Nánar:

• Greinar um ríki og trú á skodun.is
• Umfjöllun um trúfrelsi á vef Siðmenntar

Úr trúfrelsisstefnu Siðmenntar:

„Stjórn Siðmenntar telur að markmið stjórnvalda eigi að vera að tryggja frelsi einstaklinga og vernda rétt þeirra til að lifa samkvæmt þeim lífsskoðunum sem þeir sjálfir kjósa. Stjórnvöld eiga að vera hlutlaus, óháð trúarbrögðum og eiga ekki að hygla ákveðnum lífsskoðunum umfram önnur. Þess vegna verður að aðskilja ríki og kirkju. Aðskilnaður ríkis og kirkju felur m.a. í sér að jafna lagalega, fjárhagslega og félagslega stöðu þeirra hópa sem aðhyllast ólíkar lífsskoðanir. Öðruvísi verður trúfrelsi, og þar með frelsi einstaklingsins, ekki tryggt.“

Ég benti honum á að hann mætti gefa börnum NT og boða trú sína eins og honum sýndist. Bara ekki í opinberum skólum. Hér væri skólaskylda og því óviðeigandi að eitt trúfélag væri með slíkan áróður og trúboð í skólum.

Maðurinn svaraði því til að þetta væri enginn áróður. Þetta væri SANNLEIKURINN. Allt væri satt sem væri í Biblíunni og börn þyrftu að vita það og því YRÐU Gídeonmenn að ná til allra barna í grunnskólunum.

SHG: „Þetta er einmitt ein helsta ástæðan fyrir því að ég vil ekki sjá ykkur í opinberum grunnskólum. Þið eruð með trúboð og fullyrðið að ykkar trú ein boði SANNLEIKANN“.

Gídeonmaðurinn: „Já en þetta ER SANNLEIKURINN og allir verða að vita hann.“ Svo blaðraði hann eitthvað um það að múslímar og trúleysingjar væru ekki með sannleikann á hreinu, enda hafa þeir ekki lesið Biblíuna. Ef börnin hættu að fá NT frá Gídeonmönnum í grunnskólum yrði ekki hægt að „stoppa múslimana“.

Þetta hefði skelfilegar afleyðingar. Hann vissi persónulega um 17 börn (var mjög nákvæm tala hjá honum) sem hefðu leiðst út í dóp og svipt sig lífi af því þau þekktu ekki SANNLEIKANN.

Ég hafði ekki tíma í að hlusta á þetta lengur. Brosti til hans og bað hann vel að lifa og fór svo á tónleika, sannfærðari en nokkru sinni fyrr um að Gídeonfélagið á ekkert erindi í skóla landsins.

Við undirrituð hvetjum stjórnlagaráð að bera fram sérstaka tillögu um afnám 62. greinar stjórnarskrár Íslands og afnema þar með ákvæði um sérstaka vernd Þjóðkirkjunnar. Við teljum að stjórnarskrá Íslands eigi að tryggja jafnrétti og fullt trúfrelsi einstaklinga óháð trúar- eða lífsskoðunum þeirra…

• Sjá áskorun í heild sinni á vef Siðmenntar
• Á vef stjórnlagaráðs

Hagstofan

Þeir sem standa utan trúfélaga mynda langstærsta hópinn fyrir utan Þjóðkirkjuna.

1. Þjóðkirkjan – 77,2%

2. Utan trúfélaga – 5,0%

3. Kaþólska kirkjan – 2,9%

4. Fríkirkjan í Reykjavík – 2,7%

5. Fríkirkjan í Hafnarfirði – 1,6%

6. Óháði söfnuðurinn – 1.0%

7. Hvítasunnukirkjan á Íslandi – 0,7%

8. Ásatrúarfélagið – 0,6%

Fjöldi þeirra sem er utan trúfélaga (5,0%) er töluvert meiri en samanlagður fjöldi þeirra sem eru í Fríkirkjunni í Hafnarfirði, Óháða söfnuðinum, Hvítasunnukirkjunni á Íslandi og Ásatrúarfélaginu (Samtals 3,9%)

Hafa ber þetta í huga næst þegar talað er um þá sem eru ekki í skráðu trúfélagi sem einhvern jaðarhóp.

Örn Bárður Jónsson, prestur og einn helsti talsmaður Guðs á Íslandi, vísar 15 ára barni sem skrifaði athugasemd á bloggsíðu prestsins á geðdeild Landspítalans. Er þetta ekki í fyrsta skipti sem Örn Bárður sýnir fólki sem leyfir sér að vera ósammála skoðunum hans rakinn dónaskap og óvirðingu.

Örn Bárður verður þó aldrei rekinn. Fær ekki einu sinni áminningu. Líklegast fær hann bara „high five“ frá Biskupsstofu fyrir að tækla syndugar gagnrýnisraddir.

