáðum borgurum í Írak.
Hárrétt! í stuttu máli:
Átta spurningar og sjö svör – Um væntanlega yfirlýsingu Þjóðarhreyfingarinnar í New York Times:
1. Hver er tilgangurinn með yfirlýsingunni?
Svar: Að mótmæla yfirlýsingu íslenskra stjórnvalda um stuðning við innrás Bandaríkjanna og ,,viljugra“ bandamanna þeirra í Írak í mars 2003. Með þeirri yfirlýsingu voru brotin íslensk lög, alþjóðalög – og íslensk lýðræðishefð. Ákvörðun um stuðning við innrásina tóku forsætisráðherra og utanríkisráðherra Íslands einir án þess að málið fengi fyrst umfjöllun í utanríkismálanefnd Alþingis. Er það þó skylt samkvæmt íslenskum lögum.
2. Af hverju segir í yfirlýsingu þjóðarhreyfingarinnar „Við, Íslendingar“, þótt augljóslega muni ekki allir Íslendingar styðja birtingu yfirlýsingarinnar?
Svar. Vegna þess þeir sem styðja yfirlýsinguna eru Íslendingar, en hvergi er þeim barnaskap haldið fram að þar séu á ferð allir Íslendingar. Þegar söfnuninni lýkur verður gefinn upp fjöldi þeirra Íslendinga sem styðja birtingu yfirlýsingarinnar með fjárframlagi sínu.
3. Hvers vegna að birta yfirlýsinguna í New York Times en ekki í dagblaði í Írak?
Svar: Stuðningur Íslands við innrásina í Írak hefur vakið heimsathygli. New York Times er eitt virtasta dagblað heims og þangað sækja aðrir fjölmiðlar fréttir um alþjóðamál, meðal annars fjölmiðlar í Írak og á Íslandi.
4. Hvað kostar að birta yfirlýsinguna í New York Times og hvenær verður hún birt?
Svar: Yfirlýsingin verður birt í janúar og kostar um 2,9 milljónir kr.
5. Væri ekki nær að láta það fé renna til hjálparstarfs?
Svar: Til hjálparstofnana ættu allir aflögufærir að gefa. Samkvæmt frétt RÚV kostar hernaðurinn í Írak 63 milljarða króna á viku og verður bráðlega 95 milljarðar króna, ca. ein Kárahnjúkavirkjun á viku. Nafn okkar og orðspor sem vopnlaus og friðelskandi þjóð er líka nokkurra króna virði. – Verði afgangur af söfnunarfénu rennur hann óskertur til Rauða kross Íslands til hjálpar stríðshrjáðum borgurum í Írak.
6. Hvar er hægt að lesa yfirlýsinguna?
Svar: Á vefslóð Þjóðarhreyfingarinnar: http://www.thjodarhreyfingin.is
7. Hvernig get ég stutt birtingu yfirlýsingarinnar í New York Times?
Svar: Með því að hringja (aftur ef þú hefur þegar gert það) í síma 90-20000. Þannig leggur þú 1.000 kr. (eitt þúsund krónur) til söfnunarinnar. Einnig má leggja frjáls framlög inn á söfnunarreikning í SPRON: 1150-26-833 (kennitala Þjóðarhreyfingarinnar: 640604-2390).
8. Hvað geta tveir íslenskir ráðherrar leyft sér að gera í okkar nafni – án þess að við andmælum?
EKKI Í MÍNU NAFNI
Ég hef fylgst með þessari umræðu undandfarið. Bæði það að ráðherrarnir tveir áttu að hafa svikið Íslendinga, brotið íslensk lög og skrifað undir yfirlýsinguna í óþökk annara ráðherra og þingmanna.
Samt hafa þeir útskýrt málið, skýrt fyrir okkur hvernig að þessu var staðið og komið með það fram sem skiptir máli að við vitum.
Þetta eru öryggismál þjóða og þannig mál bera ráðherrar ekki á torg. Það er okkar vald að leggja það traust á ríkisstjórn hverju sinni að axla þeirri ábyrgð sem þeir fá í hendur frá þjóðfélaginu, okkur íslendingum!
