Fór á heimildarmyndina The Bully Project („Grimmd – Sögur af einelti“ samkvæmt íslenskri þýðingu) í kvöld.  Þetta er hin ágætasta mynd sem hafði töluverð áhrif á mig. Ég felldi nokkur tár og fann fyrir reiði sem er svosem ekkert nýtt þegar kemur að umfjöllun um einelti.

Það góða við þessa mynd er að hún vekur athygli á einelti og fær fólk til að hugsa og taka afstöðu. Eins og alltaf þegar viðkvæm mál eru rædd örlar á tilfinningaklámi sem mér er illa við en kannski er það óhjákvæmilegt. Ofbeldi gagnvart börnum á að vekja upp tilfinningar. Það er hræðilegt að vita til þess að börn svipti sig lífi vegna eineltis. Margir eiga bágt með að trúa því að slíkt gerist og telja að alltaf þurfi eitthvað annað að hafa komið upp á. Í mörgum tilfellum er það líklegast raunin en ekki alltaf. Hvaða máli skiptir það svo þó að eineltinu sé aðeins að hluta til að kenna? Ekki neinu. Mörgum líður gríðarlega illa vegna eineltis og því verður að gera eitthvað í því. Sjálfur á ég yndislega fjölskyldu, marga góða kennara og átti gott heimili. Ég íhugaði sjálfsvíg oft. Ég átti mér líka fantasíur um að mæta í skólann með vopn og lúskra á samnemendum mínum. Sem betur fer var ég of hræddur til þess að láta ekki verkin tala.

Það sem ég set einna helst út á The Bully Project er að hún er svolítið bandarísk og á ekki að öllu leyti við íslenskan veruleika. Trúaráhrifin og fordómarnir gagnvart samkynhneigðum eru ekki eins miklir hér (vona ég). Hér er líka ólíklegt að börn skjóti sig eða aðra þar sem lítið er um byssueign.

Þar að auki fannst mér vanta góða umfjöllun um faglegar lausnir á eineltisvandanum. Hvað er hægt að gera til að vinna á einelti annað en að vekja athygli á því? Kannski var markmið myndarinnar fyrst og fremst að vekja athygli á vandanum? Það í sjálfu sér gott.

Um The Bully Project:
http://thebullyproject.com/

Nánari umfjöllun um einelti á skodun.is:
http://skodun.is/einelti/

Viðbrögð Geirs við niðurstöðu Landsdóms
Áður en lengra er haldið vil ég halda því til haga að ég hef alltaf borið töluverða virðingu fyrir Geir H. Haarde þó ég hafi ekki verið sammála honum í pólitík. Geir virkar á mig sem góður og sanngjarn maður sem hefur tekið þátt í stjórnmálum af hugsjón og góðum hug. Ég er handviss um að Geir hefur gert margt gott fyrir íslenska þjóð á þingi og rétt eins og flestir stjórnmálamenn hefur hann vilja til að bæta samfélagið. Með öðrum orðum efast ég ekki um að heilindi Geirs.

Viðbrögð Geirs, þessa ágæta manns, við niðurstöðu Landsdóms eru honum þó til minnkunar og hvet ég hann til að draga djúpt andann og ræða niðurstöðuna af yfirvegun og virðingu fyrir fólkinu í landinu. Líklegast hefur Geir verið í töluverðri geðshræringu þegar hann tjáði sig fyrst um niðurstöðu Landsdóms og er það bæði skiljanlegt og fyrirgefanlegt. Nú bið ég hann um að draga í land og jafnvel biðjast afsökunar á viðbrögðum sínum.

