En eru til einhverjar vísindalegar rannsóknir sem staðfesta gagnsemi þessarar undrameðferðar? Stutta svarið er nei.

Í Vísindaþættinum á Útvarpi Sögu var tekið viðtal við Svan Sigurbjörnsson lækni, félaga minn, þar sem hann fjallar um nauðsyn þess að allar meðferðir gangist undir vísindalegar próanir. Hann bendir réttilega á að fátt bendi til þess að detox skili þeim árangri sem lofað er og því sé vægast sagt vafasamt að auglýsa meðferðina sem töfralausn. Ég hvet alla til að hlusta á þetta fróðlega viðtal.

Sjá nánar:
Viðtal við Svan Sigurbjörnsson, lækni, í Vísindaþættinum
Grein Svans um detox
Vefsíða Vísindaþáttarins
Vefsíða Detox á Íslandi

Billions and Billions

Eftir: Carl Sagan

Umfjöllun:
Í Billions and Billions heldur Carl Sagan áfram á þeirri braut sem hann hóf í Cosmos. Í Billions and Billions er þó meira fjallað um samfélagsmál og pólitík í bland við vísindi. Sagan fjallar með sínum einstaka hætti um alheiminn, vísindi og trúarbrögð, umhverfismál, fóstureyðingar, stjórnmál stórveldanna, kalda stríðið og líf og dauða. Síðustu kaflar bókarinnar skrifar Sagan stuttu áður en hann lést úr sjaldgæfum sjúkdómi. Um yfirvofandi dauða sinn segir hann:

,,I’ve learned much from our confrontations – especially about the beauty and sweet poignancy of life, about the preciousness of friends and family, and about the transforming power of love. In fact, almost dying is such a positive, character-building experience that I’d recommend it to everybody – except, of course, for the irreducible and essential element of risk.

I would love to believe that when I die I will live again, that some thinking, feeling, remembering part of me will continue. But as much as I want to believe that, and despite the ancient and worldwide cultural traditions that assert an afterlife, I know of nothing to suggest that it is more than wishful thinking…“

Enginn verður ósnortinn af lestri Billions and Billions. Eftir lestur bókarinnar fann ég fyrir söknuði. Ég sakna Carl Sagan, samt þekkti ég hann auðvitað ekki persónulega. Þrátt fyrir það hafði hann og hefur mikil áhrif á hugsanir mínar, lífskoðun og áhuga…

The Demon-Haunted World – Science as a Candle in the Dark

Eftir: Carl Sagan

Umfjöllun:
Í The Demon-Haunted World fjallar Sagan um gildi gagnrýnnar hugsunar og skaðsemi þess að trúa einhverju í blindni. Sagan hrekur listilega vel hér ýmsar kenningar sem byggja á rökleysu og trú. Þessi bók ætti að vera skyldulesning í skólum.
Nokkrar skemmtilegar (eða öllu heldur skelfilegar) staðreyndir úr The Demon-Haunted World:

• Í skoðanakönnunum kemur fram að rúmlega helmingur Bandaríkjamanna trúa á tilvist djöfulsins.
• Aðeins um 9% Bandaríkjamanna viðurkenna þá niðurstöðu vísindamanna að maðurinn og önnur dýr hafi þróast á löngum tíma án afskipta einhverrar yfirnáttúrulegrar veru.
• 67% fullorðinna Bandaríkjamanna vita ekki að síðasta risaeðlan dó áður en að fyrsti maðurinn varð til.
• 75% vita ekki að sýklalyf drepa aðeins bakteríur en ekki veirur.
• 57% vita ekki að rafeindir eru minni en atóm.
• 42% vita ekki hvar Japan er.
• 38% hafa ekki hugmynd um hvað átt er við með hugtakinu helförin (holocaust).
• Helmingur Bandaríkjamanna hefur ekki hugmynd um að Jörðin ferðast í kringum Sólina og að það ferðalag tekur hana eitt ár!.

Gaman væri að vita hvernig Íslendingar myndu svara þessum spurningum.

Það kemur væntanlega ekki á óvart að Carl Sagan hvetur til þess að auknum fjármunum verði varið til menntunar og að aukin áhersla verði lögð á kennslu í vísindum og rökrænni hugsun í skólum.

