Eiga amma og afi þetta skilið?
Höfundur: Sigurður Hólm Gunnarsson
Efnisorð: Heilbrigðismál
Viðbrögð: Ummæli (
Þessi grein var send Morgunblaðinu til birtingar 15. janúar síðastliðinn og var birt í dag.
Ég skrifa þessa grein sem áhugamaður um bætt samfélag, réttlæti og síðast en ekki síst sem barnabarn. Ég vil með þessum skrifum vekja yfirvöld til umhugsunar um stöðu þess fólks sem hefur með vinnu sinni og ómældum fórnum skapað það samfélag allsnægta sem við hin, flest hver, njótum í dag. Ég vil um leið leita ráða hjá ykkur, kjörnum fulltrúum og öðrum borgurum, út af aðstæðum sem amma mín og afi eru í nú á sínum síðustu árum. Aðstæðum sem ég get ekki lýst öðruvísi en ömurlegum og óþolandi.
Þannig eru mál með vexti að afi minn hefur ekki getað búið heima hjá sér í tvö ár vegna veikinda og býr nú á hjúkrunarheimili eins og gengur. Amma mín býr hins vegar enn heima þrátt fyrir að vera orðin brothætt á bæði líkama og sál. Eins og eðlilegt er langar þau mest af öllu að fá að búa saman, þótt það væri ekki nema undir sama þaki. En það er ekki hægt. Það er víst ekki til pláss og amma ekki orðin „nógu veik“ til að komast neins staðar inn. Ég upplifi það að amma mín og afi eru bæði þunglynd og gráta sitt í hvoru lagi yfir einmanaleika og söknuði vegna þess að þau geta ekki verið saman síðustu ár ævi sinnar. Engin skýr svör fást um það hvenær og hvort þau geta búið saman. Mér skilst að það þurfi að minnsta kosti 200 manns að deyja áður en þau geta búið saman á ný. Það er ef annað þeirra verður ekki dáið áður en að því kemur. Ég veit að þetta er hart orðalag en svona er harður raunveruleikinn.
Ég skammast mín fyrir að búa í samfélagi sem getur ekki tryggt gamla fólkinu ánægjulegri ævidaga en nú er gert. Eins sjálfhverfur og maður oft er þá viðurkenni ég að ég hef ekki fylgst nægjanlega vel með stöðu gamla fólksins í samfélaginu fyrr en nú. Nú þegar ég er sjálfur oft með tárin í augunum af því að MÉR líður illa yfir því hvernig komið er fyrir ömmu minni og afa. Ekki síst af því ég veit ekki hvað ég get gert í málinu.
Satt að segja er ég og mín fjölskylda ráðalaus yfir því hvað við getum gert. Þess vegna leita ég ráða hjá ykkur, ríkisstjórninni og öðrum kjörnum fulltrúum mínum. Kjörnum fulltrúum ömmu minnar og afa.
Er hægt að sætta sig við það að fólk sem á aðeins nokkur ár eftir endi ævi sína í þunglyndi og vanlíðan vegna skorts á lágmarksþjónustu sem þessari? Hefur verið reiknað út hvað það kostar mikið að koma málum í lag? Hvað kostar að tryggja að allir aldraðir sem þurfa og vilja komist að á hjúkrunarheimilum komist að á skikkanlegum tíma? Hver er stefna ríkisstjórnarinnar í þessum málum? Hver er stefna flokkanna í búsetumálum aldraðra?
Stefna yfirvalda í garð gamla fólksins er háð vilja en ekki getu. Við getum tryggt eldra fólki mannsæmandi lífskjör ef viljinn er fyrir hendi. Auðvitað kostar það peninga og yfirvöld hafa ekki aðgang að ótakmörkuðu magni af peningum. Samt hefur tekist að samþykkja að eyða ómældu magni af fjármunum í fokdýr tónlistarhús, íþróttahallir, snobbverkefni, úrelt landbúnaðarkerfi, jarðgöng og hátæknisjúkrahúsi (sem óljós þörf er fyrir) svo fátt eitt sé nefnt. Vandi stjórnmálamanna er að velja og hafna, forgangsraða, eða gera meira með því að hækka skatta. Ég hvet kjörna fulltrúa til að sýna ábyrgð og útskýra stefnu sína skýrt og skilmerkilega. Þeim til aðstoðar kynni ég þrjár ólíkar leiðir:
1. Halda skattprósentunni óbreyttri en forgangsraða verkefnum þannig að tryggt sé að eldri borgarar geti lifað tiltölulega áhyggjulausu lífi.
2. Sleppa forgangsröðuninni en hækka þess í stað skatta til að tryggja ömmum og öfum þessa lands mannsæmandi líf.
3. Ekki gera neitt, ekki taka ábyrgð og leyfa eldra fólki að lifa í sorg og ótta yfir aðstæðum sínum þar til yfir lýkur.
Þetta eru þær helstu leiðir sem eru í boði. Hvaða leið vill ríkisstjórnin fara og hvers vegna? Ég vil fá svör. Hvað ætla yfirvöld að gera, ef eitthvað? Hvað tekur langan tíma að koma málum í lag og hvað kostar það?
