Um elektrónískar sígarettur
Höfundur: Sigurður Hólm Gunnarsson
Efnisorð: Heilbrigðismál
Viðbrögð: Ummæli (
Elektrónískar sígarettur (enska = Electronic Cigarettes) er tiltölulega ný vara sem reynst hefur mörgum vel í baráttunni gegn tóbaksfíkn. Það sem gerir þessa vöru einstaka er að hún líkir eftir reynslu reykingamannsins án þess að þó að innihalda tóbak eða önnur þau krabbameinsvaldandi efni sem eru í sígarettum .[1]
Þrátt fyrir að það sé öruggt að þessi vara er margfalt skaðminni en hefðbundnar sígarettur (sem seldar eru á hverju götuhorni) er bannað að flytja hana inn á Íslandi. Ástæðan er sú að samkvæmt íslenskum lögum er ekki „heimilt að flytja inn vöru sem inniheldur lyfjavirkt efni þegar varan hefur ekki verið framleidd og markaðssett sem lyf.“ (Skrifleg samkipti við Lyfjastofnun)
Þessum lögum verður að breyta enda um mikilvægt heilbrigðismál að ræða. Til að vekja athygli á þessari nýjung hef ég sett saman eftirfarandi upplýsingar sem lesendur gætu haft gagn af:
Almennt um e-rettur
Hefðbundinn e-retta samandsendur af þrem hlutum. Batteríi, úðara og hylki sem inniheldur (í flestum tilfellum) nikótín, bragðefni og efni sem framkallar gervireyk (propylene glycol). Batteríið hitar hylkið og við hitann myndast „gufa“ sem inniheldur bragðefni og í flestum tilfellum nikótín. Enginn bruni á sér stað eins og í sígarettum og því engin hætta á óbeinum reykingum.
Í hefðbundnum sígarettum eru „4.000 efnasambönd og af þeim eru að minnsta kosti 40 sem vitað er að valda krabbameini“ . [2] Talið er að um 260 Íslendingar deyi ár hvert af vegna neysla þeirra skaðlegu efna sem eru að finna í tóbaki.[3]
Eins og áður segir eru þessi krabbameinsvaldandi efni ekki í e-rettunum. Þess í stað inniheldur e-rettan bragðefni, vatn og efni sem kallast propylene glycol (hér eftir „pc“). Pc er meðal annars notað í matvörum og í reykvélum sem er að finna t.d. á skemmtistöðum og jafnvel leikfangareykvélum sem fást í leikfangabúðum á Íslandi.[4] Pc er almennt talið hættulítið og því leyft til notkunar í matvörum. Þó að yfirleitt sé að finna nikótín í e-rettum er það í öllum tilfellum í minna mæli en í hefðbundnum sígarettum.[5], [6]
Mikilvægt er að taka fram að nikótín veldur ekki krabbameini og getur „eitt og sér getur verið gagnlegt í lyfjafræðilegu tilliti og er til dæmis talið að það kunni að hafa áhrif á hrörnunarsjúkdóma í miðtaugakerfi svo sem Alzheimerssjúkdóm og Parkinsonsveiki“.[7]
Það er því ljóst að það ætti að hafa jákvæð áhrif á heilsu reykingamanna að nota e-rettur í stað hefðbundinna sígaretta.
Hér á landi er nú þegar hægt að kaupa alls kyns nikótínvörur (tyggjó, plástrar, munnsogslyf o.fl.) til að aðstoða reykingamenn við að hætta reykingum. Rétt eins og á við um e-retturnar innihalda þessar vörur nikótín í mismiklum mæli. Árangur af notkun þessara vara er nokkuð misjafn. Það kemur þannig mörgum á óvart að rannsóknir benda til þess að færri en 9% þeirra sem nota nikótínplástra eða -tyggjó tekst að hætta að reykja. Árangurinn er í raun lítið betri en hjá þeim sem hætta án nokkurra hjálpar.[8],[9]
Ný aðferð í baráttunni gegn reykingum
E-rettur hafa hingað til ekki verið markaðssettar sem lyf þar sem markmiðið er ekki að koma í veg fyrir nikótínþörf notenda. Um er að ræða vöru sem reykingamenn geta notað í stað tóbaks.
Það sem gerir e-retturnar einstakar er að þær líkja eftir venjulegum reykingum og geta því betur komið í stað reykingahegðunar. Hluti af fíkn reykingamanna byggist á þeirri venju sem felst í að reykja. Hefðbundnar nikótínvörur líkja ekki eftir hegðun reykingamanna og því svala þær ekki þörfinni við að „fá sér smók“. E-rettan ætti því að vera kærkomin viðbót í baráttunni gegn reykingum.
Taka verður tillit til þess að nikótín er afar vanabindandi efni. Útskýrir það hvers vegna flestum reynist svo erfitt að hætta reykingum. Þær nikótínvörur sem nú eru á markaðnum hafa ekki reynst sérlega vel (þ.e. árangurinn er takmarkaður) og því mikilvægt að bjóða upp á fjölbreyttari valkosti.
Staða e-rettna í heiminum
Elektrónískar sígarettur eru seldar víðs vegar um Evrópu, Bandaríkjunum og víðar en misjafnt er hvaða reglur gilda um sölu og dreifingu. Eftir þeim upplýsingum sem ég hef eru þessar vörur seldar í Bretlandi, Hollandi, Ítalíu, Pólandi, Danmörku, Grikklandi og víðar. Í flestum tilfellum er hægt að kaupa vörurnar (þar með talið nikótínhylkin) beint í gegnum hefðbundnar búðir og á netinu.
