Eftir: Thomas Paine*

Umfjöllun:
Thomas Paine var einn fyrsti frjálslyndi jafnaðarmaðurinn. Hugmyndirnar sem hann tjáði Rights of Man fyrir meira en 200 árum síðan eru ótrúlega nútímalegar og eiga jafn vel við nú og þá. Hagur almennings í Bretlandi þegar þessi bók var skrifuð var vægast sagt ömurlegur. Fátækt var mikil, réttindi manna nær engin og menntun almennings hverfandi. Það ætti því ekki að koma fólki á óvart að glæpatíðnin var há, fangelsin yfirfull og öryggi almennings lítið.

Paine skildi fullvel að án almennrar menntunar og félagslegrar þjónustu gæti almenningur aldrei losnað úr viðjum fátæktar og hann vissi líka að ef ríkið sæi ekki um að veita þessa þjónustu yrði þjóðin stéttaskipt að eilífu. Þegar Rights of Man kom fyrst út árið 1791 var hún umsvifalaust bönnuð vegna þeirra hættulegu hugmynda sem í henni voru. Þrátt fyrir bannið seldist bókin grimmt og innan nokkurra mánaða hafði hún selst í mörgum upplögum enda höfðu sjónarmið fátækra, þeirra sem höfðu engan kosningarétt, hvergi komið eins skýrt fram. Paine gaf almenningi stefnu og markmið með bók sinni og fyrir það var hann elskaður af löndum sínum.

Maður langt á undan sinni samtíð
Hugmyndir Paine um menntun handa öllum, ellilífeyri, stofnun Bandalags þjóða til að koma í veg fyrir styrjaldir og stofnun almenns velferðakerfis voru ekki settar í framkvæmd fyrr en 80 til 150 árum síðar og því má með sanni segja að Paine hafi verið langt á undan sinni samtíð.

Skoðanir Paine á því hvað teldist réttlátt þjóðfélag voru afdráttarlausar:

When it can be said by any country in the world, my poor are happy, neither ignorance nor distress is to be found among them, my jails are empty of prisoners, my streets of beggars, the aged are not in want, the taxes are not oppresive, the rational world is my friend because I am the friend of happiness. When these things can be said, then may that country boast its constitution and government.

Ólíkt svo mörgum þjóðfélagsgagnrýnendum á öllum tímum vissi Paine nákvæmlega hvað hann vildi, hvað það kostaði að koma hugmyndum sínum í framkvæmd og hvernig væri hægt að fjármagna þær.

Í fyrsta lagi lagði Paine til að ríkið styrkti þær 250.000 fjölskyldur sem þóttu bláfátækar um 4 pund á ári fyrir hvert barn undir 14 ár aldri sem í fjölskyldunni var.

Í öðru lagi vildi hann að ríkið tryggði öllum þeim 1.030.000 börnum sem hvorki kunnu að lesa né skrifa ókeypis menntun.

Í þriðja lagi krafðist Paine að ríkið legði til 6 pund á ári í lífeyri handa öllum þeim sem þóttu fátækir og öllum þeim sem voru á aldrinum 60 til 70 ára.

Í fjórða lagi átti ríkið að leggja til 10 pund á hverju ári í lífeyri handa öldruðum eða öllum þeim sem voru orðnir eldri en 60 ára.

Í fimmta og sjötta lagi vildi Paine að ríkið færði öllum foreldrum 1 pund að gjöf fyrir hvert fætt barn og sama upphæð átti að fara til allra þeirra sem giftu sig.

Í sjöunda lagi átti ríkið að sjá um að borga allan útfararkostnað fyrir þá sem höfðu ekki ráð á því sjálfir. (En á þessum tíma lenti útfararkostnaðurinn á kirkjusóknunum ef fjölskylda hins látna gat ekki borgað fyrir útförina. Þetta olli því að sumar sóknir stunduðu þá ógeðfelldu aðgerð að flytja deyjandi fólk fram og til baka á milli sókna í þeirri von um sjúklingurinn myndi deyja í annarri sókn og losna þannig við að greiða fyrir útförina.)

