Karlmennska og vændi
Höfundur: Sigurður Hólm Gunnarsson
Efnisorð:
Viðbrögð: Ummæli (
Ég fór á fund hjá Femínistafélaginu á Grand rokk í gær (þann 16.) þar sem umræðuefnið var karlmennska. Nokkrir fyrirlestrar voru haldnir meðal annars einn um kaupendur vændis. Fyrirlestrarnir voru að mörgu leiti áhugaverðir en það verður þó að segjast að umfjöllun um ,,rannsókn“ á kaupendum vændis var ekki beint vísindaleg. Frekar sorglegt dæmi um það þegar menn gefa sér svörin fyrirfram.
Ég vonaðist eftir gagnrýnni umræðu um vændi, en í staðinn fékk ég áróður. Fyrirlesarinn var greinilega með mjög fyrirfram mótaðar hugmyndir og gerði sitt besta til að styðja heimsmynd sína með rannsókn sinni.
Fyrirlesarinn var of meðvitaður um að hann væri að tala á fundi femínista, þar sem vændi er fyrirfram fordæmt og allir vita að þeir sem eru umburðarlyndir gagnvart vændi og klámi eru pervertar. Þannig upplifði ég í það minnsta fyrirlesturinn.
Fyrirlesaranum var mikið í mun um að koma því á framfæri að þeir sem keyptu sér vændi hafi haft ríka þörf fyrir að réttlæta gjörðir sínar. Þeir fengu ekki nógu mikið heima hjá sér, fengu yfirleitt ekkert, áttu erfitt með að ná sér í date eða töldu að karlmenn hefðu almennt meiri kynþörf en konur. Svo virtist vera sem þeir skömmuðust sín fyrir að kaupa þessa þjónustu.
Auðvitað gerðu þeir það. En ekki endilega vegna þess að vændiskonur eða þeir sem kaupa vændi séu eitthvað vondar persónur og athafnir þeirra siðlausar í eðli sínu, eins og fyrirlesarinn virtist reyna að halda fram. Heldur vegna þess að vændi er tabú í okkar samfélagi. Það er litið niður á vændiskonur (eða menn) og enn meira niður á þá sem kaupa sér þjónustu þeirra.
Í samfélögum þar sem vændi er beinlínis bannað með lögum þrífst alls konar neðanjarðarstarfsemi þar sem fólk selur sig hverjum sem er, til að framfleyta sér og sínum eða jafnvel til að fjármagna eiturlyfjaneyslu. Það er því margt misjafnt sem fylgir SUMRI vændisstarfsemi en það þarf þó ekki að þýða að allt vændi sé siðlaust. Það er þessi svart-hvíta allt eða ekkert afstaða sem fer í taugarnar á mér.
Menn sjá vanda. Til dæmis þann að til eru konur sem neyðast til að stunda vændi vegna aðstöðu sinnar. Vegna vanmáttar við að finna lausn við vandanum er ákveðið að banna og fordæma vændi. Vændiskonur sem stunda þá iðju vegna neyðar eru því ekki aðeins í fjárhaglegri og félagslegri neyð, heldur eru þær nú einnig fordæmdar af þeim sem segjast vilja vernda þær.
Ég hef aldrei skilið af hverju femínistar og samúðarfullt fólk á Alþingi tekur ekki höndum saman og skapar öfluga aðstöðu og jafnvel upplýsingamiðstöð fyrir allar þessar vændiskonur sem að sagt er að stundi vændi, neyðar vegna, hér á landi. Af hverju er ekki reynt að gera eitthvað uppbyggilegt, eins og veita þessum konum fjárhagslega aðstoð, aðstoð við að öðlast menntun, fá vinnu og jafnvel veita þeim samastað á meðan þær eru að vinna sig upp úr aðstæðum sínum? Þannig væri raunverulega hægt að hjálpa þeim sem vilja fá hjálp og leyfa hinum að stunda, níu milljón króna á ári, iðju sína í friði.
Eitt sinn þekkti ég vændiskonu
Fyrir nokkrum árum kynntist ég fyrir tilviljun konu sem vann (vinnur?) sem vændiskona hér á landi. Hún var klár, drakk ekki og neytti ekki eiturlyfja og sagðist einfaldlega vinna við það sem hún hafði gaman af. Hún var fjárhagslega vel stödd og augljóslega ekki í neinu rugli. Af hverju má hún ekki stunda iðju sína í friði og af hverju þarf að fordæma hana og þá sem nýta sér þjónustu hennar?
Þessi kona, sem ég taldi vera bæði skynsama og samúðarfulla, sagði mér eitt sinn að hún væri þeirrar skoðunar að vændi ætti að vera löglegt. Það sem meira er taldi hún að vændisþjónusta ætti að vera hluti af félagsþjónustunni! Þó ég sé talinn frjálslyndur skildi ég ekki alveg hvað hún var að fara með þessum skoðunum. En eftir nokkrar útskýringar sá ég að hugmynd hennar var góð og átti fyllilega rétt á sér.
Hún benti réttilega á að í hverju samfélagi alast upp einstaklingar sem vegna andlegrar eða líkamlegar fötlunar sinnar fá aldrei að stunda kynlíf eða jafnvel finna fyrir líkamlegri návist einhvers. Þetta fólk hefur síst minni kynþörf en við hin, né minni þörf á því að komast í snertingu við hitt kynið, upplifa hlýju og nálægð. Ef það er til fólk sem er tilbúið að veita þessa þjónustu fyrir pening, af hverju má það þá ekki bjóða hana þeim sem augljóslega þurfa á henni að halda?