Fjalar Freyr Einarsson, forseti Gídeonfélagsins

Tourette og trúleysi
Grunnskólakennarinn Fjalar Freyr er þeirrar skoðunar að trúarlegt starf eigi vel heima í skólum og telur í góðu lagi börn með önnur lífsgildi séu einfaldlega send í aðrar kennslustofur á meðan trúboð í boði hins opinbera á sér stað. Grunar mig að Fjalar Freyr, forseti Gídeonfélagsins, sé honum sammála.

Bendir Fjalar Freyr á að svona þurfi að fara með aðra nemendur. Til dæmis þá sem eru með eru með röskun á einhverfurófi, með tourette og þá sem eru á lyfjum. Það sem Fjalar er í raun að segja er að þau börn sem ekki eru alin upp í Þjóðkirkjukristni séu eins og börn með raskanir sem trufla skólatíma. Þau þarf að færa eitthvað annað svo öll hin börnin geti áfram fengið sitt trúboð og sinn harða pakka frá Gídeonfélaginu.  Svo þarf kennarinn að útskýra „sérstækar aðstæður“ þeirra nemenda sem eru með trúleysisröskunina svo þeir verði nú ekki fyrir fordómum.

Bendir Gídeonforsetinn (eða var það grunnskólakennarinn?) á að með því að setja reglur um trúboð og trúariðkun í skólum sé verið að fara gamaldags og úrelta leið. Leið sem minnir hann á þegar þroskaheftir voru lokaðir inn á „sér stofnun svo hinir „heilbrigðu“ þurfi ekki að sjá þá í stað þess að leyfa fjölbreytileika manna að vera á yfirborðinu“. Ég verð að viðurkenna að ég átta mig ekki alveg á samlíkingunni. Er Þjóðkirkjan hér hinn þroskahefti og tillögur Mannréttindaráðs stofnunin?

Tillaga Mannréttindaráðs misskilin
Augljóst er að Fjalar Freyr skilur ekki hvert markmiðið er með tillögu Mannréttindaráðs. Heldur hann að með því að setja skýrar reglur um trúboð og trúariðkun í opinberum skólum sé verið að hafa lífsgildi „öfga trúleysishópa“ að leiðarljósi. Bendir hann, réttilega, á að skólinn þurfi að virða lífsgildi allra jafnt.  Því telur hann, ranglega, að það þurfi líka að banna jól og afmæli til að bera virðingu fyrir Vottum Jehóva. Svo verði að banna fræðslu um kynlíf og notkun smokka því slík fræðsla „fer gegn lífsskoðunum kaþólikka.“ Að auki þurfi þá líka að banna fræðslu um samkynhneigð og kennslu um Þróunarkenningu Darwins því slík fræðsla fer gegn „trúarskoðunum strangtrúaðra“.

Fræðslustofnun ekki málfundarfélag
Það sem Fjalar Freyr áttar sig ekki á er að tillaga Mannréttindaráðs hefur ekkert að gera með lífsgildi húmanista, hvað þá lífsgildi trúleysingja sem ekki er til*. Tillagan fjallar um jafnrétti og þá einföldu staðreynd að opinberir skólar eiga að vera fræðslustofnanir en ekki einhver málfundafélög fyrir hagsmunahópa.

Þar sem skólinn er fræðslustofnun á þar að fara fram fræðsla byggð á vísindum og annarri áreiðanlegri þekkingu sem á uppruna sinn úr fræðasamfélaginu, rannsóknum, ritrýndum kennslugögnum og svo framvegis. Þaðan kemur Þróunarkenning Darwins og þaðan koma einnig rökin fyrir fræðslu um kynlíf og getnaðarvarnir.

Aðrar skoðanir sem Fjalar Freyr nefnir eru trúarskoðanir sem hafa ekkert með fræðslu og þekkingu að gera og eiga því ekki heima í skólastarfi. Þetta hlýtur kennarinn Fjalar Freyr að átta sig á.

Eðlilegt  er a fjallað sé um trúarbrögð og lífsgildi ólíkra trúfélaga en það verður að gera á fræðilegum grundvelli.

Trúarlegur áróður um að þróunarkenningin sé komin frá djöflinum og að samkynhneigðir brenni í helvíti á ekki heima í opinberum fræðslustofnunum.

*Trúleysingjar hafa engin sérstök lífsgildi. Það að segja að einhver sé trúleysingi segir bara að hann trúir ekki á Guð. Ekkert annað.