Þótt Geir sé ósáttur við málsmeðferðina, Landsdóm og niðurstöðuna eru eftirfarandi ummæli ekki í lagi:

1) Vísað til samtryggingar
„Það var þegar umræddur Steingrímur J. Sigfússon seldi jarðir sem að ríkið átti án þess að hafa til þess heimildir Alþingis. Kirkjuferja, Kirkjuferjuháleiga í Ölfusi, að mig minnir á árinu 1990. Þarna var alveg rakið Landsdómsmál vegna þess að maðurinn ráðstafaði eignum ríkisins án þess að hafa til þess heimildir. Hvað gerðist? Sjálfstæðisflokkurinn kom til skjalanna og bjargaði honum ofan af króknum, útvegaði honum þær heimildir sem þurfti svo að hann þyrfti ekki að sitja uppi með…“

Hér gefur Geir að minnsta kosti tvennt í skyn:

Í fyrsta lagi að þar sem Sjálfstæðisflokkurinn hafi eitt sinn bjargað Steingrími J. Sigfússyni frá ákæru fyrir meint brot hefðu aðrir flokkar (og þá væntanlega sérstaklega VG) átt að koma honum sjálfum til bjargar þegar hann var ákærður. Þessi ummæli sem hvetja til samtryggingar á þingi eru vítaverð og ég trúi því varla að Geir sé virkilega þessarar skoðunar.

Í öðru lagi má túlka þessi orð Geirs þannig að þar sem aðrir hafi hugsanlega gerst brotlegir við lög og ekki verið ákærðir þá sé á einhvern hátt ósanngjarnt að hann hafi nú verið sóttur til saka og sakfelldur. Séu þetta viðhorf Geirs þá eru þau fráleit. Þingmenn og ráðherrar eiga ekki að vera hafnir yfir lög. Hafi þeir verið það áður þýðir það ekki að þeir eigi heimtingu á því að vera lausir við að bera lagalega ábyrgð um ókomna framtíð.

2) Gert lítið úr dómnum
Geir gerir lítið úr dómnum með því að vísa til þess að brot hans hafi verið smávægilegt og í raun einungis „formsbrot“. Þetta er ekki rétt. Þótt Landsdómur segi vissulega að hann hafi verið „sýknaður af alvarlegustu brotunum“ þá er hann engu að síður „sakfelldur fyrir að hafa af stórfelldu gáleysi látið farast fyrir að halda ráðherrafundi um mikilvæg stjórnarmálefni eins og fyrirskipað er í 17. gr. stjórnarskrárinnar, þrátt fyrir að honum hlaut að vera ljós sá háski, sem vofði yfir bankakerfinu og þar með heill ríkisins, eins og nánar greinir hér að framan, með þeim afleiðingum að ekki var um þau málefni fjallað á vettvangi ríkisstjórnarinnar. Við ákvörðun  viðurlaga verður  að líta til þess að  þetta brot telst hafa verið framið af stórfelldu gáleysi.“  Í dómsorði kemur einnig fram að Geir hafi með þessu „ekki eingöngu brotið gegn formreglu.“

Um þessa niðurstöðu segir Geir í sérstakri yfirlýsingu:

„Dómurinn varðandi þetta atriði er fáránlegur og í raun og veru sprenghlægilegur. Hafi ég verið sekur um stjórnarskrárbrot að þessu leyti, þá jafngildir það því að allir forsætisráðherrar landsins frá því landið fékk fullveldi hafa verið sekir um sama brot. Því má segja að ég hafi verið sakfelldur fyrir hönd þeirra allra.“

Þessi viðbrögð eru Geir ekki sæmandi. Aftur vísar hann til þess að það sé á einhvern hátt ósanngjarnt að hann sé dæmdur fyrir brot af því fyrri forsætisráðherrar hafi komist upp með sambærilega hegðun. Auðvitað er það leiðinlegt fyrir hann en ekki ósanngjarnt. Samkvæmt dómnum braut Geir lög sem forsætisráðherra. Þó aðrir forsætisráðherrar hafi hugsanlega og líklega einnig gerst brotlegir réttlæta þau brot ekki hans verk. Þetta veit hver sæmilega siðferðilega þenkjandi einstaklingur.

