Það getur verið að Þjóðkirkjan sé “ekki tilbúin” til þess að gefa samkynhneigða saman og það getur jafnvel verið að það sé gegn kenningum kirkjunnar. En það sem skiptir mestu máli er að það kemur Þjóðkirkjunni alls ekkert við hvort yfirvöld heimili skráðum trúfélögum að gefa saman fólk af sama kyni sem elskar hvort annað.

Í frjálsu landi mega trúfélög hafa sína skoðun á lífinu og tilverunni, réttindum kvenna, réttindum útlendinga, réttindum samkynhneigðra og öðrum réttindum. Þau eiga hins vegar aldrei að hafa vald til neyða trúarlegar skoðanir sínar upp á aðra þegna landsins. Ef lögum verður breytt á þann veg að trúfélög fá almenna heimild til að gefa saman samkynhneigða þá kemur það Þjóðkirkjunni ekkert við. Enginn er að neyða Þjóðkirkjuna til að breyta sínum reglum, enda koma reglur hennar heldur engum öðrum við en Þjóðkirkjunni sjálfri.

Eru ríki og kirkja ekki aðskilin?
Umræða síðustu daga hefur verið einkar áhugaverð því ýmsir talsmenn kirkjunnar hafa gefið í skyn að Þjóðkirkjan hafi einhverja heimtingu á því að hafa áhrif á almenn lög í landinu. Þetta er athyglisvert í ljósi þess að í þau fjölmörgu skipti sem ég hef rætt um nauðsyn aðskilnaðar ríkis og kirkju við fulltrúa Þjóðkirkjunnar þá hefur mér alltaf verið sagt að ríki og kirkja séu í raun aðskilin. Fullyrt er að ríkið skipti sér ekki af kirkjunni og að kirkjan skipti sér ekki af ríkinu. Mér er alltaf sagt að tengsl ríkis og kirkju séu aðeins til að nafninu til. Ég vildi óska þess að svo væri.

Ef eitthvað er þá sýnir þessi andstaða Þjóðkirkjunnar við almenn réttindi samkynhneigðra hversu nauðsynlegt það er að aðskilja ríki og kirkju sem fyrst.

Tryggjum mannréttindi
Siðmennt, félag siðrænna húmanista, hvetur alþingismenn til að samþykkja lög um breytingar á hjúskaparlögum þannig að skráð trúfélög öðlist rétt til að gefa saman samkynhneigða einstaklinga. Félagið hefur minnt á að það besta við slík lög er að þau myndu auka réttarstöðu samkynhneigðra umtalsvert án þess að skerða rétt trúfélaga til að taka ákvörðun á eigin forsendum. Það er því enginn sem tapar á þessum lögum, nema sá sem vill neyða sínar skoðanir á samkynhneigðum upp á aðra.

Þessi grein var einnig birt í Fréttablaðinu 31. janúar 2006.

Sjá nánar á vef Siðmenntar

Fréttatilkynning vegna aAMendingu viðurkenningarinnar
Ræða Hope Knútsson, formanns Siðmenntar

Ólíkt svo mörgum öðrum samtökum, trúfélögum og stjórnmálahreyfingum hafa húmanistar frá upphafi lagt áherslu á frelsi einstaklingsins óháð séreinkennum þeirra. Siðmennt og aðrar siðrænar húmanistahreyfingar hafa þannig í fjöldamörg ár barist fyrir umburðarlyndi og jafnrétti til handa samkynhneigðum.

Siðrænir húmanistar leitast við að byggja siðferðiskennd sína á rökum og staðreyndum, en ekki kreddum og goðsögum.

Ályktun Siðmenntar

Fullt jafnrétti samkynhneigðra á Íslandi
Stjórn Siðmenntar fagnar tillögum nefndar forsætisráðherra um réttarstöðu samkynhneigðra á Íslandi sem kynntar hafa verið að undanförnu. Siðmennt er málsvari mannúðarstefnu og frjálsrar hugsunar, óháð trúarsetningum.

Stjórnin harmar hins vegar að ekki skuli vera einhugur í nefndinni um réttinn til þess að ættleiða börn erlendis frá og rétt lesbískra para til að gangast undir tæknifrjóvgun. Hér er um mjög mikilvæg mannréttindi samkynhneigðra að ræða sem mest brenna á þeim í dag. Meðan rétturinn til ættleiðingar og tæknifrjóvgunar er ekki viðurkenndur, er samkynhneigðum áfram hróplega mismunað. Stjórn Siðmenntar hvetur Alþingi til að stíga skrefið til fulls og viðurkenna sjálfsögð mannréttindi.

