Það er ekkert að því að vera trúaður, svo lengi sem hinn trúaði iðkar ekki trú sína. Ég ítreka að trúhneigð er ekki það sama og trúariðkun. Við verðum að gera greinarmun á þessu tvennu og það geri ég. Til er trúað fólk sem biður ekki bænir og fer aldrei í kirkjur jafnvel þó því langi mikið til þess. Við eigum að elska hinn trúgjarna þótt við hötum trúna. Það stendur örugglega í einhverju mörg þúsund ára gömlu riti skrifuðu af fólki sem hélt að tunglið væri ostur.

Gáfulegt? Nei.

Já Friðrik þú gerir öðrum mein

Friðrik spyr í greininni:
„Ef maður lætur í ljós andúð á einhverri hegðun, er maður þá orðinn hættulegur þjóðfélaginu, og settar skorður a.m.k. hér í Reykjavík. Hef ég gert einhverjum mein og er ég núna undir smásjá mannréttindaráðs borgarinnar? Ég bara spyr.“

Já. Fordómar þínir gagnvart samkynhneigðum eru hættulegir og já þú gerir öðru fólki mein með orðum þínum. Til er fólk á öllum aldri sem líður vítiskvalir vegna fornaldarfordóma þinna og annarra gagnvart samkynhneigð. Til er fólk sem, ótrúlegt en satt, trúir bullinu í þér og heldur virkilega að það sé að syndga með kynhneigð sinni (fyrirgefðu, ég meina með því að stunda kynlíf sem þér þóknast ekki). Fordómar þínir og fáfræði valda vanlíðan, þunglyndi og jafnvel dauða. Eigðu það við samvisku þína…

Gleðileg jól!

Hér fyrir neðan er hægt að lesa ítarlegri umfjöllun mína um uppruna jólanna. Greinin var skrifuð í fyrra.

Jólin og fæðing hinnar ósigruðu sólar

Dagurinn í dag er níu sekúndum lengri en gærdagurinn, sem var stysti dagur ársins. Er það mikið fagnaðarefni og í raun helsta ástæðan fyrir því að haldið er upp á jól. Það er í það minnsta uppruni jólahátíðarinnar. Flestir halda að jólahátíðin eigi rætur í kristinni trú en það ekki allskostar rétt. Jólin er heiðin sólarhátíð sem kristnir menn breyttu síðar í kristilega hátíð. Til forna fögnuði menn og konur „fæðingu hinnar ósigruðu sólar“. Þessi hátíðarhöld breyttust svo smá saman í hátíð í tilefni „fæðingu hins ósigraða sonar“.  (Sjá nánar: Fæðingu sólarinnar fagnað, þar sem fjallað er um fornar heiðnar hátíðir sem flestar voru haldnar í tengslum við sólina og sólguði).

Jólin nýlega kristileg hátíð
Í raun urðu jólin kristileg hátíð frekar seint. Frumkristnir menn fögnuðu alls ekki jólunum, eða fæðingu frelsarans. Þvert á móti töluðu helstu kirkjufeðurnir mjög gegn slíkum hátíðum. Tertullian (kirkjufaðir, lést 220) fjallar ekki um jól (eða 25. desember) sem kristna hátíð og árið 245 segir guðfræðingurinn Origen frá Alexandríu að aðeins syndugir menn fagni afmælum eða fæðingardögum. Fjölmargir áhrifamenn innan kristinnar trúar á þessum tíma gera enn fremur lítið úr trúarbrögðum þar sem fæðingu hina ýmissa guða er fagnað með sérstakri hátíð.  Einstaka heimildir eru til um kristnar jólahátíðir í gegnum tíðina en það var ekki fyrr en undir lok miðalda sem jólin urðu að útbreiddri hátíð, og þá í allt annarri mynd en við þekkjum nú.