3) Pólitískir dómarar
Mér þykir óviðeigandi hvernig Geir, í skrifaðri yfirlýsingu, fullyrðir að dómarar hafi látið pólitík ráða niðurstöðu sinni:

„Nú er ljóst að meirihluti hans reis ekki undir því trausti heldur hafa pólitísk sjónarmið laumað sér inn í réttinn og meirihluti dómara ákveðið að láta þau ráða för frekar heldur en hreint lögfræðileg mat. Það er ömurlegt og mun að minni hyggju gera það að verkum að réttarkerfið á Íslandi verður framvegis ekki talið eiga samleið með vestrænum réttarríkjum. En ég fagna hugrekki þeirra sem skiluðu sératkvæði um þetta atriði.“

Dómarar eru ekki alvitrir frekar en aðrir og gætu hafa komist að rangri niðurstöðu. En Geir hefði mátt staldra við og skoða þessa yfirlýsingu sína betur áður en hann flutti hana fyrir framan alþjóð. Það sem Geir er í raun að segja hér er að þeir sem voru sammála honum, og töldu hann saklausan, séu hugrakkir og hafi rétt fyrir sér á meðan aðrir hafi látið „pólitísk sjónarmið“ stjórna för. Með yfirlýsingunni er Geir sjálfur að lita niðurstöðu Landsdóms pólitískum litum og það án nokkurs rökstuðnings.

Að lokum
Eins og áður ber ég engan illan hug til Geirs. Held að hann sé góður náungi sem meinar vel. Ég finn til með honum að mörgu leyti. Ég hefði ekki viljað vera í hans sporum. Viðbrögð hans við dómi Landsdóms eru honum til minnkunar og vona ég að hann sjái sér fært að ræða málið af meiri yfirvegun, taka ábyrgð á eigin gjörðum (jafnvel þó hann hafi ekki brotið af sér af illum hug eða ásetningi) og biðji þjóð sína afsökunar. Að sama skapi mega aðrir, þar á meðal stjórnmálamenn, núverandi og fyrrverandi, slaka á dómhörkunni. Öll gerum við mistök. Galdurinn er að kunna að bera ábyrgð, kunna að biðjast afsökunar og kunna að læra af mistökum fortíðarinnar.

Sem betur fer gerðist þetta ekki í alvörunni því þetta hræðilega slys er skáldskapur úr bókinni Futility sem kom út árið 1898 og fjallar meðal annars um skipið TITAN.

…en 14 árum síðar, þann 15. apríl 1912, varð skáldskapurinn að raunveruleika þegar TITANIC sökk að nóttu til eftir að hafa siglt á borgarísjaka á um 22 sjómílna hraða. Áreksturinn átti sér stað um 400 sjómílum frá Nýfundnalandi þegar skipið var á leið sinni yfir Atlantshafið. Eins og flestir vita var Titanic talið ósökkvandi og var einnig með alltof fáa björgunarbáta (20) sem rúmuðu bara um helming farþega. Titanic var 882 fet að lengd og rúmaði 3000 farþega. Meirihluti farþeganna drukknaði.

Svona getur lífið stundum verið undarlegt.

Tilvísanir og tenglar:
Futility, or the Wreck of the Titan
http://en.wikipedia.org/wiki/Futility,_or_the_Wreck_of_the_Titan

RMS Titanic
http://en.wikipedia.org/wiki/RMS_Titanic

Carter, Chris (2012-02-22). Science and Psychic Phenomena: The Fall of the House of Skeptics.

Reynsla mína af heimsóknum kínverskra ráðamanna er ekki góð og því nauðsynlegt að minna fólk á hvernig Ísland breyttist í alræðisríki bæði árið 2000 og 2002.

Li Peng
Þegar kínverski leiðtoginn Li Peng kom til landsins í september 2000 breytist landið okkar skyndilega í alþýðulýðveldið Ísland og yfirvöld virtust taka upp stjórnarhætti Kínverja, svona til að þóknast gestinum.

Sem dæmi girti lögreglan af heila íbúðarblokk í Fellahverfinu í Breiðholti svo að Li Peng gæti heimsótt það sem hann kallaði „venjulega“ íslenska fjölskyldu. Til þess að það væri hægt þurfti reyndar að setja alla aðra íbúa sem bjuggu í sama stigagangi í stofufangelsi á meðan. Þeir fengu ekki að fara heim til sín, fengu ekki að hitta Li Peng og það sem alvarlegast var þá gátu íbúarnir ekki flúið eigið heimili á meðan heimsókninni stóð.