Stjórn Siðmenntar telur að tími sé kominn til þess að samkynhneigðir njóti sömu mannréttinda og aðrir þegnar þjóðfélagsins. Ánægjuleg er sú þróun, sem átt hefur sér stað á undanförnum árum, að réttindi homma og lesbía hafi aukist hröðum skrefum.

Allt frá stofnun Siðmenntar hafa mannréttindamál verið meginþáttur í stefnu félagsins. Siðmennt hefur gengist fyrir umræðufundum um ýmis mál er tengjast mannúðarstefnu (siðrænum húmanisma) eða borgaralegum athöfnum. Má þar nefna málefni eins og trúarbragðafræðslu í skólum, mannréttindi samkynhneigðra, að taka dauðann í sátt, sorg og sorgarviðbrögð, að félög trúlausra fái réttarstöðu trúfélaga, erlend félög siðrænna húmanista o.fl.

Félagsmenn Siðmenntar eru stoltir af því að fylgja heimshreyfingu húmanista í áratuga langri baráttu hennar fyrir réttindum samkynhneigðra sem og öðrum mannréttindamálum. Í stefnuskrá Siðmenntar (sjá www.sidmennt.is) segir m.a.:

Félagið stendur vörð um rétt hvers manns til sjálfsákvörðunar um eigið líf, svo sem í kynlífi, kynhneigð, fóstureyðingum og líknardauða.

Stjórn Siðmennt hvetur því þingmenn að setja Ísland í fremstu röð hvað varðar réttindi samkynhneigðra í heiminum.

Stjórn Siðmenntar – 13. september 2004

Sjá nánar:
www.sidmennt.is

—–

Kæru vinir,

Til hamingju með hinsegin daga; lesbíur, hommar, tvíkynhneigðir og kynskiptingar. Til hamingju, fjölskyldur okkar og vinir og allt baráttufólk fyrir betri heimi sem hér er statt! Í dag er hátíð í bæ – þjóðhátíð sem er kennd við kjark og þor, stolt og virðingu. Þetta er þjóðhátíð fjölbreytileikans í öllum sínum myndum (og við stýrum okkar brekkusöng sjálf). Og á slíkri hátíð fögnum við öll, hvort sem við erum svona eða hinsegin eða bara einhvern veginn allt öðruvísi! Það er stolt fyrir alla sem gildir!

Ég þakka fyrir að vera boðið að flytja ávarp á þessari stundu. Þetta er mikill heiður og sómi sem ég þigg fyrir hönd okkar allra, gömlu félaganna úr baráttunni sem höfum staðið vaktina á síðustu árum og áratugum. Ég er aðeins fulltrúi allra þeirra sem ruddu brautina fyrir þá byltingu sem dagurinn í dag vottar; lesbíur og hommar sem þorðu að leita opinskátt að hamingju sinni og vera þau sjálf þó það reyndist oft dýrkeypt, þau sem umbyltu heimsmyndinni þannig að hún varð aldrei söm eftir! Þetta byltingarfólk ruddi brautina með tilveru sinni, kjarki og þori – með gleði sinni og sorgum, með sigrum sínum jafnt og ósigrum, svo sannarlega öll með lífi sínu og sum jafnvel með dauða. Þau eiga heiðurinn í dag!

Kraftaverk hafa unnist og eitt þeirra á sér stað á þessari stundu. Það kraftaverk erum við öll sem stöndum hér undir regnbogafánunum og staðfestum þessa nýju heimsmynd sem rúmar og leyfir allt litróf mennskra tilfinninga. Það er ótrúlegra en orð fá lýst að hugsa 10 ár aftur í tímann. Þá var fyrsta opinbera ganga samkynhneigðra farin um götur Reykjavíkurborgar. Fyrsta gangan okkar – og hún taldi aðeins 69 manns sem þá þorðu að standa með lífi sínu og vera sýnileg í íslenskri dagsbirtu. Ef ég man rétt vorum við þó 68 því til að hækka töluna töldum við meira að segja hundinn sem fylgdi göngunni. Ekkert okkar hefði trúað á þeirri stundu að við ættum eftir að sjá slíkt kraftaverk sem við öll hér erum að vinna núna.