Svör hinna kjörnu fulltrúa, eða skortur á þeim, munu hafa veruleg áhrif á það hvar ég set mitt X í næstu kosningum. Ég er viss um að það sama á við marga aðra borgara þessa lands.
Höfundur er nemandi í iðjuþjálfun við HA og barnabarn.
ÞAKKIR til Sigurðar Hólm Gunnarssonar fyrir grein hans í Morgunblaðinu 20. febrúar sl.
Ég vil þakka þessum unga manni fyrir að vekja máls á þeirri óvirðingu sem líðst gagnvart eldra fólki og fötluðum.
Það er ótrúlegt að mannréttindi skuli vera fyrir borð borin þegar kemur að hinum þöglu hópum sem geta enga björg sér veitt lengur. Ég er sammála Sigurði um að ef VILJI væri fyrir hendi væri löngu búið að ráða bót á málefnum eldri borgara og fatlaðra.
Að mönnum skuli leyfast að skýla sér á bak við það að „auka eigi þjónustu við þá sem vilja búa heima sem lengst“ er ótrúlega grunn. Fólk á rétt á að hafa valkosti. Þeir sem eru gamlir/fatlaðir eru oft einir, það er því nauðsynlegt að byggja upp „heimili“ þar sem þeir fá þá þjónustu sem nauðsynleg er og einnig félagsskapinn hvert af öðru.
Hvað er unnið með því að fólk hírist eitt í híbýlum sínum og fái heimilishjálp og böðun ef það er svo eitt og hjálparvana þess á milli? Það er stórt bil á milli þess að búa einn í íbúð eða í sambýlisherbergi með öðrum og þar að auki ókunnugum.
Ég auglýsi hér með eftir þeim flokki sem VILL forgangsraða þannig því VILJI er allt sem þarf. Þar læt ég X-ið mitt og vona að fólkið í þessu landi átti sig á því að ÖLL gætum við þurft á þessari þjónustu að halda. Ekki er nóg með að 89 manns taka dýr sjúkrarúm – heldur hlýtur þessu fólki að líða illa.
Um ömmuna og afann vil ég segja að það sem GUÐ hefur gefið saman má maðurinn ekki taka í sundur. Auðvitað eiga þau rétt á að vera nálægt hvort öðru „í blíðu og stríðu“ – eða hvað segir biblían?
Ég skammast mín líka fyrir að búa í þessu samfélagi – foreldrar mínir voru heppin, þó létust meðan þau höfðu samfélagslega virðingu. (67 og 79 ára) Að verða gamall og meðhöndlaður einsog óvita barn hlýtur að taka mikið á þá og þeirra nánustu. Það er skýlaus krafa að þessum málum verði komið í lag, og það strax.
Við eigum nóg af peningum, forgangur er allt sem þarf.
Emma K. Holm.
Hjartanlega er ég sammála þessari grein þinni. Á NFS/Stöð 2 hefur undanfarna daga verið umfjöllun um þessi mál og löngu kominn tími til að mínu mati.
Ég eins og flestir tuða yfir hinu og þessu sem ráðamenn ríkis og sveitarfélaga gera eða geri ekki. En aldrei, hvorki fyrr né síðar hefur ég orðið eins reiður út yfirvöld eins og þegar ég sá og heyrði viðtalið við hjónin tvenn í fréttum Stöðvar 2 um helgina.
Ég segi að nú sé tími til að við hinn almenni borgari rísi upp á afturlappirnar og gerum eitthvað. Kosningarnar í vor eru tækifæri, en þar sem málið er enn brýnna en að biða megi þeirra þá eigum við láta dynja öll sem eitt tölvupóstsendingar á kjörnum fulltrúum okkar.
Einnig væri ef skoðun.is myndi eiga frumkvæði að því að safna undirskriftum til að mótmæla þessu.
Gleymum ekki því að við erum ung í dag en verðum gömul að lokum og tel ég víst að okkar kröfur verði enn meiri en þeirra sem nú eru aldnir.
Kveðja
Guðmundur Magnússon
Rosalega er gaman að sjá ungt fólk taka þátt í að berjast fyrir einhverju sem ætti að vera sjálfsögð mannréttindi fyrir það fólk sem tók þátt í að byggja upp og gera landið okkar að því sem það er í dag.
Það er rosalega auðvelt að gleyma þeim sem byggðu upp land okkar og þjóð þegar þau eru nánast orðin ósjálfbjarga sökum aldurs.
Ég skammast mín að vera Íslendingur og ég þoli ekki lengur að heyra að það séu einhverjar andskotans nefndir sem eru að vinna í þessum og öðrum málum, sýnum styrk okkar í undirskriftarlista sem hægt er að henda á borð ráðamanna og krefjumst úrbóta ekki seinna en strax, engin fjandans nefndarstörf eða önnur fundarhöld þarf til að gera þessu veslings fólki það kleift að fá að eyða síðustu æviárum sínum saman við þokkalegar aðstæður.