Í áttunda lagi vildi Paine að ríkið tryggði fátækum í London atvinnu á öllum tímum.

Markmið Paine með þeim félagslegu umbótum sem hann lagði til voru skýr og skynsamleg en hann segir best frá þeim sjálfur:

By the operation of this plan the poor laws, those instruments of civil torture, will be superceded, and the wasteful experience of litigation prevented. The hearts of the humane will not be shocked by ragged and hungry children, and persons of seventy and eighty years of age, beggin for bread. The dying poor will not be dragged from place to place to breathe their last, as a reprisal of parish upon parish. Widows will have maintenance for their children, and not be carted away on the death of their husbands like culprits and criminals, and children will no longer be considered as increasing the distress of their parents.

The haunts of the wretched will be known, because it will be to their advantage, and the number of petty crimes, the offspring of distress and poverty, will be lessened. The poor, as well as the rich, will then be interested in the support of government, and the cause and apprehension of riots and tumults will cease. The plan is easy in practice. It does not embarrass trade by a sudden interruption in the order of taxes, but effects the relief by changing the application of them, and the money necessary for the purpose can be drawn from the excise collections which are made eight times a year in every market town in England.

Paine benti á að ef ríkið gæti sólundað háum fjárhæðum í styrjaldarbrölt á meginlandi Evrópu þá gæti það einnig borgað fyrir menntun og félagslega þjónustu til handa almenningi. Þessi ummæli Paine gerðu það að verkum að hann var ákærður fyrir landráð og í 35 ár voru allir þeir sem seldu eða gáfu út Rights of Man ýmist fangelsaðir eða hraktir í útlegð.

Rétt áður en að réttarhöldunum kom var Paine hins vegar fenginn af yfirvöldum í Frakklandi til að taka þátt í að móta stjórnarskrá Frakklands. Paine flúði því til Frakklands og slapp þannig við réttarhöld þar sem hann hefði líklegast verið dæmdur sekur og verið tekinn af lífi.

Rights of Man er skyldulesning fyrir alla sem hafa áhuga á stjórnmálum og réttlæti.

________

*Þessi bókaumfjöllun er byggð á greinasafni mínu um Thomas Paine.

Eftir: Thomas Paine

Umfjöllun:
Árið 1776 gaf Thomas Paine út bæklinginn Common Sense þar sem hann rökstuddi hvers vegna Ameríka ætti að berjast fyrir sjálfstæði frá Bretlandi. Common Sense seldist í 56 upplögum fyrsta árið og eftir það vissi hver einasti Ameríkani hver Thomas Paine var.

Eftir: Thomas Paine

Umfjöllun:
The Age of Reason (Öld skynseminnar) er tímamótaverk sem allir verða að lesa. Í þessari bók, sem kom fyrst út árið 1795, fjallar mannvinurinn Thomas Paine um kristna trú og Biblíuna. Paine útskýrir hér hvers vegna hann trúir ekki á guð Biblíunnar og sýnir jafnframt fram á að Biblían er hvorki óskeikult rit né innblásið orð guðs.

Í inngangi bókarinnar rökstyður Paine fimlega hvers vegna menn eiga að bera virðingu fyrir skoðunum annarra:

I put the following work under your protection. It contains my opinion upon religion. You will do me the justice to remember, that I have always strenuously supported the right of every man to his own opinion, however different that opinion might be to mine. He who denies to another this right, makes a slave of himself to his present opinion, because he precludes himself the right of changing it

Næst kom óður Paine til rökhugsunar:

The most formidable weapon against errors of every kind is reason. I have never used any other, and I trust I never shall

Paine gagnrýnir hina helgu bók
Gagnrýni Paine á Biblíuna í The Age of Reason má gróflega skipta í þrjá hluta. Biblían er í flestum tilvikum án höfunda, hún inniheldur fjölmargar mótsagnir og í henni er að finna ómælda grimmd.