Jólin bönnuð
Hreintrúaðir voru lengi vel almennt á móti jólahátíðinni þar sem um var að ræða heiðna hátíð sem hafði ekkert með Jesú Krist að gera (sjá nánar: Fæðingu sólarinnar fagnað). Þannig var bannað að halda jólin víðs vegar, t.d. í Boston í Bandaríkjunum frá 1659 til 1681. Enn í dag eru fjölmargir trúarhópar á móti jólunum (t.d. Vottar Jehóva) af sömu ástæðum.

Hækkandi sól boðar bjartari daga og nýtt líf
Hátíðarhöld í kringum hækkandi sól eru skiljanleg og í raun eðlileg. Líf og afkoma manna snérist, og snýst enn, um árstíðirnar. Lækkandi sól boðar nótt, kulda, dvala og dauða á meðan hækkandi sól boðar bjartari daga, hlýju, grósku náttúrunnar og nýtt líf.

Með þetta í huga óska ég öllum lesendum gleðilegra jóla!

Jólin nýlega kristileg hátíð
Í raun urðu jólin kristileg hátíð frekar seint. Frumkristnir menn fögnuðu alls ekki jólunum, eða fæðingu frelsarans. Þvert á móti töluðu helstu kirkjufeðurnir mjög gegn slíkum hátíðum. Tertullian (kirkjufaðir, lést 220) fjallar ekki um jól (eða 25. desember) sem kristna hátíð og árið 245 segir guðfræðingurinn Origen frá Alexandríu að aðeins syndugir menn fagni afmælum eða fæðingardögum. Fjölmargir áhrifamenn innan kristinnar trúar á þessum tíma gera enn fremur lítið úr trúarbrögðum þar sem fæðingu hina ýmissa guða er fagnað með sérstakri hátíð.  Einstaka heimildir eru til um kristnar jólahátíðir í gegnum tíðina en það var ekki fyrr en undir lok miðalda sem jólin urðu að útbreiddri hátíð, og þá í allt annarri mynd en við þekkjum nú.

Jólin bönnuð
Hreintrúaðir voru lengi vel almennt á móti jólahátíðinni þar sem um var að ræða heiðna hátíð sem hafði ekkert með Jesú Krist að gera (sjá nánar: Fæðingu sólarinnar fagnað). Þannig var bannað að halda jólin víðs vegar, t.d. í Boston í Bandaríkjunum frá 1659 til 1681. Enn í dag eru fjölmargir trúarhópar á móti jólunum (t.d. Vottar Jehóva) af sömu ástæðum.

Hækkandi sól boðar bjartari daga og nýtt líf
Hátíðarhöld í kringum hækkandi sól eru skiljanleg og í raun eðlileg. Líf og afkoma manna snérist, og snýst enn, um árstíðirnar. Lækkandi sól boðar nótt, kulda, dvala og dauða á meðan hækkandi sól boðar bjartari daga, hlýju, grósku náttúrunnar og nýtt líf.

Með þetta í huga óska ég öllum lesendum gleðilegra jóla!

Sjá nánar:
Fæðingu sólarinnar fagnað

Hér er svo upptakan sem er að finna á Google Video:

Eftir: Randel McCraw Helms

Umfjöllun:
Ert þú einn af þeim sem telur að guðspjöll Biblíunnar hafi verið skrifum að Markúsi, Matthíasi, Lúkasi og Jóhannesi? Þá hefur þú rangt fyrir þér. Ólíkt því sem margir halda veit enginn í raun hver skrifaði guðspjöllin. Það er þó ljóst að það voru ekki samtímamenn Jesú (sem líklega var aldrei til).

Billions and Billions

Eftir: Carl Sagan

Umfjöllun:
Í Billions and Billions heldur Carl Sagan áfram á þeirri braut sem hann hóf í Cosmos. Í Billions and Billions er þó meira fjallað um samfélagsmál og pólitík í bland við vísindi. Sagan fjallar með sínum einstaka hætti um alheiminn, vísindi og trúarbrögð, umhverfismál, fóstureyðingar, stjórnmál stórveldanna, kalda stríðið og líf og dauða. Síðustu kaflar bókarinnar skrifar Sagan stuttu áður en hann lést úr sjaldgæfum sjúkdómi. Um yfirvofandi dauða sinn segir hann:

,,I’ve learned much from our confrontations – especially about the beauty and sweet poignancy of life, about the preciousness of friends and family, and about the transforming power of love. In fact, almost dying is such a positive, character-building experience that I’d recommend it to everybody – except, of course, for the irreducible and essential element of risk.