1. RANGT er að banna eigi þjóðsönginn og þjóðfánann í skólum
Gísli segir að upphafleg tillaga Mannréttindaráðs sé nánast orðrétt upp úr bréfi sem Siðmennt sendi frá sér 2005. Þetta er rangt, þó vissulega sé margt í tillögum Mannréttindaráðs sem er í samræmi við stefnu Siðmenntar í trúfrelsismálum. Siðmennt hefur fjallað um trúfrelsi og þar á meðal um samskipti trúfélaga og opinbera skóla nánast frá því að félagið var stofnað. Siðmennt hefur þó aldrei lagt til að bannað verði að syngja þjóðsönginn eða hafa þjóðfánann í skólum. Þessum þvættingi hefur nokkrum sinnum verið logið upp á félagið í gegnum tíðina. Ég man að biskup Íslands hélt þessu fram í ræðu og riti árið 2002 og þá svaraði ég rangfærslum hans. Síðan hef ég þurft að skrifa tugi greina til að leiðrétta sömu rangfærslur frá ýmsum þjónum kirkjunnar og stjórnmálamönnum. Sumir virðast halda að sé logið nægjanlega oft, breytist ósannindi sjálfkrafa í sannindi.

2. RANGT er að hægt sé að bera saman trúaráróður, íþróttaiðkun og Rauða krossinn
Þegar kemur að kynningum í opinberum skólum skilur prófasturinn ekki að gerður sé greinarmunur á trúar- og lífsskoðunarhópum annars vegar og öðrum félögum sem bjóða upp á „tómstundastarf“ hins vegar. Nefnir hann félög eins og íþróttafélög, Rauða krossinn og Amnesty. Mér þykir það merkilegt þegar trúaðir einstaklingar þykjast ekki sjá muninn á trúarstarfi og til dæmis íþróttaiðkun. Ég hélt að öllum væri ljóst að munurinn er mikill. Að bera saman trúboð og íþróttaiðkun er svo augljóslega óviðeigandi að það þarf varla að útskýra það. Er virkilega hægt að bera sunnudagaskóla saman við Taflfélag Reykjavíkur? Mun nær væri að bera áróður trúfélaga saman við áróður stjórnmálahreyfinga í skólum. Mér þætti óeðlilegt ef kennarar væru látnir dreifa auglýsingum frá Samfylkingunni eða Sjálfstæðisflokknum í skólum, að sama skapi er óeðlilegt að áróðri frá trúarhreyfingum sé dreift í opinberum skólum. Börn eiga að fá að vera í friði fyrir áróðri í skólum.

3. RANGT er að banna eigi að gefa börnum Nýja testamentið
Gísli gagnrýnir að það eigi að banna Gídeonfélaginu að dreifa Nýja testamentinu í skólum. Bendir hann á að Nýja testamentið sé kennslugagn enda segi í námsskrá að börn eigi að kunna skil á Mattheusarguðspjalli. Því þyrfti borgin að kaupa Nýja testamentið fyrir börnin ef Gídeonfélaginu yrði bannað að dreifa því í skólum.

Enginn er að banna Gídeonfélaginu að gefa börnum bækur. Það sem verið er að banna er að fulltrúar Gídeonfélagsins komi inn í tíma í opinberum skólum, fari með trúaráróður og láti börnin jafnvel fara með bænir (eins og ég veit að iðulega er gert). Markmið Gídeonfélagsins er fyrst og fremst trúboð, ekki einlægur áhugi á að bæta úr bókaskorti barna. Ég hef nokkrum sinnum rætt við fulltrúa Gídeonfélagsins og spurt hvers vegna þeir geta ekki gefið bókasöfnum skóla, eða Námsgagnastofnun Nýja testamentið sem síðan væri hægt að dreifa til barna og nýta í fræðslu um kristna trú. Svörin sem ég hef fengið eru á þann veg að sú aðferð komi ekki til greina því markmiðið sé fyrst og fremst að ná „persónulegum tengslum“ við börn og segja þeim frá Jesú. Einmitt þess vegna hefur Gídeonfélagið ekkert erindi inn í opinbera skóla borgarinnar.

Að auki má benda á að þar sem við erum „kristin þjóð“ eins og oft heyrist, hljóta að vera til Biblíur á nánast hverju einasta heimili sem börnin geta fengið lánuð. Ég, trúleysinginn, á þrjár Biblíur og hef meira að segja lesið þá merkilegu bók spjaldanna á milli. Ég trúi því ekki að í þessu „kristna samfélagi“ sem Ísland á víst að vera, sé svo mikill skortur á Nýja testamentinu að trúboðsfélag þurfi að fara inn í hvern einasta bekk færandi hendi.

4. RANGT er að halda því fram að útiloka eigi starfsstétt presta úr áfallateymum skóla
Gísli prófastur lýkur svo máli sínu á því að nú eigi að útiloka presta úr „samstarfi við viðbrögð við áföllum í skólum borgarinnar“. Þetta er ekki rétt eins og Gísli veit mætavel sjálfur. Í tillögu Mannréttindaráðs er einungis kveðið á um að börnum sé tryggður réttur til að fá þjónustu fagaðila sem óbundnir eru trúar- og lífsskoðunarfélögum. Það á semsagt ekki að vera nóg að fulltrúi trúarhreyfingar sé til staðar þegar áföll dynja yfir.