Paine sýndi glögglega fram á að Biblían er samansafn rita sem eru í flestum tilfellum eftir alls óþekkta höfunda. Paine benti til dæmis á með óyggjandi hætti að Mósebækur voru ekki ritaðar af Móse, að Jósúabók var ekki eftir Jósúa o.s.frv. En það var þvert á það sem flestir héldu fram á þessum tíma (og sumir gera enn). Paine taldi að nafnlaus rit væri aldrei hægt að taka alvarlega sérstaklega ekki sem opinberun guðs:

It has often been said, that anything may be proved from the Bible, but before anything can be admitted as proved by the Bible, the Bible must be proved to be true; for if the Bible be not true, or the truth of it be doubtful, it ceases to have authority, and cannot be admitted as proof of anything.

Paine benti á að Biblían er uppfull af mótsögnum, fölsunum og röngum staðhæfingum sem ómögulegt er að hugsa sér að alvaldur guð gæti framkvæmt. Paine taldi einnig að öll sú grimmd og allt það óréttlæti sem kemur fyrir í Biblíunni væri sönnun þess að Guð gæti ekki verið höfundur bókarinnar.

Eins og við var að búast vakti The Age of Reason hörð viðbrögð jafnt meðal almennings og talsmanna kirkjunnar og var Paine umsvifalaust stimplaður sem siðlaus og trúleysingi en hvorug ásökunin átti við rök að styðjast. Paine var langt frá því að vera siðlaus en var þvert á móti mikill baráttumaður fyrir sannleikanum og réttlæti og var auk þess mikill mannvinur. Paine titlaði sjálfan sig heldur ekki trúleysingja og kom það skýrt fram í The Age of Reason. Hann trúði einfaldlega ekki á Biblíuna og var því ekki kristinn:

I believe in one God, and no more; and I hope for happiness beyond this life. I believe in equality of man; and I believe that religious duties consist in doing justice, loving mercy, and endeavoring to make our fellow-creatures happy.

But, lest it should be supposed that I believe many other things in addition to these, I shall, in the progress of this work, declare the things I do not believe, and my reasons for not believing them.

Það kemur því vart á óvart að ég tel að allir þeir sem hafa áhuga á að fræðast um trúarbrögð og gagnrýna hugsun eigi að lesa þessa bók.

Paine var mannvinur, skynsamur og fullur réttlætiskenndar. Barátta hans fyrir frelsi og félagslegum réttindum almennings sýnir að hann var langt á undan sínum samtímamönnum.

Thomas Paine var fyrsti frjálslyndi jafnaðarmaðurinn og er enn þann dag í dag glæsileg fyrirmynd allra þeirra sem vilja kenna sig við þá hugmyndafræði. Margir núlifandi stjórnmálamenn gætu lært mikið af Thomas Paine!

Lesið meira um Thomas Paine hér:
Thomas Paine (1737-1809) – fyrsti hluti

Um félagslegt réttlæti og markmið ríkisvaldsins
,,When it can be said by any country in the world, my poor are happy, neither ignorance nor distress is to be found among them, my jails are empty of prisoners, my streets of beggars, the aged are not in want, the taxes are not oppresive, the rational world is my friend because I am the friend of happiness. When these things can be said, then may that country boast its constitution and government.“

Þetta sagði Paine þegar hann mótmælti tillögu Robespierre (1758-1794) og annara þeirra sem vildu franska konunginn feigan
,,We will kill the King but not the man. We will destroy the monarchy but not the monarch.“

Um Biblíuna
,,It has often been said, that anything may be proved from the Bible, but before anything can be admitted as proved by the Bible, the Bible must be proved to be true; for if the Bible be not true, or the truth of it be doubtful, it ceases to have authority, and cannot be admitted as proof of anything.“