En það hefur löngum þurft kraftaverk og byltingar til að hreyfa gömul vígi og margar byltingarnar hafa átt sér stað. Ég nefni málfrelsi, trúfrelsi og skoðanafrelsi sem eru löngu þekkt og viðurkennd réttindi á Vesturlöndum. Það þurfti síðan líf og sýnileika okkar lesbía og homma til að færa tuttugustu öldinni eina sjálfsögðustu mannréttindakröfu allra tíma. Það er krafan um tilfinningafrelsi ! – sjálfan réttinn til að njóta tilfinninga okkar og ástarhneigða. Það er rétturinn til að kynnast tilfinningum okkar, til að setja orð á kenndir okkar, til að sjá fyrirmyndir að líðan okkar. Tilfinningafrelsi er einfaldlega sjálfur rétturinn til að vera við sjálf! Þetta hljómar ef til vill sem sjálfsögð réttindi sem ekki þarf að hafa orð á; að eiga, þekkja, njóta og virða tilfinningar sínar – en þetta hefur ekki verið sjálfsagt fyrir okkur, sem höfum hinsegin reynslu af tilfinningum okkar.

En okkar barátta fyrir tilfinningafrelsi byggir ekki á blóðugum fallöxum frönsku byltingarinnar; í dag kjósum við okkur að vopnum gleðina og stoltið, ástina, lífið og litaskrúðið – og hvað getur hamlað slíkum kvintett frá sigri. Þeir sem það reyna, munu ekki hafa erindi sem erfiði og þau skilaboð getum við sent skýr og skorinorð héðan – hvort sem í hlut eiga einhverjir pótintátar uppi á Íslandi eða Páfinn í Róm!

Með stuðningi ykkar allra sem hér eruð í dag, hafa óendanlega stórir áfangar náðst, bæði í viðhorfum fólks til samkynhneigðra og eins í lagalegum réttindum. Vinnunni er þó ekki lokið og enn gjalda samkynhneigðir fyrir tilfinningar sínar, enn neitar þjóðkirkjan að veita okkur þá þjónustu sem öðrum býðst og enn hefur löggjafinn ekki tryggt möguleika okkar til ættleiðinga og tæknifrjóvgana. Einhvers staðar leynast nefnilega þau viðhorf að lesbíur og hommar séu hvorki guði þóknanleg né börnum bjóðanleg – en slík viðhorf segja ekkert til um okkur lesbíur og homma en meira til um andlega fátækt þeirra sem slík viðhorf hafa!

En þótt formlega misréttið hafi verið áberandi í umræðu okkar, þurfum við ekki síður að halda vöku okkar hvað varðar aðrar hliðar; það er félagslegt og menningarbundið misrétti sem hefur verið mun dulbúnara og minna áberandi en hin beina lagamismunun. Hér er af nógu að taka en mér er efst í huga skuggahliðar á tveimur lykilsviðum samfélagsins; það er annars vegar ósýnileiki og fyrirmyndaleysi samkynhneigðra í skólakerfinu og hins vegar þöggun og dulbúið einelti á atvinnumarkaði og þá sérstaklega í kynhneigðarviðkvæmum störfum. Þarna eru verk að vinna fyrir baráttufúsar hendur; þarna læðast þessi ósýnilegu viðhorf, þarna leynast fordómarnir sem fara með veggjum þar sem það er ekki lengur í tísku að fordæma lesbíur eða dyggð að lemja homma. Tímarnir eru breyttir og nú þegar við komum fagnandi og stolt fram í dagsljósið, eru fordómarnir að skríða í felur. Í fljótu bragði virðist það jákvætt en til lengri tíma litið er það mjög varasöm lausn. Við lesbíur og hommar vitum nefnilega öllum betur að í skápnum magnast allt sem neikvætt er – þar þrífst ekkert af viti; það er óttinn, skömmin og hatrið sem ræður ríkjum í skápnum. Hið nýja verkefni okkar er þess vegna að koma fordómunum úr felum – það er eina leiðin til að takast á við þá og við sem hér stöndum, eru reiðubúin að mæta þeim. Ég hvet íslenska fordóma til að koma úr felum – Það er ekki amalegt að feta út úr skápnum með þeim húsbændunum í Vatíkaninu og Washington!

Enn og aftur – til hamingju með hinsegin daga!