Segir Gísli: „Þýðir það að sálfræðingar megi ekki vinna við áfallahjálp í skólum ef þeir tilheyra kirkju eða trúfélagi? [...] Það horfir framhjá því að prestar og djáknar hafa sérfræðimenntun og reynslu á sviði sálgæslu sem er jafnvel langt umfram reynslu margra annarra sem starfa á þessu sviði.“

Nei, Gísli. Auðvitað mega sálfræðingar sem eru í trúfélagi vinna við áfallahjálp. Í opinberum stofnunum skal einfaldlega gerð sú krafa að fagmenn, hvort sem það eru kennarar, læknar, hjúkrunarfólk, sálfræðingar eða einhverjir aðrir blandi ekki trúarskoðunum sínum í sín störf. Siðareglur flestra starfsstétta kveða einmitt á um þetta og þykir það sjálfsagt. Ef prestlærður einstaklingur getur ekki veitt börnum í opinberum skólum áfallahjálp, án þess að blanda trúarskoðunum sínum í þá vinnu, á slík áfallahjálp heima í kirkjum eða inn á heimilum, ekki í opinberum skólum.

Ekki skal ég neita því að margir prestar hafa mjög mikla reynslu í því að vinna úr áföllum. Það sem skiptir máli er hvort þeir treysta sér til að veita slíka þjónustu án þess að vera með einhvern trúaráróður í leiðinni.

Hvað varðar meinta „sérfræðimenntun“ presta á þessu sviði þá má geta þess að guðfræðingur getur tekið hámark 12 einingar í sálgæslu í guðfræðideildinni, allt valkúrsar. Tólf einingar af 180 eininga námi benda ekki til mikillar sérfræðimenntunar, satt best að segja.

———-

Biskupsstofa fer þess visamlegast  á leit við þig að þú gerir í stuttu máli grein fyrir afstöðu þinni til 62. gr. stjórnarskrárinnar sem hljóðar svo:

„Hin evangeliska  lúterska kirkja skal vera þjóðkirkja á Íslandi, og skal ríkisvaldið að því leyti styðja hana og vernda. Breyta má þessu með lögum.”

1. Telur þú þörf á að breyta þessari grein? Ef svo er hvernig?
2. Hver er afstaða þín til núverandi sambands ríkis og þjóðkirkju?

———-

Áhugaverð svör
Ég las yfir svör þeirra sem vilja ekki afnema sérstaka vernd Þjóðkirkjunnar í 62. grein og vilja ekki aðskilnað ríkis og kirkju. Við lesturinn fann ég margar „áhugverðar“ skoðanir. Ég deili hér nokkrum með ykkur. (Mín svör eru hér.)

—

Ásgeir Guðmundur Bjarnason vill ekki aðskilja ríki og kirkju enda er kirkjan „fjórða valdið“:

„Einnig tel ég mikilvægt að líta svo á að meginstoðirnar í samfélagi okkar séu fjórar en ekki þrjár, löggjafarvald, framkvæmdavald og dómsvald og svo lít ég á kirkjuna sem hið fjórða og þess vegna skuli þjóðkirkjan vera þjóðkirkja.“

—

Ágúst Alfreð Snæbjörnsson telur að kristileg gildi þurfi að vernda og að minnihluti sé fylgjandi aðskilnaði (sem er auðvitað rangt hjá honum 70% þeirra sem eru í Þjóðkirkjunni vilja aðskilnað):

„Ísland og gildi Íslendinga er byggt á kristilegum gildum. Við viljum fá réttlátt samfélag þar sem stöðuleiki, jafn réttur manna og réttlæti er. Þetta eru Kristileg gildi sem eiga sterklega við í okkar þjóðfélagi og er einn af stólpum samfélagsins. Ég trúi því að meirihluti þjóðarinnar vill hafa hina evangelíska lútersku kirkju sem þjóðkirkju Íslendinga“

—

Baldur Ágústsson vill að kirkjan fái aukna vernd gegn aðskilnaðarsinnum og öðrum trúflokkum sem ekki eru kristilegir. Hann virðist vilja banna önnur trúarbrögð en Ásatrúarmenn fá að vera í friði af því þeir hjálpuðu til við að taka upp kristni án blóðsúthellinga.

„Ríkið á ekki aðeins að vera fjárhagslegur bakhjarl heldur einnig verndari kirkjunnar þegar að henni er vegið, hvort sem er af aðskilnaðarsinnum eða öðrum trúflokkum sem ekki eru kristnir og sækja nú í vaxandi mæli í landvist og sálir kristinna. Kristnir sérsöfnuðir skulu fá að starfa þó að þá greini á við þjóðkirkjuna um fræðileg atriði. Ásatrúarmenn skulu fá að starfa enda eru þeir hluti af sögu okkar og njóta virðingar sem slíkir. Þeir skulu njóta þess að hafa tekið við kristni inn í landið með sæmd og án blóðsúthellinga. Þjóðkirkjan þarf að vera sýnilegri, ekki aðeins sem skraut heldur einnig sem sterkur máttarstólpi í íslensku þjóðfélagi.“

—

Guðmundur Gíslason telur að siðfræði kirkjunnar sé einn af hornsteinum íslenskrar menningar og segir sögur af yfirlýstum trúleysingjum sem hafa beðið guð um hjálp.