Um trúnna
,,I believe in one God, and no more; and I hope for happiness beyond this life. I believe in equality of man; and I believe that religious duties consist in doing justice, loving mercy, and endeavoring to make our fellow-creatures happy.“

Hugmyndafræðin
,,The world is my country, to do good is my religion.“

Um umburðarlyndi, skynsemi og tjáningarfrelsi
,,…You will do me justice to remember, that I have always strenuously supported the right of every man to his own opinion, however different that opinion might be to mine. He who denies to another this right, makes a slave of himself to his present opinion, because he precludes himself the right of changing it. The most formidable weapon agains errors of every kind is reason. I have never used any other, and I trust I never shall.“

Meirihluti Bandaríkjamanna virtist hafa gleymt öllu því sem Paine hafði gert fyrir land og þjóð. Paine sem eitt sinn var álitinn hetja og dáður af Ameríkönum var nú litinn hornauga og gamlir vinir hans snerust gegn honum. Í kirkjum landsins var Paine sakaður um guðlast og hatur manna á honum var í raun svo mikið að hann treysti sér ekki lengur til að ganga einn um götur að næturlagi.

Frelsi handa öllum
Þrátt fyrir óvinsældir hélt Paine áfram að berjast fyrir frelsi og réttlæti. Paine var einn af þeim allra fyrstu til að lýsa því yfir opinberlega í ræðu, riti og á pólitískum vettvangi að þrælahald væri siðlaust og að þrælar ættu tafarlaust að öðlast frelsi. Árið 1775 var Paine líklega fyrstur manna til að skrifa grein í blað þar sem hann lýsir andstyggð sinni á þrælahaldi. Þessi afstaða Paine varð síður en svo til að auka hróður hans því á þessum tíma voru flestir menn hlynntir þrælahaldi. Meira að segja hugsuðir á borð við Thomas Jefferson áttu fjölda þræla og töldu blökkumenn ekki jafningja hvítra. Bandaríkin voru í raun uppfull af frelsishetjum sem börðust fyrir frelsi og réttlæti, en ekki endilega handa öllum. Paine var þar mikilvæg undantekning.

Þrælahald var einnig stutt af kirkjunni og voru prestar duglegir við að benda sóknarbörnum sínum á að þrælahald væri ekki aðeins eðlilegt heldur einnig vilji Guðs (t.d.: „Þér þrælar, hlýðið yðar jarðnesku herrum með lotningu og ótta, í einlægni hjartans, eins og það væri Kristur“ Efesusbréfið 6; 5). Barátta Paine fyrir afnámi þrælahalds varð því eðlilega ekki til að styrkja samband hans við kirkjunnar menn og var hann úthúðaður sem aldrei fyrr í predikunarstólum landsins.

Paine var einnig einn af þeim fáu sem börðust fyrir réttindum kvenna og lagði Paine í raun til að konur fengju sama rétt og karlar. En á þessum tíma var farið með konur nokkurn veginn eins og sauðfé eða annan búfénað. Þær höfðu ekki fullan kosningarétt og voru í raun algjörlega háðar feðrum sínum og eiginmönnum.

Skynsemi í stað grimmdar
Það var ekkert sem Paine var óviðkomandi. Paine skipti sér af flestu því þar sem óréttlæti, heimska eða grimmd réði ríkjum. Hann skrifaði greinar þar sem hann gagnrýndi samlanda sína fyrir þá grimmd sem dýrum var sýnd og barðist fyrir því farið væri með dýr eins og þau væri lifandi og hefðu tilfinningar.

Paine barðist einnig gegn einvígum og benti á að færni manna í ofbeldisleikjum hefði ekkert með að gera hvort þeir hefðu rétt fyrir sér.