Eitt helsta markmið LHC hraðalsins er að finna „nýja“ öreind sem kallast Higgs-bóseind. Eðlisfræðingar hafa lengi (frá 1964) gert ráð fyrir tilvist þessarar öreindar en hafa þó aldrei „séð“ hana í tilraunum. Higgs-bóseindin hefur þannig stundum verið kölluð „guðseindin“ einmitt vegna þess að margir trúa á tilvist hennar þó að hún hafi aldrei sést. Vonast er til að hægt verði að staðfesta tilvist Higgs-bóseindarinnar með nýja LHC hraðlinum (ég veit þetta hljómar eins og kjarneðlisfræði!).

Það sem eðlisfræðingum (og öðrum nördum eins og mér) þykir einna merkilegast við Higgs-bóseindina er að hún kann að útskýra af hverju efni hefur massa (eitthvað sem maður hefði haldið að vísindamenn vissu nú þegar).

Annars hvet ég áhugasama til að horfa á viðtal við eðlisfræðinginn Michio Kaku á msnbc þar sem hann svarar nokkrum spurningum um LHC hraðalinn og leitina að guðseindinni.

Pale Blue Dot

Eftir: Carl Sagan

Umfjöllun:
Þeir sem heillast af umfjöllun Carl Sagan um alheiminn í Cosmos verða líka að lesa Pale Blue Dot, sem er óbeint framhald af Cosmos. Í Pale Blue Dot heldur hann áfram að fjalla um fegurð og stórfengleika heimsins, í þetta sinn með hjálp hundruð litmynda.

Titill bókarinnar Pale Blue Dot vísar til þess hvernig Jörðin, heimili okkar og eini staðurinn sem vitað er um að vitsmunalíf þrífst, lítur út ef við erum stödd við jaðar okkar eigin sólkerfis. Jörðin sést varla, er daufur og ómerkilegur ljósblár punktur í hafsjó stjarna og stjörnuþoka. Ef við værum ferðalangar frá öðrum stjörnum myndum við líklegast ekki taka eftir Jörðinni. Því ættum við að gera það?

Sagan heldur áfram á heimspekilegum nótum. Fjallar um hugsanlega framtíð mannkyns í geimnum. Hvort við munum ná að ferðast til fjarlægra stjarna og kynnast vitsmunalífi frá öðrum hnöttum eða hvort okkur muni takast að eyða okkur, einfaldlega vegna þess að okkur hefur ekki tekist að rækta það vitsmunalíf sem fyrirfinnst á okkar eigin plánetu.

Cosmos

Eftir: Carl Sagan

Umfjöllun:
Cosmos er skrifuð eftir samnefndum sjónvarpsþáttum sem Carl Sagan framleiddi og stýrði á áttunda áratugnum. Í bæði bókinni og þáttunum fjallar Sagan um upphaf lífsins á jörðinni, upphaf og endalok alheimsins, sagnfræði, pólitík, heimspeki, trú og umburðarlyndi. Hann sýnir að með réttum efnistökum er hægt að kveikja áhuga nánast hvers sem er á þekkingu og sjálfstæðri hugsun um lífið og tilveruna. Eitthvað sem skólakerfið ætti að gera, en mistekst þar sem flestum leiðist á skólabekk.

Kaflar bókarinnar (og einstakir þættir í þáttaröðinni) heita ljóðrænum og heillandi nöfnum: „The Shores of the Cosmic Ocean“, „One Voice in the Cosmic Fugue“, „The Harmony of the Worlds“, „Heaven and Hell“, „Blues for a Red Planet“, ,,Travelers’ Tales“, The Backbone of Night“, Travels in Space and Time“, „The Lives of the Stars“, „The Edge of Forever, „The Persistence of Memory“, „Encyclopedia Galactica“, „Who Speaks for Earth?“