I would love to believe that when I die I will live again, that some thinking, feeling, remembering part of me will continue. But as much as I want to believe that, and despite the ancient and worldwide cultural traditions that assert an afterlife, I know of nothing to suggest that it is more than wishful thinking…“

Enginn verður ósnortinn af lestri Billions and Billions. Eftir lestur bókarinnar fann ég fyrir söknuði. Ég sakna Carl Sagan, samt þekkti ég hann auðvitað ekki persónulega. Þrátt fyrir það hafði hann og hefur mikil áhrif á hugsanir mínar, lífskoðun og áhuga…

Hann trúði áfram á ópersónulegan guð en var farinn að hafna kraftaverkunum og goðsögunum. Í dag er Dan Barker trúleysingi og fríþenkjari. Í þessari bók segir Barker okkur frá því hvernig hann missti trúna og breyttist í trúleysingja. Hann fjallar um trú, siðferði og heimspeki listilega vel og gefur einstaka innsýn inn í ferðalag bókstafstrúarmanns í átt að trúleysi.

Dan Barker á Wikipedia

Eftir: Ken Smith

Umfjöllun:
Ólíkt öðrum löngu, þungum og grafalvarlegum bókum sem fjalla gagnrýnið um Biblíuna er Ken’s Guide to the Bible stutt, auðlesin og fyndin. Bókin er í svipuðum stíl og vefsíðan The Skeptic’s Annotated Bible. Ég hafði lúmskt gaman af því að glugga í þessari.

Eftir: Rand Cheadle og Jim Hill

Umfjöllun:
Áhugaverð bók um hvernig valdamenn hafa í gegnum tíðina notað Biblíuna til að réttlæta, fordóma, þrælahald, ofbeldi, dauðarefsingar, galdrabrennur, ritskoðun og margt fleira.

The Demon-Haunted World – Science as a Candle in the Dark

Eftir: Carl Sagan

Umfjöllun:
Í The Demon-Haunted World fjallar Sagan um gildi gagnrýnnar hugsunar og skaðsemi þess að trúa einhverju í blindni. Sagan hrekur listilega vel hér ýmsar kenningar sem byggja á rökleysu og trú. Þessi bók ætti að vera skyldulesning í skólum.
Nokkrar skemmtilegar (eða öllu heldur skelfilegar) staðreyndir úr The Demon-Haunted World:

• Í skoðanakönnunum kemur fram að rúmlega helmingur Bandaríkjamanna trúa á tilvist djöfulsins.
• Aðeins um 9% Bandaríkjamanna viðurkenna þá niðurstöðu vísindamanna að maðurinn og önnur dýr hafi þróast á löngum tíma án afskipta einhverrar yfirnáttúrulegrar veru.
• 67% fullorðinna Bandaríkjamanna vita ekki að síðasta risaeðlan dó áður en að fyrsti maðurinn varð til.
• 75% vita ekki að sýklalyf drepa aðeins bakteríur en ekki veirur.
• 57% vita ekki að rafeindir eru minni en atóm.
• 42% vita ekki hvar Japan er.
• 38% hafa ekki hugmynd um hvað átt er við með hugtakinu helförin (holocaust).
• Helmingur Bandaríkjamanna hefur ekki hugmynd um að Jörðin ferðast í kringum Sólina og að það ferðalag tekur hana eitt ár!.

Gaman væri að vita hvernig Íslendingar myndu svara þessum spurningum.

Það kemur væntanlega ekki á óvart að Carl Sagan hvetur til þess að auknum fjármunum verði varið til menntunar og að aukin áhersla verði lögð á kennslu í vísindum og rökrænni hugsun í skólum.