Neyðin bönnuð með lögum
Höfundur: Sigurður Hólm Gunnarsson
Efnisorð: Klámvæðing
Viðbrögð: 4 athugasemdir
Á nýliðnu landsþingi Samfylkingarinnar var nokkur umræða um hina svokölluðu „sænsku leið“ i vændismálum og þá lagabreytingatillögu um vændi sem liggur nú fyrir Alþingi. Í henni er lagt til að kaup á vændi verði gert að refsiverðu athæfi. Tilgangur lagana er vitaskuld góður en það er ekki nóg. Ólíkt því sem fram hefur komið í íslenskum fjölmiðlum hefur „sænska leiðin“ verið gagnrýnd víðs vegar í Svíþjóð og verið bent á að hún dragi alls ekki úr vændi. Bannið ýtir vændinu undir yfirborðið og þar með versnar staða þeirra sem stunda vændi umtalsvert.
Íslenska leiðin gagnrýnd
1. Frumvarpið sem nú liggur fyrir þinginu um að banna kaup á vændi er mun frekar táknræn en praktísk löggjöf og tekur lítið mið af nýlegum skýrslum sem komið hafa fram um vændi á Íslandi. Í þessum skýrslum kemur fram að vændi vegna neyðar er í langflestum tilfellum tengt fíkniefnaskuldum. Fulltrúar meðferðaraðila hafa tekið undir þessa niðurstöðu. Löggjöfin mun að engu gagni koma í slíkum tilfellum.
2. Frumvarpið er of víðtækt. Samkvæmt því væri hægt að túlka kaup á Playboy riti sem brot á lögunum og varðar því allt að tveggja ára fangelsi.
3. Greinargerðin með frumvarpinu er gagnrýniverð. Ekki virðist hafa verið leitað álits afbrotafræðinga, lögreglu, lögmannafélagsins, félagsráðgjafa eða annarra sem þurfa að framkvæma lögin.
4. Sænska leiðin er rómuð í greinargerð og í málflutningi þeirra sem styðja löggjöfina. Í ritgerð sem Dr. Maria Kaspersson við Portsmouth háskóla skrifaði gagnrýnir hún harkalega sænsku leiðina.
Sænska leiðin gagnrýnd
Þegar Svíar lögðu til að kaup á vændi yrði bannað með lögum voru margir til þess að gagnrýna þá tillögu. Meðal þeirra sem gagnrýndu tillöguna voru þekktir lagasérfræðingar, sænska dómsmálaráðuneytið, félagsráðgjafar og vændiskonurnar sjálfar.
Í greinagerð með umræddu lagafrumvarpi segir m.a.:
„Á málstofu sem Stígamót gengust fyrir undir yfirskriftinni „Baráttan gegn verslun með konur – Bestu leiðirnar á Evrópuvettvangi“ flutti Gunilla Ekberg erindi um „sænsku leiðina til að stemma stigu við vændi og mansali“, en hún starfar sem sérstakur ráð gjafi sænsku ríkisstjórnarinnar í slíkum málefnum. Í máli hennar kom fram að árangurinn af hinni nýju löggjöf leyni sér ekki, þannig hafi götuvændi í sænskum borgum nánast horfið og glæpahringirnir, sem áður seldu konur í þúsundatali til Svíþjóðar, sniðgangi nú landið. Nú sé talið að einungis 200–500 konur komi árlega ólöglega inn í landið til að stunda vændi.“
Hvergi kemur hins vegar fram að Glæpavarnardeild sænska ríkisins (Rikspolisstyrelsen) telur að verslun með konur hafi orðið ofbeldisfyllri í kjölfar laganna og vegna bannsins er nú erfiðara að uppljóstra um vændisstarfsemi enda er mun erfiðara að fá þá sem kaupa vændi til að vitna gegn dólgunum. Þetta hefur haft meðal annars afar neikvæð áhrif á stöðu erlendra kvenna sem hafa verið seldar mansali til Svíþjóðar. Sama deild fullyrðir að þó götuvændi hafi minnkað hafi vændi þess í stað aukist í heimahúsum, hóteldum og á netinu. Glæpavarnardeildin bendir á að vændið hafi alls ekki horfið, heldur hafi það horfið undir yfirborðið.
Í skýrslum lögreglunnar kemur einnig fram að erfiðara sé að berjast gegn vændi eftir að núverandi lög voru sett. Lögreglan bendir á að vald dólganna fari nú vaxandi. Dólgarnir hóta nú vændiskonunum því að þær geti ekki leitað til lögreglu sé þeim misþyrmt. Einfaldlega vegna þess að viðskiptavinirnir muni ekki bera vitni þar sem kaup þeirra eru ólögleg. Engin vitni, engin sakfelling.