Eftir lestur Cosmos getur maður ekki annað en dáðst af stórfengleika alheimsins. Sagan bendir á þennan stórfengleika með mörgum mögnuðum samlíkingum. Hann bendir til dæmis á að í handfylli af sandi eru að finna um 10 þúsund sandkorn. Það er álíka mikill fjöldi og fjöldi þeirra stjarna sem við, jarðarbúar, sjáum með berum augum frá jörðu. Hins vegar er heildarfjöldi stjarna (fjarlægra sóla) í alheiminum mun meiri en fjöldi þeirra sandkorna sem finnast á ÖLLUM ströndum jarðarinnar…

Kaku hefur skrifað margar skemmtilegar bækur um vísindi ætlaðar almenningi. Nýjasta bókin hans kallast „Physics of the Impossible” eða “Eðlisfræði hins ómögulega” og er óhætt að mæla með henni. Í bókinni fjallar Kaku um hvert vísindaþekking gæti leitt okkur á næstu árum og jafnvel á næstu árþúsundum. Kaku bendir á að hugmyndir á borð við tímaferðalög, fjarhrif, hugsanalestur, ferðalög til fjarlægra sólkerfa eða jafnvel ferðalög til annarra vídda séu ekki aðeins að finna í vísindaskáldsögum. Hann fullyrðir að furðulegustu hugmyndir vísindaskáldsagna geti einhvern tímann, jafnvel í náinni framtíð, orðið að veruleika.

Physics of the Impossible er ótrúlega áhugaverð bók fyrir forvitið fólk og þá sem hafa áhuga á vísindum og vísindaskáldskap. Mikilvægt er að taka fram að bókin er skrifuð á mannamáli. Lesandinn þarf ekki að hafa gráðu í stjarneðlisfræði eða vera góður í stærðfræði til að skilja og hafa gaman af þessar bók.

Why do people laugh at creationists? (part 1)

Hin myndböndin er hægt að skoða hér…

Listi yfir myndbönd (sjá hér fyrir neðan):

1 — History of the Universe Made Easy (Part 1)
2 — History of the Universe Made Easy (Part 2)
3 — The Origin of Life Made Easy
4 — The Story of the Earth Made Easy
5 — The Age of Our World Made Easy
6 — Natural Selection Made Easy
7 — The Theory of Evolution Made Easy
8 — Human Evolution Made Easy
9 — Human Ancestry Made Easy
10 — The Scientific Method Made Easy
11 — God and DNA Made Easy
Errata 1
Errata 2
Re: Re: The Origin of Life Made Easy

1 — History of the Universe Made Easy (Part 1)

2 — History of the Universe Made Easy (Part 2)

3 — The Origin of Life Made Easy

4 — The Story of Earth Made Easy

5 — The Age of Our World Made Easy

6 — Natural Selection Made Easy

7 — The Theory of Evolution Made Easy

8 — Human Evolution Made Easy

9 — Human Ancestry Made Easy

10 — The Scientific Method Made Easy

11 — God and DNA Made Easy

Errata 1

Errata 2

Re: Re: The Origin of Life Made Easy

Umfjöllun:
Einfaldlega frábær bók um fegurð og margbreytileika veraldarinnar eins og við þekkjum hana í gegnum vísindin. Richard Dawkins skrifar listalega vel um vísindi, þekkingarfræði og svokölluð gervivísindi. Vísindamenn og sérstaklega efasemdamenn eru oft sakaðir um að hafa eyðilagt undur heimsins með því að kryfja þau til hlítar. Newton var þannig sakaður um að hafa “rakið upp regnbogann” þegar honum tókst að sýna fram á “hvítt ljós” sólarinnar væri samansett af litum regnbogans og að regnboginn myndaðist við það þegar sólarljósið “brotnaði” í frumliti sýna þegar það lenti á rigningu.

Hér bendir Dawkins á að vísindin hafa gert heiminn fallegri, mikilfenglegri, merkilegi og undarlegri en nokkur trúarbrögð hafa gert.

Dawkins er næstum því eins góður og meistari Carl Sagan þegar kemur að því að gera vísindi áhugaverð og fræðandi fyrir allan almenning. Rétt eins og Sagan skrifar Dawkins oft á ljóðrænum nótum um mikilfengleika heimsins og lífið sjálft. Það að Dawkins skrifi næstum því jafn skemmtilega og Sagan er mikið hrós komið frá mér, enda Sagan einn af mínum allra uppáhalds pennum!