Af hverju skiptir röð frambjóðenda máli?
Höfundur: Sigurður Hólm Gunnarsson
Efnisorð: Stjórnlagaþing
Viðbrögð: Ummæli (
Ég er orðinn ansi heillaður af þeirri tilraun sem stjórnlagaþingið stefnir í að verða. Fyrst er haldinn vel heppnaður þjóðfundur tæplega 1.000 Íslendinga. Síðan fáum við að kjósa 25 einstaklinga, ekki flokka, til að skrifa nýja stjórnarskrá byggða á niðurstöðum þjóðfundar.
Semsagt mjög jákvæð og spennandi tilraun til aukins lýðræðis og þátttöku almennings.
Ég hef þó efasemdir með sumt í þessu ferli. Til að mynda skil ég ekki þörfina á því að neyða kjósendur til að raða frambjóðendum í sæti þegar kosið er til stjórnlagaþings. Ég hefði sjálfur viljað sjá kosningafyrirkomulagið þannig að hver kjósandi gæti valið allt að 25 einstaklinga til að sitja á þinginu án þess að setja þá í einhverja röð. Það er ekki verið að velja forystumenn flokka eða einhverja leiðtoga. Það er verið að velja fólk til að vinna saman að því að búa til nýja stjórnarskrá.
Jafngild embætti
Væri ekki einfaldast og eðlilegast leyfa kjósendum að velja 25 jafngilda einstaklinga og síðan komast þeir á þing sem fá flest atkvæðin? Annars þurfa þeir sem vilja komast á stjórnlagaþing að hvetja sína stuðningsmenn til að setja sig í 1. sæti eða mjög ofarlega til að eiga möguleika á kjöri. Slík barátta er að mínu mati algerlega úr takti við hugmyndafræðina sem liggur að baki þjóðkjörnu stjórnlagaþingi. Ég hef í það minnsta ekki geð í mér að hvetja fólk til að setja mig ofar á lista en einhvern annan frambjóðanda. Ég tel mig ekkert merkilegri eða hæfari til að taka þátt í að móta stjórnarskrá en aðrir frambjóðendur.
Eins og ég lít á þetta erum við, kjósendur, að fara að velja 25 einstaklinga í 25 jafngild embætti. Hvers vegna í ósköpunum þarf þá að setja frambjóðendur í einhver sæti?
Sjá nánar:
Vinsamlegast smellið á „Like“ til að styðja framboð mitt:
Ég er algjörlega sammála varðandi röðunina. Hefði frekar viljað velja 25 nöfn án þess að raða. Ég er komin með ágætis lista af góðum frambjóðendum, þar á meðal þig, en er í stökustu vandræðum með það hvernig ég á að raða þeim og finnst hálf fúlt að atkvæði mitt muni í raun aðeins nýtast einni manneskju.
Þetta er algerlega rétt hjá þér Siggi og gjörsamlega óskiljanlegt af hverju þessi „fyrsta sætis“ tilhögun varð ofan á. Það er ekki síst hún sem ýtir undir forskot þjóðþekktra undir kringumstæðum þar sem kynningar eru ónógar.
Ég man reyndar ekki eftir miklum umræðum um þetta þegar frumvarpið um Stjórnlagaþingið var til umræðu og afgreiðslu. Þarf að kíkja á það. Mótmælti enginn? Eða var þetta ákveðið utan þings, með reglugerð eða ákvörðun Stjórnlagaþings-nefndar? Getur einhver svarað því fyrir okkur?
Siggi, þessi færsla hjá þér veldur mér vissum vonbrigðum.
( Þó að mér skilst að aðferðin notuð hér sé ögn fullkomnari, því ef einhver kemst að með afgangi af atkvæðum, til dæmis 7000 atkvæði en hefði bara þurft 4000 þá flyst 3/7 af atkvæði yfir á val númer tvö (eða næsta á lista hjá hverjum og einum).
Frambjóðendur ættu að gera frekari tilraun til að kynna sér rökin með þessu fyrirkomulagi áður en svona færslur er birtar þar sem menn tortryggja þessu, eða í augum annarra opinbera leti sína. Er þetta merki um skort á virðingu fyrir hugmyndir sem maður hefur sjálfur ekki lagt sér eftir að kynna sér ?
En vissulega ættu fjölmiðlar að taka þátt í að kynna þessu betur. Og reyndar hefði landskjörstjórn getað lagt sér fram um að skýra þessu betur út.
Hönnuðir kerfisins hafa harmað einmitt að ákveðið var að láta fólk raða 25 en ekki 20 eða 30. Nú eru reyndar miklar líkur á að þingmenn verða 31 frekar en 25, vegna kynjakvótans.