„Ég tel að kirkjan og siðfræði hennar séu einn af hornsteinum íslenskrar meningar [sic]. Það má efalaust finna að einstökum starfsmönnum kirkjunar [sic] , og það er miður, kirkjan sjálf stendur eftir sem áður keik. Hef sjálfur hitt yfirlísta [sic] trúleysingja biðja guð að hjálpa sér þegar vanda bar að höndum,sem er bara frábært. Mín vegna mætti síðasta málsgreininn detta út, við það væri þessu ekki breytt nema þjóðin vilji með meirihluta atkvæða.“

—

Halldór Jónsson er á móti fjölmenningu og að fólk fái ríkisborgararétt án þess að tala góða íslensku svo vill hann ekki afnema 61. grein (á vonandi við 62. grein) þar sem meirihluti landsmanna aðhyllist hana (sem er rangt eins og áður segir).

„Ég er fremur andvígur hugmyndum um fjölmenningu og tel þær gefast illa. Ég tel að enginn eigi að verða íslenskur ríkisborgari án þess að tala þokkalega íslensku og að hann semji sig að íslenskum háttum, lögum og siðvenjum þjóðarinnar. Enginn megi ganga grímuklæddur á almannafæri, hvorki á trúarlegum forsendum né öðrum. Ég tel ekki ástæðu til að afnema 61 grein núverandistjórnarskrár  [sic] þjóðkirkju á Íslandi þar sem meirihluti landsmanna aðhyllist hana.“

—

Haukur Arnþórsson telur Þjóðkirkju vera „mannræktarstofnun“ sem hefur lagað sig vel að jafnri stöðu kynjanna og minnihlutahópum. Þjóðkirkjan ber líka, að hans mati, höfuð og herðar yfir aðra hvað varðar umburðarlyndi, menntun og upplýsingu. Aðrir kúga börn, konur og minnihlutahópa.

„Þjóðkirkjan er hluti af íslenskri menningu og alþjóðlegri. Hún er líka mannræktarstofnun sem veitir íslenskum heimilum þjónustu á viðkvæmum sviðum lífsins og ferst það vel úr hendi. Á margan hátt hefur hún lagað sig að nýjum tímum, til dæmis varðandi jafna stöðu kynjanna og minnihlutahópa. Hún virðist bera höfuð og herðar gagnvart öðrum trúfélögum varðandi umburðarlyndi og styður menntun og upplýsingu í samfélaginu. Ég óttast að fá trúfélög myndu falla Íslendingum eins vel í geð ef á reyndi – og að önnur og meira framandi trúfélög myndu fljótlega amast við almennri menntun í skólum að einhverju leyti og kúga börn, konur og minnihlutahópa meira en við höfum áður séð, eins og reyndin er í öðrum löndum.“

—

Hrefna Bryndís Jónsdóttir vill EKKI (hennar hróp) afnema vernd Þjóðkirkjunnar því hér er kristið samfélag.

—

Jóhanna Heildal Sigurðardóttir vill alls ekki aðskilja ríki og kirkju því þá yrðu ekki haldin jól, páskar eða aðrar trúarlegar hátíðir. Svo yrði líka hætt að ferma og skíra börn og auðvitað bannað að kenna kristinfræði í skólum. Svo eru múslímar fordómafullir.

„Ég vil hafa hina evangelisku lútersku kirkju sem okkar þjóðkirkju. Ég tel að ekki sé þörf á því að aðskilja ríki og kirkju. Við verðum að skoða þessi mál mjög vel og gera okkur grein fyrir því að kirkjan spilar mun stærra hlutverk í þjóðfélaginu okkar, heldur en að flestir geri sér í hugarlund. T.d. á erfiðum tímum þá aðstoðar kirkjan þá sem minna mega sín svo eitthvað sé nefnt. ég held að fólk þurfi líka að gera sér grein fyrir breytingunum sem það hefði í för með sér, t.d. yrðu ekki haldin jól, né páskar því að það eru trúarlegar hátíðir. Ekki yrðu börn skírð, né fermd. Það verður að kynna sér það sem kirkjan gerir fyrir okkur. Stendur með okkur á erfiðumu [sic] tímum, hvort sem um er að ræða fátækt eða sorg. Og í dag held ég að það sé vel þörf á því. við getum ekki bara hoppað upp til handa og fóta og orðið pirruð yfir því að kirkjan sé að fá pening og halda að þetta væri góður sparnaður. Það eru til aðrar leiðir, og þó svo að einhverjir séu ósáttir við kristnifræði í skólum þá sé ég ekki tilgang í að breyta þjóðkirkjunni vegna þessa. Ég yrði mjög ósátt með ef ekki yrði kennd kristnifræði í skólum. Við eigum ekki að hlaupa upp til handa og fóta til að aðlagast því fólki sem flutt hefur inn nýjar venjur og siði. Þau þurfa að aðlagast okkar þjóðfélagi. T.d. tel ég að við myndu ekki fá að byggja kristna kirkju í múslima ríki.“