Embætti sænsku ríkislögreglunnar segir lögin bæði gagnslaus og hættuleg. Í skýrslu ríkislögreglustjórans kemur fram að vændiskonum hefur alls ekki fækkað í kjölfar lagana. Götuvændið er einungis minna áberandi. Starfsemin er því ekki minni heldur meira undir yfirborðinu. Lögreglan bendir á að þar með sé nú erfiðara að ná til þeirra sem stunda vændi og veita þeim aðstoð. Lögreglan hefur einnig bent á að ólöglegum vændishúsum hafi fjölgað og sífellt færist í aukanna að viðskiptin fari fram með hjálp síma, internetsins, hótela og næturklúbba.
Staða þolenda versnar
Ólíkt því sem ráða má af umfjöllun á Alþingi og í íslenskum fjölmiðlum hefur gagnrýni á sænsku leiðina verið allmikil. Afbrotafræðingar hafa fullyrt að staða þolenda sé nú mun verri. „Þessir kvenmenn lifa hræðilegu lífi nú,“ er haft eftir einum afbrotafræðingnum.
Þolendurnir hafa sjálfir bent á að lögin gera meiri skaða en nokkuð annað. „Lögin eru hreinlega að myrða fíkla. Stelpur sem hafa hingað til aðeins getað greitt fíkniefnaskuldir sínar með því að stunda vændi á götum úti eru í miklum vanda þar sem viðskiptavinum þeirra hefur fækkað. Þá svipta þær sig einfaldlega lífi,“ segir sænsk vændiskona um lögin.
Vændiskonur hafa margar hverjar sagst vera á móti lögunum en vilja frekar að vændi verði gert löglegt. Þannig gætu þær stofnað hagsmunasamtök þar sem þær gætu með samtakamætti tryggt frekar réttindi sín og aðstæður. Með því að hafa vændi sem mest á yfirborðinu er einnig mun auðveldara að veita þolendum aðstoð og hjálp.
Neyð verður ekki bönnuð
Vændi er vitaskuld afleiðing neyðar en ekki orsök hennar. Félagsleg vandamál verða ekki leyst með því að banna þau. Ef raunverulegur vilji er fyrir hendi á hinu háa Alþingi fyrir því að draga úr vændi vegna neyðar og koma þeim sem stunda vændi til hjálpar þarf að beita félagslegum úrræðum.
Hvernig stendur á allri þessari umræðu um kúgun kvenna í tengslum við vændi? Nýleg könnun sýnir að flestar íslenskar hórur eru framhaldsskóladrengir. Hver er að kúga þá og þarf ekki að gera eitthvað í því? Legg til að við sendum fulltrúa lögreglunnar inn á skemmtistaði til að koma höndum yfir konur sem taka svanga drengi heim með sér og gefa þeim afganginn af kvöldmatnum í skiptum fyrir kynlíf. Þessir krakkaskrattar eiga bara hætt að éta e-pillur og fara heim til mömmu sinnar í mat.
Já og undir yfirborðið hvað? Er þessi markaður ekki einmitt þar? Ég hef allavega ekki ennþá rekist á neonskilti með merkingunni „hóruhús“ í miðbæ Reykjavíkur.
Sæll Siggi.
Hjartanlega sammála þér. það þarf að beina vatninu að rótum eldsins til að slökkva hann, ekki bara frussa því yfir þakið í von um að gera gagn.
Taka þarf á félagslega þætti málsins, ekki ýta þessu undir teppið. Verst að svona fer um ótrúlega mörg mál, þau eru keyrð niður í svartamarkaðinn og undirheimana þar sem fórnarlömbin hafa engann rétt og miskunarlaust ofbeldi eykur allra vanda sem að málinu koma.
kveðja,
Lalli
Vændi er vitaskuld afleiðing neyðar en ekki orsök hennar.
Þetta er langt frá því að vera algilt þar sem vændi hefur oft ekkert með neið að gera.
T.d. er algengt form vændis í Bretlandi þegar stúlkur stunda vændi til að fjármagna skólagöngu sína. Þetta fer fram á ‘Pöbbunum’ um helgar.
Þá er einnig til að konur selji sig í evrópu sem „Aukavinnu“, t.d. einkaritarar og skólastúlkur (Flokkast reyndar undir „Lúxus vændi“).
Og í þriðja lagi þá koma stúlkur bæði frá fyrrum austandjalds löndunum og A-Ameríku til Evrópu til að „skoða heiminn“ og græða pening, þær eru ekki allar seldar hungað.
Ég sá þetta í fréttaskýringaþætti ekki fyrir löngu á „Arte“ að stúlkur í vændishúsi í Holandi þar sem allir skattar og gjöld eru borguð hafa 9000 Euro á mánuði í tekjur .. Og lifnar nú eflaust yfir einhverjum stúlkunum ..