---

Ég fór í hádeginu á áhugaverðan fyrirlestur um hagfræði menntunar sem Dr. Sveinn Agnarsson, sérfræðingur hjá Hagfræðistofnun, hélt. Hann benti réttilega á að stóran hluta hagvaxtar má rekja til menntunar og að því er menntun ekki aðeins hagkvæm fyrir einstaklinginn heldur fyrir samfélagið í heild sinni. Vel menntað fólk verður síður atvinnulaust, hefur hærri tekjur, hugsar betur um heilsu sína, er víðsýnna og umburðalyndara og margt fleira mætti benda á. Út frá þessu má fullyrða að fjárfesting ríkisvaldsins í menntun er arðbær fjárfesting.

Þó að ég sé því fylgjandi, af bæði hagfræðilegum og mannúaðarástæðum, að ríkisvaldinu beri að tryggja börnum góða menntun óháð efnahag foreldra þeirra þá hef ég lengi velt því fyrir mér hvort ekki sé nauðsynlegt að auka kostnaðarvitund fullorðinna nemenda með skólagjöldum eða öðrum aðferðum. Ekki misskilja mig. Ég tel það nauðsynlegt að allir hafi aðgang að góðu námi, en það er spurning um hvort ekki væri hægt að veita þennan aðgang með styrkjum og mjög sveigjanlegum námslánum. Þegar fólk er komið á háskólaaldur ætti það að sjá sér hag í því að taka lán og mennta sig, enda ætti það að uppskera hærri laun með auknu námi.

Með því að auka kostnaðarþátttöku háskólanema væri hægt að ná ýmsu fram. T.d. þá myndu háskólanemar vanda sig betur þegar þeir velja sér nám sem myndi þíða að fleiri sem hefja nám útskrifast og færri fara fram og til baka á milli deilda án þess að klára neitt. Aukin kostnaðarþátttaka myndi líklegast hafa í för með sér betra nám þar sem fólk gerir mun meiri kröfur til einhvers sem það þarf að greiða fyrir en þess sem það fær ,,frítt“.

Þó ég sé að viðra þessar skoðanir mínar þá er ég alls ekki hvetja til þess að tekin verði upp himinhá skólagjöld. Enginn, sem á annað borð hefur áhuga á að læra, ætti að fælast frá námi vegna kostnaðar. Ef skólakerfið er rétt byggt upp, með hagstæðum námslánum og styrkjakerfi, ættu allir að sjá sér hag í því að fjárfesta í menntun sinni.