Hötuð hetja
Thomas Paine dó árið 1809, þá fátækur, vinafár og hataðar af stórum hluta þjóðarinnar. Þó að Paine hafi alla tíð verið fullur af réttlætiskennd og mannúð og barist fyrir frelsi og réttindum almennings þá framdi hann þann ófyrirgefanlega glæp að vera ekki kristinn. Það er ótrúlegt til þess að hugsa að almenningur hafi lagt meira uppúr trúarskoðunum hans en góðverkum en þannig var það og hefur verið allt til okkar tíma. Hundrað árum eftir andlát Paine kallaði Theodor Roosevelt (1858-1919), 26. forseti Bandaríkjanna, hann: „a filthy little atheist“ sem er lýsandi um þá afstöðu sem ýmsir málsmetandi menn hafa haft á einum merkasta mannréttindafrömuði allra tíma.

Arfleið Thomas Paine
Eins og ég minntist á í upphafi fyrstu greinar minna um Thomas Paine þá virðast afar fáir vita hver Paine var. Ástæðan er að öllum líkindum fyrst og fremst sú að eftir að hann gaf út Age of Reason var litið á hann sem útsendara djöfulsins. Paine á sér þó dygga aðdáendur í hinum ýmsu hópum. Fríþenkjarar, baráttumenn fyrir trúfrelsi, mannréttindafrömuðir og talsmenn frelsis og frjálslyndra stjórnmálaviðhorfa vitna reglulega í Paine og hafa hann að fyrirmynd.

Paine er verðug fyrirmynd. Hann var skynsamur, samúðarfullur, fullur réttlætiskenndar og sannur heimsborgari. Í bók sinni Rights of Man lýsti Thomas Paine lífsskoðun sinni mun betur en undirritaður hefur getað gert í fjórum greinum. Ég enda þessa frásögn því með uppáhalds tilvitnun minni í Thomas Paine:

Heimurinn er föðurland mitt og góðverk eru mín trúarbrög.

Thomas Paine: 1. hluti – 2. hluti – 3. hluti – 4. hluti

Þegar ákveðið var að Louis 16, konungur Frakka, skildi tekinn af lífi mælti Paine gegn því en lagði þess í stað til að konungurinn yrði gerður útlægur. Þó að Paine hefði margsinnis lýst yfir fyrirlitningu sinni á konungsvaldinu var hann of mikill mannvinur til að geta samþykkt aftöku annars manns. Þess vegna mótmælti hann tillögu Robespierre (1758-1794) og annara þeirra sem vildu konunginn feigan, með eftirfarandi fleygu orðum:

We will kill the King but not the man. We will destroy the monarchy but not the monarch.

Með þessari afstöðu móðgaði Paine Robespierre, leiðtoga ógnarstjórnarinnar, og var Paine því fangelsaður árið 1793 og dæmdur til dauða. Enn og aftur tókst Paine að forðast aftöku þar sem honum var sleppt 11 mánuðum síðar eða eftir dauða Robespierre árið 1794. En á meðan Paine sat í fangelsi og beið þess að vera tekinn af lífi skrifaði hann umdeildasta og jafnframt eitt merkasta rit sitt sem hann kallaði The Age of Reason.

Öld skynseminnar
Í The Age of Reason skýrði Paine frá skoðunum sínum um kristna trú og Biblíuna. Paine lýsti því yfir að hann trúði ekki á guð Biblíunnar og sýndi jafnframt fram á að Biblían er hvorki óskeikult rit né innblásið orð guðs. Á þessum tíma voru menn ekki vanir því að einhver leyfði sér að gagnrýna og efast um kristna trú á opinberum vettvangi og því var Paine ljóst að þetta rit hans myndi vekja hörð viðbrögð.

Í inngangi bókarinnar rökstyður Paine fimlega hvers vegna menn eiga að bera virðingu fyrir skoðunum annarra:

I put the following work under your protection. It contains my opinion upon religion. You will do me the justice to remember, that I have always strenuously supported the right of every man to his own opinion, however different that opinion might be to mine. He who denies to another this right, makes a slave of himself to his present opinion, because he precludes himself the right of changing it

Næst kom óður Paine til rökhugsunar:

The most formidable weapon against errors of every kind is reason. I have never used any other, and I trust I never shall

Paine gagnrýnir hina helgu bók
Gagnrýni Paine á Biblíuna í The Age of Reason má gróflega skipta í þrjá hluta. Biblían er í flestum tilvikum án höfunda, hún inniheldur fjölmargar mótsagnir og í henni er að finna ómælda grimmd.