—

María Ágústsdóttir – prestur telur aðskilnað ríkis og kirkju muni hafa sömu afleiðingar og einkavæðing bankanna. Hún vill þó að önnur kristin trúfélög (athugið, bara kristin trúfélög) eigi að vera í auknum samskiptum við ríkið rétt eins og Þjóðkirkjan enda byggjum við landið á kristilegum gildum og siðferði.

„Ég tel afar brýnt að íslenska þjóðin höggvi ekki á rætur menningar og siðar í landinu með því að afmá öll merki um kristna trú úr stjórnarskrá sinni. Slíkum gjörningi hefur verið líkt við einkavæðingu bankanna og við vitum öll hvert það leiddi okkur. Hitt er annað að hollt getur verið að ræða hvernig við orðum hlutina og á hvaða hátt önnur kristin trúfélög geta verið samstíga evangelísk-lútherskri þjóðkirkju þegar kemur að samskiptum kristinnar kirkju á Íslandi við ríkisvaldið. Hvernig sem við leysum það ítreka ég mikilvægi þess að treysta hinn siðræna grunn þjóðfélagsins sem við hér á Íslandi byggjum á kristilegum gildum og siðferði.“

—

Tryggvi Helgason álítur að lögin frá árinu 1000 sem kveða á um að kristni sé eina löglega trúin í landinu séu enn í fullu gildi, enda koma þau lög í veg fyrir borgarastyrjöld í landinu.

„Árið 1000 var kristni lögtekin á Íslandi sem hin einu löglegu trúarbrögð. Þar með var Ásatrúnni, sem og öllum öðrum trúarbrögðum, útrýmt á Íslandi. Með þessum lögum var jafnframt komið í veg fyrir að út brytist borgarastyrjöld í landinu. Ég álít að þessi lög séu enn í fullu gildi. Allar tilraunir til þess að breyta þessu eru ólög og markleysa, að mínu mati.“

—

Viðar Helgi Guðjohnsen telur ráðamenn brjóta reglulega gegn stjórnarskránni með því að vernda ekki Þjóðkirkjuna nægjanlega vel.

„Núverandi samband ríkis og kirkju er ágætt þótt einstaka ráðamenn séu augljóslega að brjóta gegn 62. grein stjórnarskrárinnar ítrekað með forskastanlegum hætti. Kirkjan er hluti af þjóðarmenningunni og það er leitt að fylgjast með sumum stjórnmálamönnum fara í atkvæðaleit á kostnað kirkjunnar.“

—

Örn Bárður Jónsson – prestur telur Þjóðkirkjuna gegna mikilvægu hlutverki og telur hana hlunnfarna af ríkinu. Telur hann að ef ríkið hækkar ekki framlög til kirkjunnar þá eigi kirkjan að fá eignir sínar til baka bókstaflega eða í formi fjármuna.

„Minna þarf ríkisvaldið á eðli samningsins frá 1997 sem var gerður milli tveggja lögaðila. Ég vil knýja á um efndir ríkisins og ef ekki verður hlustað á það þá tel ég réttast að segja samningnum upp og ganga eftir því að kirkjan fái eignir sínar til baka, bókstaflega eða í formi fjármuna og sjái síðan um sig sjálf að öllu leyti sem myndug og öflug kirkja.“

—

Örn Reykdal Ingólfsson telur að það þurfi að tryggja í stjórnarskrá að kristinfræði sé kennd í skólum og að ekki megi afnema vernd Þjóðkirkjunnar nema 75% atkvæðisbærra manna kjósi um það í þjóðaratkvæðagreiðslu.

„Legg til að bætt verði, aftan við fyrri málsgrein laganna „Kenna ber kristinfræði í skólum“ . Í stað seinni málsgreinar eins og hún er nú, komi „skipta má um sið ef 75% atkvæðisbærra manna kýs svo í þjóðaratkvæðagreiðslu.“

Kæri viðtakandi,

Ég þakka ykkur fyrir fyrirspurnina. Afstaða mín til 62. greinar stjórnarskrárnar er skýr og öllum aðgengileg á kosningasíðu minni: http://www.facebook.com/sigurd.holm.a.stjornlagathing

1.       Telur þú þörf á að breyta þessari grein? Ef svo er hvernig?
Úr stefnuskrá: „Afnema þarf ákvæði um sérstaka vernd Þjóðkirkjunnar. Stjórnarskrá Íslands á að tryggja fullt trúfrelsi og jafnræði borgaranna óháð lífsskoðun þeirra. Því þarf að fella niður 62. grein stjórnarskrárinnar.“

2.       Hver er afstaða þín til núverandi sambands ríkis og þjóðkirkju?
Rétt eins og 70% þeirra sem skráðir eru í Þjóðkirkjuna þá styð ég aðskilnað ríkis og kirkju (sjá könnun Capacent 2009). Taka ber fram að ríki og kirkja verða ekki aðskilin með því einu að fella niður 62. greinina í stjórnarskrá. En það er þó það eina sem ég tel að stjórnlagaþing geti tekið afstöðu til.