Málið er að kerfið eigi að stuðla að með aðferð sem hefur verið þróuð til þess að minnka vandann með takstiskum kosningum og notuð í Skotlandi og á Írlandi, en síðan endurbætt.
Ef maður kýs aðila (eða nokkra ) sem hefðu hvort sem er komið inn á þingið, þá fer þetta atkvæði ekki á glæ heldur nýtist (að stórum hluta, því ,meiri sem yfirburðinn var meiri) ) til að ná næsta kona/karlmann á þínum lista inn. Aftur á móti ef enginn á þinum 10 efstu aðilum ná inn, þá flyst þitt atkvæði í heilu lagi yfir á númer 11 hjá þér, sem svo er metinn og svo koll af kolli. Maður þarf því ekki að kjósa taktískt nema kannski í sæti 20 eða álíka. Kerfið gefur mönnumkleift að kjósa eftir sínni sannfæringu, nánast án þess að hugsa um taktík / þeas hvort þeir séu líklegir til að komast að.
En vandinn er að sjálfsögðu hvað þetta er nýtt fyrir fólki, og þess vegna geti dregið úr trausti og jákvæðni tengd því að mæta á kjörstað ofl. En gegn því má vinna með því að fjalla opinskátt og heildarlega og ekki síst meira um kerfið og þarnæst kosti og galla. Hið allra mikilvægasti hlýtur sat að vera að fólk kýs, en hvort að þetta sé besta kerfið sem völ er á ( sem mér reyndar finnst nokkuð líklegt )
Sjá hér
http://vimeo.com/3951674
http://www.youtube.com/watch?v=MY-zNY-X3vY
http://www.kosning.is/stjornlagathing/framkvaemd/urslit-og-utgafa-kjorbrefa/
Sæll Morten. Rökin með þessu kerfi eru eflaust góð þó þau séu illa kynnt. Ég ætla samt að leyfa mér að hafa þá skoðun sem ég lýsi í greininni. Ég vil fá að velja 25 einstaklinga án þess að raða. Ég lít svo á að um 25 (eða 31) sjálfstæð „embætti“ sé að ræða og ég hugsa að margir séu á svipaðri skoðun.
Þetta er rétt hjá Morten. Ef þið kynnið ykkur aðferðafræðina þá sjáið þið að hún skilar eins réttri niðurstöðu miðað við vilja kjósandans eins og hægt er að ætlast til. Ábyrgð okkar sem kjósenda er alltaf að „raða“ þótt sumir nýti ekki þann rétt í listakosningum. Fyrirkomulagið á þessum kosningum má svo nota seinna við alþingiskosningar ef þeir sem skrifa nýja stjórnarskrá nýta sér tillögur mínar um tvöfaldar kosningar til Alþingis. sjá hér.http://johanneslaxdal.blog.is/users/97/johanneslaxdal/files/stjornarskrar-uppkast.pdf
Ég veit ekki hvað skal halda um þetta svar Morten. Ég hélt einmitt fyrst að þetta væri eðalfínt kerfi en raddir utan frá gerðu mig tvístígandi. Ég hef satt að segja ekki gefið mér tíma til að kafa ofan í þetta sjálfur, en við mig hefur fólk sem ég tek mark á fullyrt að langmestu skipti að vera settur í fyrsta sætið. Ef það er á misskilningi byggt og að í sjálfu sér skipti engu hvar maður er settur á lista, þá er það gott, en aftur á móti þá er kerfið óskiljanlegt fólki sem ég hef treyst á að viti hvað það syngur í svona málum.
Það vildi ég að fólki eins og Morten auðnaðist að geta lýst þessum raunveruleika á skiljanlegu, skýru mannamáli, af eða á: Skiptir það sköpum að vera settur í efsta sætið eða ekki? Ég hef ekki skoðað slóðirnar sem hengdar eru við, en verð glaður ef mínar upplýsingar hingað til reynast rangar!
kv.
fþg
[...] Sigurður Hólm Gunnarsson, frambjóðandi til stjórnlagaþings (og reyndar vinur minn til margra ára), veltir þessu fyrir sér í bloggfærslu í dag. Hana má sjá hér: http://skodun.is/2010/11/09/af-hverju-skiptir-rod-frambjodenda-mali/ [...]
Til að svara spurningu Friðriks: Af hverju mótmælti þessu enginn – hvenær var þetta ákveðið?
Þetta kosningakerfi er í grunninn það sama og ákveðnir aðilar á þinginu vildu berja í gegn fyrir síðustu borgarstjórnarkosningar. Það var hamrað á því að krafan um „persónukjör“ hefði verið einhver aðalkrafa Búsáhaldabyltingarinnar (sem er umdeilanleg staðhæfing) og af öllum þeim aðferðum sem hægt er að nota sem fela í sér aukið svigrúm kjósenda til að velja milli manna var allt í einu eins og menn ákvæðu að þetta kerfi væri hið eina og rétta „persónukjör“.