Nánar um teboð Li Pengs í Breiðholtinu hér:  Lærdómsríkt ferðalag

Jiang Zemin
Í júní 2002 kom Jiang Zemin, þáverandi leiðtogi Alþýðuveldisins Kína og yfirmaður Li Peng, í ekki síður skrautlega heimsókn. Í þetta sinn kom einnig töluverður fjöldi iðkenda úr sértrúarhreyfingunni Falun Gong til landsins til að mótmæla því að hreyfingin er bönnuð í Kína. Yfirvöld í Kína, og skósveinar þeirra hér á Íslandi, nánast sturluðust af ótta við fyrirhuguð friðsæl mótmæli. Reynt var að koma í veg fyrir að Falun Gong meðlimir kæmust til landsins með ýmsum hætti. Lögregla send á flugvelli til að fylgjast með ferðum þeirra. Svokallaður svartur listi útbúinn með nöfnum mótmælenda sem flugfélögin áttu að stoppa og ýmislegt fleira var gert sem tíðkast í einræðisríkjum. Sem dæmi þá voru þeir 75 Falun Gong meðlimir sem þó komust til landsins vistaðir í nauðungarbúðum í Njarðvíkurskóla. (Ágæt umfjöllun um þessa sögu er að finna á Eyjunni: Falun Gong-málið rifjað upp)

Sem betur fer blöskraði flestum Íslendingum þessi meðferð og fjölmargir (þar á meðal ég) lögðu leið sína til Njarðvíkur þar sem þess var krafist að  fólkinu yrði sleppt.

Mótmælin við Perluna
Margir tóku sig saman og mótmæltu friðsamlega á Austurvelli, við Arnarhólinn, við stjórnarráðið, við kínverska sendiráðið og einnig við Perluna.

Jiang Zemin var boðaður til hátíðarkvöldverðar í Perluna og þótti mörgum tilvalið sýna Falun Gong meðlimum stuðning með því að mæta þangað og mótmæla. Nokkrir mótmælendur (um 10 manns) komust að því hvenær Jiang Zemin ætlaði að mæta í veisluna og voru því mættir fyrir utan með skilti. 22 lögreglumenn voru þá á staðnum og gerðu allt til að koma í veg fyrir að einræðisherrann yrði svo lítið sem vitni að mótmælunum. Allt var gert til að beinlínis fela okkur.  Ég var með spjald sem á stóð „Aðgát skal höfð í nærveru sálar“ og mynd af Tiananmen manninum.

Ljóst var frá upphafi að Zemin mátti alls ekki sjá þetta spjald. Þegar lögreglan gat ekki myndað nægjanlega góða skjaldborg í kringum okkur var fyrst lagður jeppi fyrir framan okkur til að við sæjumst ekki. Þegar það gekk ekki upp var fengin heil rúta.  Að lokum elti lögreglumaður (geri ég ráð fyrir) mig á bíl á meðan ég gekk fram og til baka með skiltið mitt fram hjá öllum fyrirstöðunum. Það endaði nánast með ósköpum þegar maðurinn keyrði á annan mótmælanda (engin slasaðist sem betur fer).

Mótmælin voru að öllu leyti friðsamleg. Engin læti. Það var einfaldlega ljóst að leiðtogi Alþýðuveldisins mátti alls ekki sjá að neinn var að mótmæla. Tjáningarfrelsið á Íslandi var fótum troðið þessa daga.

Nánar um mótmælin við Perluna:  Yfirlýsing vegna aðgerða lögreglu við Perluna þann 14. júlí 2002

Að lokum
Lagt hefur verið til að Falun Gong verði beðið opinberlega afsökunar á framferði íslenskra stjórnvalda og styð ég það heilshugar. Framganga yfirvalda var til háborinnar skammar.

Skal tekið fram að fjöldamargir íslenskir borgarar báðu Falun Gong sérstaklega afsökunar fyrir hönd ríkisins.

—–

TENGLAR
Nánar um Falun Gong mótmælin og Jiang Zemins  (skodun.is):
Yfirlýsing vegna aðgerða lögreglu við Perluna þann 14. júlí 2002
Sögulegur dagur í máli og myndum
Voru aðgerðir lögreglu löglegar? 

