Dæmi:

„Kommúnisminn er ónýt stefna og sama má segja um frjálshyggjuna, því er frjálslynd jafnaðarstefna rétta leiðin.“

Þannig reynir viðkomandi að sannfæra aðra að hans leið sé skynsamleg þar sem hún er á milli tveggja öfga. Rökin eru vitaskuld ekki haldbær því þau segja ekkert til um, í þessu tilfelli, jafnaðarstefnuna. Rökin fyrir jafnaðarstefnunni koma hvergi fram og því hefur ekki verið sýnt fram á gangsemi stefnunnar.

Talsmenn Framsóknarflokksins nota oft svipuð rök, segja að Framsókn sé millivegur tveggja öfga og því skynsamlegasti valkosturinn.

*Veit einhver um góða íslenska þýðingu á helstu rökvillum?

Við þurfum fólk sem hugsar sjálft en étur ekki upp bullið úr einhverjum sem hafa ekki hugsað hlutina til enda.

Við þurfum fólk sem hugsar sjálft en étur ekki upp bullið úr einhverjum hafa ekki hugsað hlutina til enda.

http://www.mises.org/fullstory.asp?control=1425

Ég er alveg sammála því að það eigi að kenna heimspeki og rökfræði, en mér finnst alltaf einsog það vanti að kenna um heimsmálin.

Mjög mörgu fólki nú til dags er alveg skítsama hvað er að gerast í heiminum og er yfirleitt mjög fordómafullt yfir því sem það þekkir ekki.

Hvernig væri að fá eitt stykki skóla sem er byggður á heimspeki A.S. Neill sem stofnaði skóla sem er byggður á frelsi nemandans.

En já ég veit ekki. Síðan er alltaf spurningin líka. Hvernig er hægt að breyta menntakerfinu einsog hún er í dag. Er einhver með tillögur?

Hvers vegna er ekki löngu búið að þessu?

Þetta er góð spurning. Svarið fæst líklegast með því að spyrja fyrst hvað er það sem fallákveður kennsluefni og aðferðir í skólum? Eru það rökrænar ályktanir dregnar af grunnhugmyndum um tilgang menntunar? Nei, ekki eins og staðan er í dag. Það sem fyrst og fremst er áhrifavaldur skólakerfisins er hið pólítíska ferli. Og þar einmitt er voðinn vís. Miðstýring er hin mesta og frelsi ákaflega lítið.

Tilgangur menntunar

Ef menn vilja geta búist við árangri úr menntun barna er nauðsynlegt að athuga hver hinn raunverulegi tilgangur menntunar er. Í ólgusjó pólítíkurinnar eru uppi margar misvitrar hugmyndir um þetta og ákvarðanir misgáfulegar eftir því. Tilgangur hinna fyrstu eiginlegu ríkisskóla, í Þýska heimsveldinu á 19. öld, var að móta hlýðna og duglega þegna keisarans. Ljóst er að sú hugsun er enn nokkuð við lýði, meira að segja á Íslandi, þar sem menn hugsa enn í hópbundnum kerfum en ekki einstaklingsbundnum lausnum.

En ef við athugum tilgang menntunar út frá forsendum frjáls samfélags, hlýtur hann þá ekki að vera kerfisbundin þjálfun sjálfstætt hugsandi einstaklings? Þá á ég við einstaklings í eintölu. Þetta vill oft gleymast í tilhneygingu manna til að smíða „kerfi“, að menntun er í eðli sínu háð hverjum einstaklingi. Hver hugi lærir fyrir sig.

Að vekja áhuga og umhugsun

Það vantar nú algerlega að hugsun sé kennd kerfisbundið. Nánar tiltekið eru fyrstu hindranir menntunar aldrei yfirstignar í núverandi kerfi. Það ríkir áhugaleysi meðal nemenda, vegna þessa að þjálfun áhugans er undirstöðuatriði sem gleymist.

Einnig eru fög kennd í tómi, ótengd hvert öðru. Það er engin markviss þjálfun í því að tengja eina þekkingu við aðra, þekkja mynstur og finna samsvörun. Það vantar að börnin geti beitt sömu grunnaðferðum óháð viðfangsefninu. Skortur á slíku veldur óhjákvæmilega ruglingi og leiðir til reiði, áhugaleysi og uppgjafar.

Letjandi aðferðir

Utanbókarlærdómur er óþolandi. Hann er ekki aðeins leiðinlegur heldur óþarfi. Fátt er jafn letjandi fyrir áhuga barna en að þurfa að læra utanbókar án skilnings né tilgangs. Það þarf að þjálfa börn í að nýta minnið rétt til náms, ekki að fylla það einfaldlega af handahófskenndum fróðleik. Þeim tíma er betur eytt í að þjálfa byggingu röksemda.