Samt er Þjóðarhreyfingin að fara af stað með þessa krossför sína að ríkisstjórn Íslands, þá einkanlega tveimur ráðherrum.
Ég vil aðeins segja eitt við aðstandendur Þjóðarhreyfingarinnar; Þið eruð ekki að gera þetta í mínu nafni – ekki í nafni þjóðarinnar!
Þetta er ákvörðun og múgsefjun nokkurra aðila sem virðast vera peningamenn og æða af stað með þetta sérkennilega verkefni.
Það er spurning hvað Þjóðarhreyfingin tekur sér fyrir hendur næst?
En ekki eruð þið í mínu nafni!
Kjarnyrt og pólitísk grein. Það má enginn gleyma því að þetta mál er fyrst og fremst pólitískt. Sigurður Hólm er samfylkingarmaður og skoðanir hans litast af málflutningi þeirra Steingríms J. og Össurar sem ásamt Ögmundi hafa verið duglegir að hamra á þessu máli og fyrir mér er tilgangurinn augljós. Koma pólitísku höggi á þá fóstbræður Davíð og Halldór. Það var því broslegt að sjá að í niðurlagi greinarinnar er reynt að klæða þetta pólítíska mál í mannúðarbúning. Jú, ef það verður afgangur þá sendum við hann til Írak. Mannúðin ofar öllu eða hvað?
Í grein Sigurðar er minnst á norskt friðelskandi og lýðræðislega þenkjandi fólk sem hafi birt auglýsingu í Washington Post. Þar er aðgreiningin augljós. Norðmennirnir vildu greinilega ekki tjá sig fyrir hönd allra Norðmanna heldur aðgreindu sig á þennan hátt. Því er eðlilegt að spyrja hvers vegna „Þjóðarhreyfingin“ aðgreinir sig ekki á svipaðan hátt og frændur okkar. Það er eðlileg krafa um aðgreiningu frá þeim sem hafa skömm á uppátækinu. Það er engin trygging fyrir því hvernig orðalagið „Við Íslendingar“ verður túlkað af fréttamiðlum þeim sem taka þetta mál upp úr umræddri auglýsingu. Allir Íslendingar eða ekki alveg allir, það verður huglægt mat fréttamanna sem og þeirra sem innbyrða fréttirnar. Þar er væntanlega tilgangi „Þjóðarhreyfingarinnar“ náð. Vafalaust munu margir úti í hinum stóra heimi, sem ekki vita betur, telja að þessi yfirlýsing sé í nafni allra Íslendinga. Þeir sem telja sig geta haft hag af því geta tekið þetta opna orðalag og nýtt sér það á einn eða annan hátt.
Telja verður líklegt að eitthvað myndi heyrast í Samfylkingunni og ungum jafnaðarmönnum ef að Heimdallur birti í NYT heilsíðuauglýsingu þar sem stæði t.d. „Við Íslendingar styðjum algert og skilyrðislaust frelsi einstaklingsins, sölu ríkisfyrirtækja og stefnum að fullkominni einkavæðingu.“ Er þetta ekki alhæfing, hvernig sem á er litið?
Tilvitnun í Voltaire fannst mér ósmekkleg af hálfu Sigurðar. Þjóðfélagsaðstæður voru kannski örlítið öðruvísi þegar að Voltaire skrifaði sín gullkorn.
Eitt annað sem ég vil benda á er að það er ekki í valdi „Þjóðarhreyfingarinnar“ að dæma um hvort lög eru brotin eða ekki. Síðast þegar ég leit í stjórnarskránna þá höfðu dómstólar þetta vald. En Össur vill kannski breyta því og færa þetta vald til „Þjóðarhreyfingarinnar“.
Runólfur Þórhallsson
Fylgismönnum árásarstríðsins gegn Íraq þætti kannski betra að það stæði í auglýsingunni „Við, 84% Íslendinga…“?