Myndir sem ég tók af mótmælunum

Þegar Li Peng kom í heimsókn (skodun.is):
Lærdómsríkt ferðalag

Umfjöllun á kínversku og myndir frá mótmælunum:
http://www.aboluowang.com/news/data/2008/1012/article_61056.html

Eyjan.is:
Falun Gong-málið rifjað upp: Stjórnvöld fóru í einu og öllu eftir skipunum Kínverja – Margt óupplýst

Visir.is:
Stjórnvöld munu ekki koma í veg fyrir mótmæli

Mbl.is
Iðkendur Falun Gong verði beðnir afsökunar

Við biðjumst afsökunar!
(Smellið til að sjá stærri mynd)

Hulda Þórisdóttir

Hulda segir meðal annars:

„Þekkingarfræði húmanista tekur mið af því að áreiðanleg þekking um okkur sjálf og heiminn verði til við stöðugt ferli athugunar, rannsóknar og endurskoðunar. Í þessu felst að húmanistar leggja sérstaka áherslu á mikilvægi þess að við vöndum okkur við hugsun og ákvarðanir. Að við forðumst í lengstu lög að fella sleggjudóma, draga rangar ályktanir eða fljóta sofandi að feigðarósi þegar við hefðum betur staldrað við og hugsað málið. Og þið, ágætu þingmenn, þurfið að taka fleiri og afdrifaríkari ákvarðanir en við flest hin.“

Um staðfestingaskekkju:

„Algengasta skekkjan og sú sem hrjáir stjórnmálin líklega mest er staðfestingarskekkjan. Staðfestingarskekkjan leiðir af þeirri þumalfingursreglu að almennt er mun skilvirkara að staðfesta það sem við teljum okkur sjá og vita, heldur en að draga það í efa. Ef mér virðist ég sjá vin minn tilsýndar er mun skilvirkari leið til að ákveða hvort þetta sé raunverulega hann að bera saman skynjun mína við þá mynd sem ég hef af honum í minninu heldur en að bera skynjunina saman við alla aðra einstaklinga í minni mínu. Þessi afar skilvirka þumalfingursregla getur þó leitt til skekkju. Þegar fólk vill komast að ákveðinni niðurstöðu, hvort sem það er meðvitað um þann vilja sinn eða ekki, þá meðtekur það upplýsingar og vinnur úr þeim í takt við þessa æskilegu niðurstöðu. Einnig eru upplýsingar sem ganga gegn hinni æskilegu niðurstöðu endurtúlkaðar, hunsaðar eða dæmdar ógildar. Þetta er sérstaklega líklegt til að gerast þegar um er að ræða margbrotin mál þar sem tína má til margskonar staðreyndir.“

Hvernig hagsmunasamtök nýta sér hugsanaskekkjur:

Hagsmunasamtök nýta sér reglurnar um tiltæki og tilfinningar þegar þau reyna að hafa áhrif á stjórnmálamenn. Takist þeim að láta málefni sitt snúast um tilfinningar og halda því stöðugt á lofti, er nær öruggt að bæði fjölmiðlar og stjórnmálamenn munu veita því athygli og setja á dagskrá. Í Bandaríkjunum er frægt hvernig repúblikanar börðust með mjög áhrifaríkum hætti gegn erfðaskatti á stóreignafólk með því að endurnefna hann dauðaskatt og mála þar með ógeðfellda og tilfinningahlaðna mynd sem auðvelt er fyrir fólk að kalla fram. Hver gæti mögulega verið hlynntur því að leggja skatt á dauðann? Einnig má sjá hér á landi að tilfinningahlaðin málefni með öfluga talsmenn fá oft meira vægi í samfélagsumræðunni en ætla mætti af mikilvægi þeirra. Ég hugsa að staðgöngumæðrun gæti fallið þarna undir.