___
Ofangreind greinargerð er byggð á fyrirspurn undirritaðs til Lyfjastofnunnar. Svarið sem ég fékk var eftirfarandi:
„Ekki er heimilt að flytja inn vöru sem inniheldur lyfjavirkt efni þegar varan hefur ekki verið framleidd og markaðssett sem lyf. Nikótín er flokkað sem lyfjavirkt efni og er virka efnið í fjölda mörgum lyfjum sem hafa markaðsleyfi hér á landi. Sér lög og ákvæði gilda hinsvegar um tóbak og eru það einu vörurnar sem innihalda nikótín sem slík sérákvæði gilda um. Ekki er hægt að fá lækni til að skrifa lyfseðil eða vottorð upp á vöru sem ekki er framleidd sem lyf.“
Þar höfum við það. Landsmönnum er bannað, lögum samkvæmt, að leita nýrra leiða í baráttunni við tóbaksdjöfulinn.
[1] E-cigarette
http://en.wikipedia.org/wiki/E-cigarette
[2] Hvers vegna eru seldar sígarettur ef það er vitað að þær drepa?
http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=7131
[3] Hversu margir deyja á Íslandi af völdum reykinga?
http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=6664
[4] Sem dæmi er hægt að kaupa stóra brúsa af propylene glycol í reykvélar fyrir börn í leikfangabúðum Toys R Us á Íslandi.
[5] Hægt er að fylla á e-rettur með hylki sem inniheldur vökva með 16mg, 12mg, 6mg eða 0mg af nikótíni. Í hæsta styrkleikaflokki er minna af nikótíni en í hefðbundinni sígarettu.
[6] Um 30mg af nikótíni eru að finna í einum sígarettupakka á meðan 16mg eru i einu hylki af sterkasta nikótínvökva fyrir e-rettur. Notkun á einu hylki samsvarar notkun á einum til einum og hálfum pakka af sígarettum (Fer auðvitað eftir notkunarmynstri).
http://www.healthnz.co.nz/ecigarette.htm
[7] Hvaða áhrif hefur nikótín á líkamann?
http://visindavefur.is/svar.php?id=2309
[8]„Real-World“ – Nicotine Patch and Gum Rates
http://whyquit.com/whyquit/A_RealWorldNRT.html
[9] NICOTINE GUM HELPS SOME (BUT ONLY SOME) SMOKERS QUIT.
http://general-medicine.jwatch.org/cgi/content/full/1988/923/1
Þær eru seldar víða en hafa varla verið rannsakaðar, það er því enginn sérstök ástæða til þess að taka þessu fagnandi enn. Það er ekki sjálfgefið að þetta sé hollari kostur en sígarettur.
Frá Slate (http://www.slate.com/id/2215486/):
E-cigarette manufacturers like to give the impression that health-monitoring agencies have approved their product. This is not the case. Dr. Jack Henningfield, a professor of psychiatry at Johns Hopkins and a consultant to the World Health Organization on tobacco policy, says WHO calls them an „electronic nicotine delivery system,“ or ENDS, and unless the manufacturers can prove that their products are safe and effective, WHO is going to want to see an end to ENDS. He says, „It stuns me people would so willingly accept the word of manufacturers from an unregulated industry, claiming their product is safe and pure when they won’t tell us what’s in it and haven’t done the most basic studies.“
Dr. Saul Shiffman, an expert on nicotine addiction at the University of Pittsburgh, says the manufacturers are pushing their products as both a way to quit smoking and a way to keep smoking, which is problematic. He echoes Henningfield’s safety concerns, „How do you know what chemicals are being dissolved and conveyed? Or that they’re not full of bacteria that [are] setting up residence in your lungs? When you buy this, you’re becoming the guinea pig.“ Exactly! (I was somewhat relieved to see the Ruyan Group paid for a New Zealand researcher to test its product, and he found it to be safe.)
Despite my saleswoman’s assurances, the Food and Drug Administration has not approved e-cigarettes and considers them a drug-delivery system. Says an FDA spokeswoman, Rita Chappelle, „As such, it’s illegal to sell or market them.“ Sen. Frank Lautenberg, D-N.J., has called for the agency to pull the e-cigs off the market, a request endorsed by, among others, the American Cancer Society, the American Heart Association, and the American Lung Association. I called Smoking Everywhere to ask about its legal situation, but no one ever got back to me.
Ég held að þessi tækni geti haft eitthvað fyrir sér. Til dæmis á heimilum aldraðra og sjúkra. Þó ber að taka gagnrýnni umfjöllun fagnandi og alvarlega.
Vinur minn á facbook svaraði þannig þegsr ég limdi inn krækju um
electronic cigaretttes :
You say you got a cancer-saving action,
But it can be perpetuation of driver distraction
————–
Mitt svar :
Good point, Todd !
But to put things into perspective, drivers distraction kills fewer ( in a direct manner) than both direct or indirect smoking I would venture. But of course letting smokers pay for both the indirect and direct effects on health through taxes should have higher priority than electronic cigarettes. Putting forward the technological fix of electronic cigarettes probably have the bad side-effect that you point out.
And quite probably traffic accidents kill more people by scaring people from active transportation such as biking and walking than directly through running people over. Inactivity seems set to overtake smoking as one of the topmost killers, according to recent global statistics and prognosis.
Wikipedia um propylene glycol:
Health benefits
Studies completed by Dr. Oswald Hope Robertson of University of Chicago’s Billings Hospital have shown propylene glycol inhalation may prevent pneumonia, influenza and other respiratory diseases.
Þetta efni er því ekki aðeins skaðlaust, heldur fyrirbyggir það jafnvel sjúkdóma. Talandi um hollar reykingar!