Paine sýndi glögglega fram á að Biblían er samansafn rita sem eru í flestum tilfellum eftir alls óþekkta höfunda. Paine benti til dæmis á með óyggjandi hætti að Mósebækur voru ekki ritaðar af Móse, að Jósúabók var ekki eftir Jósúa o.s.frv. En það var þvert á það sem flestir héldu fram á þessum tíma (og sumir gera enn). Paine taldi að nafnlaus rit væri aldrei hægt að taka alvarlega sérstaklega ekki sem opinberun guðs:

It has often been said, that anything may be proved from the Bible, but before anything can be admitted as proved by the Bible, the Bible must be proved to be true; for if the Bible be not true, or the truth of it be doubtful, it ceases to have authority, and cannot be admitted as proof of anything.

Paine benti á að Biblían er uppfull af mótsögnum, fölsunum og röngum staðhæfingum sem ómögulegt er að hugsa sér að alvaldur guð gæti framkvæmt. Paine taldi einnig að öll sú grimmd og allt það óréttlæti sem kemur fyrir í Biblíunni væri sönnun þess að Guð gæti ekki verið höfundur bókarinnar.

Eins og við var að búast vakti The Age of Reason hörð viðbrögð jafnt meðal almennings og talsmanna kirkjunnar og var Paine umsvifalaust stimplaður sem siðlaus og trúleysingi en hvorug ásökunin átti við rök að styðjast. Eins og áður hefur komið fram var Paine langt frá því að vera siðlaus en var þvert á móti mikill baráttumaður fyrir sannleikanum og réttlæti og var auk þess mikill mannvinur. Paine titlaði sjálfan sig heldur ekki trúleysingja og kom það skýrt fram í The Age of Reason. Hann trúði einfaldlega ekki á Biblíuna og var því ekki kristinn:

I believe in one God, and no more; and I hope for happiness beyond this life. I believe in equality of man; and I believe that religious duties consist in doing justice, loving mercy, and endeavoring to make our fellow-creatures happy.

But, lest it should be supposed that I believe many other things in addition to these, I shall, in the progress of this work, declare the things I do not believe, and my reasons for not believing them.

Paine, sem áður hafði verið dáður og dýrkaður af almenningi fyrir orð sín og verk var nú nánast hataður og fyrirlitinn í Frakklandi. Árið 1802 ákvað Paine því að fara til Ameríku sem hann leit nú á að væri heimaland sitt en viðtökurnar sem hann fékk við heimkomuna voru allt aðrar en jákvæðar.

Um áframhaldandi baráttu Thomasar Paine fyrir frelsi og mannréttindum í Ameríku mun ég fjalla um í fjórðu og jafnframt síðustu grein minni um þennan merka en jafnframt umdeilda mann.

Thomas Paine: 1. hluti – 2. hluti – 3. hluti – 4. hluti

Fyrsti jafnaðarmaðurinn á Bretlandi?
Í þessu umhverfi skrifaði Thomas Paine snilldarritið Rights of Man. Í þessari merkilegu bók hafnaði Paine einvaldi konungs og lagði fyrstur manna drög að því velferðakerfi sem við vesturlandabúar búum við í dag. Þar með má segja að Paine hafi verið fyrsti raunverulegi jafnaðarmaðurinn.