Annars velti ég því fyrir mér hvort það sé ekki svolítið óviðeigandi að stærsti söfnuður landsins og sá eini sem nýtur verndar í stjórnarskrá skipti sér af stjórnlagaþingskosningum með þessum hætti. Hvað finnst ykkur? Sérstaklega í ljósi þess að talsmenn Þjóðkirkjunnar, þar á meðal æðstu menn hennar, hafa að langmestu leiti talað gegn aðskilnaði ríkis og kirkju, þvert á réttlætissjónarmið og vilja almennings?

Virðingafyllst,
Sigurður Hólm Gunnarsson

______________

Bréf Biskupsstofu:

Kæri frambjóðandi til stjórnlagaþings,

Biskupsstofa vill stuðla að upplýstri umræðu um skipan kirkjumála í stjórnarskrá Íslands en ein grein hennar fjallar sérstaklega um þjóðkirkjuna.

Frambjóðendur til stjórnlagaþings, sem ætlað er að að endurskoða stjórnarskána, hafa gefið mismiklar upplýsingar um stefnumál sín og áherslur svo sem um afstöðu sína til sambands ríkis og þjóðkirkju.

Það hlýtur því að skipta kirkjuna og söfnuði landsins máli hver afstaða einstakra frambjóðenda er til þessarar greinar og eins hvernig þeir vilja að sambandi ríkis og þjóðkirkju sé háttað. Það skiptir raunar máli fyrir öll trúfélög í landinu.

Biskupsstofa fer þess visamlegast á leit við þig að þú gerir í stuttu máli grein fyrir afstöðu þinni til 62. gr. stjórnarskrárinnar sem hljóðar svo:

„Hin evangeliska lúterska kirkja skal vera þjóðkirkja á Íslandi, og skal ríkisvaldið að því leyti styðja hana og vernda. Breyta má þessu með lögum.”

1. Telur þú þörf á að breyta þessari grein? Ef svo er hvernig?
2. Hver er afstaða þín til núverandi sambands ríkis og þjóðkirkju?

Svör frambjóðenda verða birt á vef þjóðkirkjunnar, kirkjan.is, eftir því sem þau berast og kynnt fjölmiðlum.

Könnuninni er svarað á vefnum og við munum senda hana út á morgun. Ef þú hefur frekari spurningar um þetta, vilt ekki svara könnuninni eða fá frekari skeyti frá okkur biðjum við þig að láta okkur vita með tölvupósti á arni.svanur.danielsson@kirkjan.is eða steinunn.bjornsdottir@kirkjan.is.

Með kveðju,
Árni Svanur Daníelsson og Steinunn Arnþrúður Björnsdóttir,
verkefnisstjórar á Biskupsstofu.
______________

Sjá nánar:

• Stjórnlagaþing á Skoðun.is
• Facebook: framboðssíða
• Framboðsyfirlýsing
• Opinber kosningavefur

Vinsamlegast smellið á „Like“ til að styðja framboð mitt:

____________________

Skólastarf í Reykjavík og trúar- og lífsskoðunarmál

Mannréttindastefna Reykjavíkurborgar var samþykkt árið 2006. Hún kveður á um að íbúum verði ekki mismunað á forsendum kyns, efnahagsstöðu, uppruna, fötlunar, aldurs eða stjórnmálaskoðana. Undanfarin ár hefur markvisst verið unnið að framförum á sviði mannréttinda hjá borginni og hefur verulegur árangur náðst í auknu kynjajafnrétti, í réttindum samkynhneigðra og málefnum innflytjenda. Mannréttindastefnan kveður einnig á um að ekki skuli mismuna borgarbúum eftir lífs- og trúarskoðunum þeirra.

Árið 2007 kom út skýrsla Leikskóla- og Menntasviðs Reykjavíkur um samstarf kirkju og skóla. Í hópi skýrsluhöfunda voru fulltrúar frá öllum hlutaðeigandi aðilum; skólastofnunum borgarinnar, Biskupsstofu og Alþjóðahúsi. Ein af megin niðurstöðum hópsins var sú að móta þyrfti skýrar starfsreglur um samskipti trúar- og lífsskoðunarhópa og skóla Reykjavíkurborgar.