Runólfur
Fyrir mér er þetta mál alls ekki “pólitískt”. Í það minnsta ekki flokkspólitískt. Ég er einlægur andstæðingur þess hvernig staðið var að innrásinni í Írak og hef alltaf verið. Skoðanir mínar koma ekki frá Steingrími, Össuri, Ögmundi eða öðrum. Ekki frekar en þeir fá sínar skoðanir frá mér.
Sumir sjá alla hluti í flokkspólitísku ljósi, og er það miður. Ég hef aldrei verið flokkspólitíkus þó ég hafi starfað aðeins innan þeirra flokka sem mér þykir standa næst þeirri hugmyndafræði sem ég aðhyllist. Að halda því fram að andstaða mín við veru Íslands á lista “hinna viljugu” og stríðið í Írak byggist á því að ég vilji koma höggi á Davíð og Halldór er sorglegt. Ég vona að þeir sem styðja stríðrekstur þar sem þúsundir manna deyja og örkumlast geri það ekki til að “koma höggi” á stjórnarandstöðuna.
Í grein minni benti ég á það felst mannúð í því að láta í sér heyra. Það að afgangur af söfnuninni fari til Rauða krossins er aukaatriði. Þess vegna átti tilvitnun mín í Voltaire vel við. Þegar mönnum ofbýður eitthvað ber þeim skylda til að láta í sér heyra og gera eitthvað í málunum. Það er mannúð að vekja athygli á óréttlæti því umræða og upplýsing eru bestu vopnin í baráttunni við hvers kyns ofbeldi.
Runólfur og Sveinn Hjörtur
Ég trúi því varla að þið ætlið að berja hausnum við stein og fjalla áfram um orðalagið í umræddri yfirlýsingu. Hvers vegna setningin “við Íslendingar” er notuð hefur verið útskýrt fyrir ykkur margoft. Það mun koma fram með yfirlýsingunni hversu margir Íslendingar voru og eru á móti innrásinni í Írak.
Hvernig gæti fréttamiðill mögulega túlkað þessa yfirlýsingu? Sérðu fyrir þér að fréttamaður tilkynni að allir Íslendingar hafi skrifað undir yfirlýsingu Þjóðarhreyfingarinnar? Ekki vera með þennan kjánaskap.
Engin hætta á misskilningi þó það sé hægt með miklum vilja að túlka setninguna þannig að átt sé við alla þjóðina. Það að menn tönglist á þessari einu setningu aftur og aftur sýnir að mínu mati hversu vondan málstað stuðningsmenn stríðsins hafa að verja.
- Ekki er hægt að véfengja að mikil meirihluti Íslendinga er á móti stríðinu og lista hinna viljugu.
- Ekki fer á milli mála að stuðningsyfirlýsing Íslands fékk afar ólýðræðislega meðferð á þingi.
- Ómögulegt er að halda því fram að yfirvofandi ógn hafi stafað af Saddam.
- Allir vita í dag að einræðisherrann átti engin gereyðingavopn.
- Erfitt er að réttlæta stríð án samþykkis Sameinuðu þjóðanna.
- O.s.frv. o.s.frv.
Því virðast menn ekki geta gert annað en að:
- Snúa útúr og karpa um orðalag
- Gera lítið úr andstæðingum sínum með því að kalla þá sósíalista eða eitthvað annað.
- Gera andstæðingum sínum upp hugmyndir um pólitískan áróður. (Koma höggi á Davíð og co).
- Koma með yfirlýsingar um að nánast bannað sé að gagnrýna yfirvöld því þau voru kosin lýðræðislegri kosningu.
Hvernig væri að koma umræðunni á hærra plan?
Kveðja,
Sigurður Hólm Gunnarsson
Hringið í síma 90 20000 og leggið þannig fram 1.000 kr. (eitt þúsund krónur) til að kosta birtingu yfirlýsingarinnar.
Einnig má leggja frjáls framlög á bankareikning 1150-26-833 í SPRON (Þjóðarhreyfingin: kt. 640604-2390).
Verði afgangur af söfnunarfénu, rennur hann óskiptur til Rauða kross Íslands til hjálpar stríðshrjáðum borgurum í Írak.