Paine skildi fullvel að án almennrar menntunar og félagslegrar þjónustu gæti almenningur aldrei losnað úr viðjum fátæktar og hann vissi líka að ef ríkið sæi ekki um að veita þessa þjónustu yrði þjóðin stéttaskipt að eilífu. Þegar Rights of Man kom fyrst út árið 1791 var hún umsvifalaust bönnuð vegna þeirra hættulegu hugmynda sem í henni voru. Þrátt fyrir bannið seldist bókin grimmt og innan nokkurra mánaða hafði hún selst í mörgum upplögum enda höfðu sjónarmið fátækra, þeirra sem höfðu engan kosningarétt, hvergi komið eins skýrt fram. Paine gaf almenningi stefnu og markmið með bók sinni og fyrir það elskuðu landar hans hann.

Maður langt á undan sinni samtíð
Hugmyndir Paine um menntun handa öllum, ellilífeyri, stofnun Bandalags þjóða til að koma í veg fyrir styrjaldir og stofnun almenns velferðakerfis voru ekki settar í framkvæmd fyrr en 80 til 150 árum síðar og því má með sanni segja að Paine hafi verið langt á undan sinni samtíð.

Skoðanir Paine á því hvað teldist réttlátt þjóðfélag voru afdráttarlausar:

When it can be said by any country in the world, my poor are happy, neither ignorance nor distress is to be found among them, my jails are empty of prisoners, my streets of beggars, the aged are not in want, the taxes are not oppresive, the rational world is my friend because I am the friend of happiness. When these things can be said, then may that country boast its constitution and government.

Ólíkt svo mörgum þjóðfélagsgagnrýnendum á öllum tímum vissi Paine nákvæmlega hvað hann vildi, hvað það kostaði að koma hugmyndum sínum í framkvæmd og hvernig væri hægt að fjármagna þær.

Í fyrsta lagi lagði Paine til að ríkið styrkti þær 250.000 fjölskyldur sem þóttu bláfátækar um 4 pund á ári fyrir hvert barn undir 14 ár aldri sem í fjölskyldunni var.

Í öðru lagi vildi hann að ríkið tryggði öllum þeim 1.030.000 börnum sem hvorki kunnu að lesa né skrifa ókeypis menntun.

Í þriðja lagi krafðist Paine að ríkið legði til 6 pund á ári í lífeyri handa öllum þeim sem þóttu fátækir og öllum þeim sem voru á aldursbilinu 60 til 70 ára.

Í fjórða lagi átti ríkið að leggja til 10 pund á hverju ári í lífeyri handa öldruðum eða öllum þeim sem voru orðnir eldri en 60 ára.

Í fimmta og sjötta lagi vildi Paine að ríkið færði öllum foreldrum 1 pund að gjöf fyrir hvert fætt barn og sama upphæð átti að fara til allra þeirra sem giftu sig.

Í sjöunda lagi átti ríkið að sjá um að borga allan útfararkostnað fyrir þá sem höfðu ekki ráð á því sjálfir. (En á þessum tíma lenti útfararkostnaðurinn á kirkjusóknunum ef fjölskylda hins látna gat ekki borgað fyrir útförina. Þetta olli því að sumar sóknir stunduðu þá ógeðfelldu aðgerð að flytja deyjandi fólk fram og til baka á milli sókna í þeirri von um sjúklingurinn myndi deyja í annarri sókn og losna þannig við að greiða fyrir útförina.)

Í áttunda lagi vildi Paine að ríkið tryggði fátækum í London atvinnu á öllum tímum.

Markmið Paine með þeim félagslegu umbótum sem hann lagði til voru skýr og skynsamleg en hann segir best frá þeim sjálfur:

By the operation of this plan the poor laws, those instruments of civil torture, will be superceded, and the wasteful experience of litigation prevented. The hearts of the humane will not be shocked by ragged and hungry children, and persons of seventy and eighty years of age, beggin for bread. The dying poor will not be dragged from place to place to breathe their last, as a reprisal of parish upon parish. Widows will have maintenance for their children, and not be carted away on the death of their husbands like culprits and criminals, and children will no longer be considered as increasing the distress of their parents.