Margrét Pála Ólafsdóttir

—–

Þegar að Lækjargötu var komið voru sýnd skemmtiatriði og hrífandi ávörp flutt. Í einni ræðunni voru skoðanasystkini páfans og Bush Bandaríkjaforseta hér á Íslandi hvött til að koma út úr skápnum með fordóma sína. Öðruvísi er ekki hægt að berjast gegn fordómunum. Ég óska aðstandendum hátíðarinnar til hamingju.

Sjá myndir af Hinsegin dögum.

Rökrétt ályktun hans er ,,auðskiljanlega“ sú að nú séu ,,lög gegn vændi, sifjaspellum, tvíkvæni og jafnvel kynmökum manna við dýr“ í hættu.

Vændi og tvíkvæni eru auðvitað ekki siðlausar athafnir, ekki frekar en samkynhneigð og ,,hefðbundið“ kynlíf. Enda hlýtur enginn beinan skaða af. Ekki ef við gerum ráð fyrir því um sé að ræða athafnir upplýstra og samþykkra einstaklinga.

Menn eins og Knight finnast um allan heim. Oftast starfa þeir í íhaldssömum stjórnmálaflokkum og/eða trúarhreyfingum. Þetta fólk virðir frelsi og réttindi einstaklingsins að vettugi en krefst þess að allir séu lagalega þvingaðir til að tileinka sér gildismat íhaldsmanna.

Mér skilst að í sumum fylkjum Bandaríkjanna séu munnmök og endaþarmssamfarir einnig bannaðar af svipuðum ástæðum. Ef mönnum líkar ekki eitthvað finnst þeim ekki nóg lifa eftir eigin sannfæringu í sínu eigin einkalífi. Nei, það á að banna, banna, banna.

Einu tilfellin þar sem bönn eru réttlætanleg eru þau þegar athafnir fólks skaða aðra einstaklinga eða samfélagið beint. Þess vegna er einmitt stundum réttlætanlegt að banna frelsisskerðandi aðgerðir íhaldsmanna.

*Samkvæmt Rúnari félaga mínum hefur banninu víst verið aflétt í öllum fylkjum Bandaríkjanna. Ekki bara í Texas. Gott ef satt er.

Í þetta sinn var enginn annar en sjónvarpsstjórinn sjálfur, Eiríkur Sigurbjörnsson, að predika yfir áhorfendum. Umfjöllunarefni hans var hryðjuverkin í BNA og hann hafði sínar ,,kristilegu“ útskýringar á þeim. Ástæðan fyrir því að hryðjuverkamenn voru að eltast við Air Force One (þá flugvél sem forseti Bandaríkjanna er farþegi í hverju sinni) var t.d. mjög biblíuleg. Bush, Guð blessi hann, er nefnilega fyrsti forsetinn í langan tíma sem þorði að banna baráttugöngu samkynhneigðra í BNA (svo sagði Eiríkur í það minnsta) og því ætluðu hryðjuverkamennirnir, sem eru ekki menn heldur djöfullinn (segir Eiríkur), að drepa hinn guðhrædda Bush.

Jerry Falwell og Pat Robertson, báðir þekktir og vinsælir Biblíufroðupredikarar í BNA, voru með svipaða kenningu um hryðjuverkin. Þeir kenna trúleysingjum, fylgjendum fóstureyðinga, femínistum og auðvitað samkynhneigðum um þessa árás. Þeir segja að þetta sé fólkið sem sé að ræna trúnni úr bandarísku samfélagi og það er þeim að kenna að Guð er hættur að vernda Bandaríkin fyrir árásum hryðjuverkamanna. Já, leiðir Guðs eru svo sannarlega órannsakanlegar.

Þessar fáránlegu kenningar Biblíuþrælana eru svosem ekkert nýjar af nálinni. Ég man t.d. vel eftir því þegar ég hlustaði á útvarpsviðtal við Gunnar í Krossinum, Biblíuþræl númer eitt á Íslandi, þar sem hann kenndi trúleysi Íslendinga um snjóflóðin í Súðavík og Flateyri. Þvílíkur fáviti. Að láta sér detta í huga að segja svona lagaði í beinni útsendingu vitandi að aðstandendur fórnarlambanna væru líklegast að hlusta.

Stundum veltir maður því fyrir sér hvers vegna Guð gaf þessum mönnum heila ef hann vissi að þeir ætluðu aldrei að nota hann…