Að lokum segir Hulda:

Ágætu þingmenn, ég vona þessi lestur um galla mannlegrar hugsunar sendi ykkur ekki niðurlúta út í slagviðrið. Það er í anda húmanisma að horfast í augu við galla mannsins en gefast ekki upp fyrir þeim heldur reyna að bæta okkur sjálf – og þar með mannkynið. Eins og segir í stefnuyfirlýsingu húmanista:  Við veljum bjartsýni en ekki svartsýni, von en ekki örvæntingu, lærdóm en ekki kreddur, sannleika en ekki fáfræði, gleði en ekki sekt eða synd, umburðarlyndi en ekki ótta og skynsemi en ekki blinda trú eða afneitun rökréttrar hugsunar.

Sjá hugvekju Huldu í heild sinni á vef Siðmenntar

Hverju er verið að mótmæla?
Ríkisstjórninni? Er hrun bankakerfisins, krónan, atvinnuleysið, verðbólgan, spillingin og skuldir heimilanna núverandi ríkisstjórn að kenna? Hvernig? Nú má ekki lengur minnast á það að Jóhanna og Steingrímur tóku við landinu í rúst eftir efnahagshrun sem seint verður hægt að klína á vinstrimenn. „Það eru mörg ár síðan“ segja sumir mótmælendur og krefjast þess að allt verði lagað þegar í stað. Hægrimenn í atvinnulífinu krefjast þess að ríkisstjórnin reddi málunum strax og vinstrisinnaðir mótmælendur líka.

Margir gera sér þó grein fyrir að ástandið er ekki núverandi ríkisstjórn að kenna en gagnrýna þó að uppbyggingin gangi ekki nógu hratt. Það kann vel að vera og þar sem að ég er fullviss um að fólkið sem situr á Alþingi er ekki fullkomnara en annað fólk þá veit ég að mistök hafa verið gerð. Því er mikilvægt að benda á þau mistök og sýna yfirvöldum aðhald með málefnalegri gagnrýni og aðhaldi. Mér finnst ekki nóg að hrópa „þið eruð ekki að standa ykkur nógu vel, fíflin ykkar“ og „ég vil eitthvað annað“. Bara „EITTHVAГ annað.

„Ég vil kosningar!“ – Hvað á að kjósa og hvers vegna? Hvers vegna er stjórnarandstaðan betri? Og hvers vegna í ósköpunum er „eitthvað annað“ betra?

Ógeðsleg orðræða
Netið getur verið frábær vettvangur fyrir gagnlegar umræður og gagnrýni en gubbið sem frussast út úr fólki á hinum ýmsu netmiðlum er vægast sagt ógeðfellt. Skoðum nokkrar athugasemdir á vefmiðlum sem settar hafa verið á vefinn í dag (ég nenni ekki að taka saman allar Facebook athugasemdir þar sem menn eru kallaðir „fífl“, „hálfvitar“, „aumingjar“, „þjóðernissvikarar“ o.s.frv.):

„…um Orðhengil og Heimaskítsmátsdrottningu íslenska“ lýðveldisins“?“

„Óttalegur vesalingur ertu maður, en svona eru nú einu sinni vinstri grænir, ótrúlegir aumingar og vesalingar upp til hópa. eitthvað sem maður mundi kalla mannleg úrhrök,“

„Þvílíkur aumingi, þessum vesalingum þarna er best líst með því að geta ekki staðið af sér eitt andskotans hænuegg!“

„Smafylkingar liðið fer í fýlu ef það er púað á þetta prumpu lið“

„Sódóníska raðlygarann Jóhrannar erkisauð.“

„Fullt egg hitti tómann haus. (hátt bylur í tómri tunnu)“

„efast um að það sé hægt að skemma nokkuð í þessum haus eða öðrum í kollegum hans…“

Minni reiði og meira knús
Þessi ókurteisi, ofsafengna reiði og ósanngjörnu kröfur gera ekkert gagn. Við munum aldrei komast upp úr þessari kreppu nema með gagnrýnu hugarfari, málefnalegri umræðu og yfirveguðum aðgerðum.  Má ég leggja til minni reiði og meira knús?

Sjá: http://skodun.is/einelti/einelti-helviti-a-jord-myndband/

Umfjöllun um einelti á www.skodun.is

http://www.youtube.com/watch?v=ocKFSLsZnUo