The haunts of the wretched will be known, because it will be to their advantage, and the number of petty crimes, the offspring of distress and poverty, will be lessened. The poor, as well as the rich, will then be interested in the support of government, and the cause and apprPMension of riots and tumults will cease. The plan is easy in practice. It does not embarrass trade by a sudden interruption in the order of taxes, but effects the relief by changing the application of them, and the money necessary for the purpose can be drawn from the excise collections which are made eight times a year in every market town in England.

Paine benti á að ef ríkið gæti sólundað háum fjárhæðum í styrjaldarbrölt á meginlandi Evrópu þá gæti það einnig borgað fyrir menntun og félagslega þjónustu handa almenningi. Þessi ummæli Paine gerðu það að verkum að hann var ákærður fyrir landráð og í 35 ár voru allir þeir sem seldu eða gáfu út Rights of Man ýmist fangelsaðir eða hraktir í útlegð.

Rétt áður en að réttarhöldunum kom var Paine hins vegar fenginn af yfirvöldum í Frakklandi til að taka þátt í að móta stjórnarskrá Frakklands. Paine flúði því til Frakklands og slapp þannig við réttarhöld þar sem hann hefði líklegast verið dæmdur sekur og verið tekinn af lífi. Um afrek Paine í Frakklandi verður hins vegar fjallað í næstu grein en þar átti hann eins og áður segir þátt í að móta stjórnarskrá landsins, lenti í fangelsi og skrifaði niður hugleiðingar sínar um trúmál í bókinni Age of Reason…

Thomas Paine: 1. hluti – 2. hluti – 3. hluti – 4. hluti

Afrekalisti Paine er svo langur og þau áhrif sem skoðanir hans hafa haft á vestræn samfélög eru svo mikil að það er í raun ótrúlegt hversu fáir vita hver Thomas Paine var. Fjölmargir hafa jafnvel aldrei heyrt hans getið.

Frá Bretlandi til Ameríku
Thomas Paine fæddist þann 29. janúar 1737 í smábænum Thetford í Englandi. Á þessum tíma var menntun almennings í Bretlandi afar lítil og fátæktin gríðarleg. Af þeim 2000 einstaklingum sem bjuggu í Thetford á þessum tíma höfðu aðeins 31 rétt til þess að kjósa sér þingmenn sem sýnir glögglega hve réttindi almennings voru lítil.

Paine varð fljótlega mikill lýðræðissinni og ákvað því árið 1774 að fara til Ameríku og aðstoða bandaríska landnema í baráttunni við ægivald Georgs þriðja, konungs Breta. Tveimur árum seinna gaf Paine út bæklinginn Common Sense þar sem hann rökstuddi hvers vegna Ameríka ætti að berjast fyrir sjálfstæði frá Bretlandi. Common Sense seldist í 56 upplögum fyrsta árið og eftir það vissi hver einasti Ameríkani hver Thomas Paine var.

Þegar stríð landnemanna við Bretland hófst tók Thomas Paine fullan þátt í baráttunni. Bæði sem hermaður og beittur penni. Í stríðinu hóf Paine að rita röð bæklinga sem fengu titilinn The Crisis. Þar hvatti hann skoðanabræður sína áfram í baráttunni fyrir frelsi og lýðræði:

These are the times that try men’s souls: The summer soldier and the sunshine patriot will, in this crisis, shrink from the service of his country, but he that stands it NOW, deserves the love and thanks of man and woman. Tyranny, like hell, a not easily conquered, yet we have this consolation with us, that the harder the conflict, the more glorious the triumph. What we obtain too cheap, we esteem too lightly.

Eftir að stríðinu lauk ákvað Paine að fara aftur heim, til Englands, og berjast fyrir réttlæti og mannréttindum þar enda ekki vanþörf á. En um þann hluta af ævi Paine mun ég fjalla um síðar.

Thomas Paine: 1. hluti – 2. hluti – 3. hluti – 4. hluti