Óvissa þjakar einnig velflest fög. Það vantar það undirstöðuatriði þekkingarfræðinnar að kenna hvernig við getum verið viss um hlutina, og að kenna börnum að sumir hlutir eru fastar. Börnum er einstaklega lagið að spyrja „hvernig veistu?“ Það ber að kenna þeim nákvæmlega hvernig maður veit og hvernig maður getur verið viss.

Val námsefnis

Lestur, skrift og reikningur eru forsendur fyrir nær öllu öðru námsefni. Það er með ólíkindum hversu illa læs börn eru að verða, og það er engu líkara en að annað hvert barn sé orðið lesblint á síðari árum. Ástæður þessa er vert að athuga.

Stærðfræði, vísindi, sögu og bókmenntir ber að leggja áherslu á. Þessi fög eru ekki einungis nytsamleg heldur áhugaverð þeim sem eru að þjálfa með sér gagnrýna hugsun. Saga ætti að vera kennd frá sjónarhorni þess að skilja orsök og afleiðingar og staðsetningar atburða í tíma og rúmi, ekki til þess að leggja á minnið nöfn og ártöl.

Algjörlega vantar einnig að kennd sé siðfræði, óháð trú, svo börn geti svarað sjálfum sér grundvallarspurningum á við „hvað á ég að gera?“

Kennsla er vísindagrein

Það verður að nálgast kennslu með vísindalegri aðferð, ekki með pólítískri né tilfinningalegri. Það verður enginn góður kennari með innblæstrinum einum saman. Bæta þarf verulega getu skólanna til að ráða og reka kennara eftir þörfum og markmiðum, og til að keppa um góða kennara. Lífsráðnir þriðja flokks kennarar og skólastjórar spilla áhuga og námsgetu hvers árgangsins á fætur öðrum.

Losa þarf rækilega um það tangarhald sem stéttarfélög kennara hafa á starfsgreininni. Gefa þarf skólum aukið frelsi til að semja við einstaka kennara. Regluvirki utan um aðgang að starfsgreininni er aftrandi og tilbúinn kostnaður við að gerast kennari er verulegur.

Ég tel að vænlegasti kostur til aukins námsfrelsis, og vísindavæðingar kennslu, sé að aðskilja ríki og skóla. Það er engin ástæða til að ætla að skólahald bíði ekki sama batnaðar og aðrar starfsgreinar við aðskilnað frá pólítíska ferlinu.

Í fyrstu greininni sem ég skrifaði hér á Skoðun um heimspekikennslu (Markmið menntunar) í skólum sagði ég meðal annars:

Undirritaður leggur því til að heimspeki verði lögð til grundvallar íslensku menntakerfi. Með heimspeki á ég við skipulagða kennslu í rökfræði, tjáningu og siðfræði. Slík menntun er raunhæft móteitur gegn áhugaleysi, vanlíðan og öðrum félagslegum vandamálum óhugnalega margra ungra einstaklinga. Menntun sem mótar rökfasta einstaklinga er, augljóslega, einnig mikilvæg vítamínsprauta fyrir hvert það lýðræðissamfélag þar sem fordómaleysi og velmegun vill ríkja.

Eftir því sem árin líða verð ég alltaf sannfærðari um nauðsyn þess að heimspeki verði kennd í öllum grunnskólum.

Mér líst sérstaklega vel á þá hugmynd að kenna markvisst undirstöðuatriði hugsunar. Það merkir í raun hvorki meira né minna en að kenna heimspeki í grunnskólum.

Það má matreiða frumspekina fyrir börn til að kenna þeim hvernig raunveruleikinn er samsettur. Kenna þeim að þekkja muninn á raunveruleikanum og ímyndun, þekkja hugtök frá hlutum og orsakir frá afleiðingum.

Kristinn már snertir á því að kenna börnum markvisst þekkingarfræði. Þ.e.a.s. hvernig draga megi ályktanir af forsendum og hvernig við vitum hlutina (og hvernig við vitum að við vitum þá).

Ég held að aðalatriðið hvað varðar börn sé að þjálfa þau markvisst í að mynda þekkingu með því að veita þeim tólin sem þau þurfa til þess. Þ.e.a.s. ekki að kenna þeim hina og þessa hluti, heldur að þjálfa huga þeirra í að hugsa, læra, afla sér þekkingar og taka ákvarðanir.

Líklegt er að barn sem lærir og temur sér þessi undirstöðuatriði verði fljótt að þekkingarþyrstum og sjálfstæðum huga. Slíkum huga er auðvelt og ánægjulegt að kenna.

Ég myndi vilja sjá góða og málefnalega umræðu um þetta mál. Eða eru líflegar umræður aðeins mögulegar þar sem allir eru ósammála?