Spyr nú sá sem ekki veit. Ég veit ekki hvað öðrum finnst, en mér finnst þessi hugmynd falleg. Enda er kynlíf (með upplýstu samþykki allra aðila) ekki eitthvað ljótt, heldur einhver sú yndislegasta upplifun sem lífið hefur upp á að bjóða.
Mér langaði bara til að deila þessari pælingu með ykkur fyrir svefninn. Ég býð spenntur eftir fordæmingu ykkar…
Ég þekki af afspurn til nokkurra kvenna og karla sem hafa stundað vændi á einhverju tímabili í lífi sínu. Það er í öllum tilvikum sem ég þekki algjört neyðarvændi, viðskiptavinir eru að níðast á fólki sem á um sárt að binda vegna fíkniefnaneyslu, geðrænna vandamála eða annars konar aðstöðuleysis í lífinu. Eiginlega finnst mér kaup á þannig vændisþjónustu ekki vera annað er borguð nauðgun.
Það er örugglega til fólk í vændi sem lítur svo á að það sé að sinna einhvers konar félagsþjónustu með að stunda vændi. Það er kannski ekki verri leið en hver önnur til að lifa af svona niðurlægjandi og mannskemmandi iðju. Slíkt vændi er auðvitað ekki borguð nauðgun.
Annars finnst mér að allir sem verja vændi sem lífstíl ættu að hugleiða hvort þeir vildu sjálfir stunda vændi eða að einhver í nánustu fjölskyldu starfaði við það.
Ég er eiginlega með tímanum að fyllast meiri og meiri viðbjóð á þeim aðilum sem aðhyllast taumlaust frelsi og frjálshyggju markaðsafla en þykist vera stikkfrí þegar kemur að einhvers konar samfélagslegri ábyrgð. Mér finnst reyndar það sama gilda um vændi og eiturlyfjasölu og eiturlyfjaneyslu.
Sæl Salvör. Ég veit líka um fólk sem hefur stundað vændi neyðar vegna. Það er hrikalega sorglegt að fólk lendi í slíkri aðstöðu.
Ég er því þeirrar skoðunar að stjórnvöld og einstaklingar eigi að gera sitt besta til að hjálpa því fólki að komast úr slíkri aðstöðu. Það verður þó ekki gert með því að banna vændi. Neyð fólks hverfur ekki með banni, svo mikið er ljóst.
Þar að auki er það markmið hvers siðmenntaðs samfélags að skapa öllum aðstæður þar sem það þarf ekki að vinna niðurlægjandi vinnu að neinu tagi. Bönn og fordæmingar skapa ekki slíkt samfélag.
Ég hefði ekki áhuga á því sjálfur að stunda vændi og síst myndi ég vilja að einhver mér nákominn þyrfti að stunda slíka iðju vegna neyðar. Það er hræðileg tilhugsun. Þó vona ég að ég myndi sýna umburðarlyndi ef einhver mér nákominn tæki upp á því að stunda vændi af fúsum og frjálsum vilja.
Ekki aðhyllist ég ,,taumlausu“ frelsi. En ég tel að menn eigi að vera frjálsir til að gera það sem þeim sýnist, svo lengi sem það skaðar ekki aðra beint og athæfið er ekki stórhættulegt í eðli sínu.
Í allri samfélagsumræðu þykir mér mikilvægara að því að leggja áherslu á orsakir vandamála. Það er, í þessu tilfelli, ástæðu þess að fólk neyðist út í vændi og finna út hvað hægt sé að gera til að koma í veg fyrir slíkar orsakir.
Bönn og fordæmingar eiga sjaldnast við og hafa oft í raun ekkert annað hlutverk en að fróa þeim sem eru pirraðir yfir óréttlæti heimsins en vita ekki hvernig hægt er að takast á við vandann.
Blessaður Siggi.
Ef þú væntir fordæmingar fyrir þessar hugleiðingar þínar þá skal ég valda þér vonbrigðum með það. Ég er svo fyllilega sammála þér að það hálfa væri nóg.
Ég er sérstaklega hrifinn af síðustu málsgrein svarsins þíns til hennar Salvarar. Boð og bönn eru nefnilega yfirleitt sett af þeim sem skapa sér hugmyndir um veröldina fyrirfram. Og ef veröldin passar ekki inn í þá mynd, þá álíta þeir svo að það sé veröldin sem sé röng en ekki hugmyndir þeirra. Lausnin telja þeir svo að sé að banna hvað svo sem raskar þessari heimsmynd.
Og hvað „borgaðri nauðgun“ líður, þá er það hinn mesti misskilningur að vændi í neyð sé slík nauðgun. Nauðgun er ofbeldi, beiting hvers konar valds til að þvinga aðra manneskju til samræðis við sig. Vændi er viðskipti, og viðskipti í neyð eru ekki frekar ofbeldi en önnur viðskipti. Þvert á móti eru kúnnar þessara vændiskvenna greinilega tilbúnir að aðstoða þær mun meira en restin af samfélaginu sem vill gera þær að glæpamönnum og fordæma þær. Það felst engin hótun um ofbeldi í því að bjóða peninga fyrir vændi. Aftur á móti erum við að hóta vændiskonunum ofbeldi ef þær stunda þessa iðju með því að setja við henni bann.
Vissulega er það sorglegt þegar fólk telur sig knúið til að fara út í vændi. En rót vandans er ekki vændið. Ekki frekar en að rót sjálfsvíga eru sjálfsvígin. Að leggja bann við vændi er álíka ábyrgt og að leggja bann við sjálfsvígum og ætla sem svo að vandamálið sé leyst.