Sjálfur er ég búinn að ólmast gegn þessari kosningaaðferð í eitt og hálft ár – en viðbrögðin sem maður fékk við allri gagnrýni voru alltaf á sömu leið: „að hér væri varðhundur flokkakerfisins að tala, sem væri bara á móti öllum breytingum.“ Ég hef ítrekað reynt að fá fólk sem hefur lýst stuðningi sínum við þessa kosningaaðferð til þess að ræða hana efnislega – en aldrei tekist að fá vitræn svör. Reyndin var nefnilega yfirleitt sú að þeir sem sögðust vilja þessa kosningaaðferð höfðu í raun ekki hugmynd um hvað í henni fælist, en vissu bara að þeir væru ósáttir við gamla kerfið…
Ég veit því ekki hvort ég á að hlæja eða gráta yfir því að núna fyrst skuli vera að renna upp fyrir fjölda fólks að þetta kosningakerfi hefur stórkostlega galla.
Veistu Stefán, þú ert í rauninni ekki svo mikið að svara mér, nema um mótmæli, en ég er fyrst og fremst tvístígandi um kosti og galla þessarar kosningaaðferðar. Hverjir eru þessir gallar sem þú nefnir? Hverjir þeirra eru stærstir?
Ég vatt mér í að skapa umræðu um þetta á eyjublogginu mínu:
http://blog.eyjan.is/lillo/2010/11/09/kosningafyrirkomulagid-spurt-i-von-um-svor/#comment-1825
og svörin virðast krystaltær: Það skiptir höfuðmáli að fá fólk til að kjósa sig í fyrsta sætið. Þó næstum allir kjósendur settu þig á kjörseðil, bara ansi neðarlega yfirleitt, þá dugar það vart til. Kjósandi á hikstalaus að setja í fyrsta sæti þann sem hann telur bestan og hæfastan til starfans – alls ekki „fína og fræga fólkið“ ef það er ekki best til starfans. Kannski gallin sé ekki svo stór ef kjósendur vita upp á hár út á hvað þetta gengur og hafa drjúgan tíma til að kynna sig og áherslur sínar og þá drjúgan tíma til að meðtaka að þetta fína og fræga fólk er fjær þeirra skoðunum en það hélt kannski í fyrstu. Hinn skammi tími, hin lélega kynning (skammist ykkar á RÚV, svei ykkur) og hið flókna kosningakerfi ýta undir forskot þjóðþekkta fólksins. En nú geta kjósendur sem sagt látið duga að lesa umræðuna á ofangreindri slóð og komist að hinni einu sönnu niðurstöðu: Að setja mig í fyrsta sætið og aðra hæfa frambjóðendur í næstu sæti og fyrst eftir það byrja að spá í þessu þjóðþekkta fólki. Gallinn er ekki endilega kosningakerfið – heldur að kjósendur hafi skilning á þýðingu þess HVERNIG það raðar valkostum sínum. kv. nr. 7814
Já, maður verður að raða, og „auðvitað“ skiptir máli til að ná kjöri að eins margir og hægt er, setur manni eins ofarlega og hægt er. Ég sé enginn bein tenging við því að fólk á Stjórnlagaþingið þurfi að vinna saman. Stjórnlagaþingið þarf að vinna saman til þess að komast að niðurstöðu sem fólkið og Alþingið geti virt.
Er til kosningakerfi í almennri notkun hjá einhverri þjóð, sem ekki byggir á röðun einstaklinga ? Kannski, en varla í okkar hluta heimsins ? Reyndar þá sleppur maður sem kjósandi að ákveða röðin, nema maður taki þátt í prófkjöri, eða ef maður vill nýta sér möguleika til að breyta kjörseðli (strika út ofl ).
Ég hvet fólki til að kíkja á þessi myndbönd, sem ég setti tengla í hér að ofan.
Sjá líka hér :
http://en.wikipedia.org/wiki/Single_transferable_vote
http://stjornarskrarfelagid.is/wp-content/uploads/2010/10/KynningSTV.pdf
Eins og ég hef skilið þessu frá munni aðilans sem hefur sennilega haft einna mest að segja um val á / hönnun kerfisins, Þórhalls Helgasonar, þá er hér við lýði Gregory útfærslan, mögulega með einhverjum frekari endurbótum. (Wright útfærslan ?) Ætla að spyrja á póstlista Stjórnarskrárfélagsins.
( Já, Þorkell Helgason, sem er í leyfi frá Landskjörstjórn, er í framboði, og á einhverjum tímapunkti mun einhver snillingur eflaust segja, öh ég meina æpa hástöfum, að það sé óeðlilegt… )