Mannréttindaráð Reykjavíkur leggur því til að eftirfarandi reglur gildi um samskipti leik- og grunnskóla og frístundaheimila borgarinnar við trúar- og lífsskoðunarfélög:

a) Hlutverk skóla borgarinnar er að fræða nemendur um ólík trúarbrögð og lífsskoðanir samkvæmt gildandi aðalnámskrá og námsefni. Bænahald og aðrar trúariðkanir með börnum eru hluti af trúaruppeldi foreldra en ekki hlutverk borgarstarfsmanna.

b) Trúar- og lífsskoðunarfélög skulu ekki stunda starfsemi innan veggja frístundaheimila, leik- og grunnskóla borgarinnar á skólatíma. Þetta á við allar heimsóknir í trúarlegum tilgangi, skemmtidagskrár eða aðrar kynningar tengdar starfi þeirra, sem og dreifingu á boðandi efni. (Með boðandi efni er átt við hluti sem gefnir eru eða notaðir sem hluti af trúboði, það er tákngripum, fjölfölduðum trúar- og lífsskoðunarritum, bókum, auglýsingum, hljóðritum, prentmyndum og kvikmyndum.)

c) Skólastjórnendur grunnskóla geta boðið fulltrúum trúar- eða lífsskoðunarhópa að heimsækja kennslustundir í trúarbragðafræði sem lið í fræðslu um trú og lífsskoðanir samkvæmt gildandi aðalnámsskrá og námsefni, og skal heimsóknin þá fara fram undir handleiðslu kennara og vera innan ramma námsefnisins.

d) Heimsóknir á helgi- og samkomustaði trúar- og lífsskoðunarfélaga á skólatíma skulu fyrst hefjast á grunnskólastigi og eiga sér stað undir handleiðslu kennara sem liður í fræðslu um trú og lífsskoðanir og samkvæmt gildandi aðalnámsskrá og námsefni. Fræðsla leikskólabarna um kristilegt siðferði og aðrar lífsskoðanir skal fara fram innan veggja leikskólans og vera á hendi leikskólakennara.

e) Þess verði gætt við allar heimsóknir til og frá grunnskóla vegna fræðslu um trú og lífsskoðanir að nemendur fylgist með en séu ekki þátttakendur í helgisiðum og athöfnum, og að þær séu ekki vettvangur fyrir innrætingu eða dreifingu á boðandi efni.

f) Samþætting húsnæðis og starfsemi stofnana sem vinna með börn á vegum Reykjavíkurborgar við starfsemi trúar- og lífsskoðunarfélaga eigi sér ekki stað á skólatíma.

g) Skólayfirvöld beini því til trúar- og lífsskoðunarfélaga að þau skipuleggi fermingarfræðslu og barnastarf með það að leiðarljósi að það hvorki trufli lögbundið skólastarf um skemmri eða lengri tíma né leiði til mismununar nemenda utan tiltekinna trúar- og lífsskoðunarfélaga.

h) Þær stofnanir borgarinnar sem hafa starfandi áfallaráð tryggi að fagaðilar óbundnir trúar- og lífskoðunarfélögum komi að sálrænum áföllum. Ef sérstakar aðstæður kalla á aðkomu fagaðila frá trúar- eða lífskoðunarfélagi skal það gert að höfðu samráði skólayfirvalda við foreldra þeirra nemenda sem áfallahjálparinnar njóta og á ábyrgð viðkomandi. Helgistundir sem tengjast viðbrögðum við áfalli skulu fara fram utan skólatíma.

i) Sígildir söngvar, dansar, leikir og handíðir sem teljast hluti af gamalgrónum hátíðum og frídögum þjóðarinnar halda sínum sess í árstíðabundnum skemmtunum og starfi frístundaheimila, leik- og grunnskóla.

Til grundvallar þessum reglum liggur sá vilji Mannréttindaráðs að tryggja rétt barna til þátttöku í skólastarfi óháð þeirri trúar- og lífsskoðun sem þau alast upp við.

Upplýst fræðsla um kristna trú, trúarbrögð heimsins, lífsskoðanir, siðfræði, heimspeki og íslenska menningu, er mikilvæg í öllu starfi skóla borgarinnar. Trúarleg innræting og boðun tiltekinna lífsskoðana á þar ekki heima. Það er á hendi foreldra að ala börn sín upp í þeirri trúar- og lífsskoðun sem þeir kjósa.

Um það munu starfsmenn Reykjavíkur standa vörð samkvæmt mannréttindastefnu borgarinnar og þeim mannréttindasáttmálum sem Ísland hefur undirgengist.

____________________

Sjá einnig:
Þjóðkirkjan er á móti því að banna ekki-trúboð í opinberum skólum
Ísland í bítið fjallar um trúboð í skólum – opið bréf
Fyrirsjáanleg og afhjúpandi umræða um trúboð í skólum