Ríkisvaldið er ill nauðsyn
Höfundur: Sigurður Hólm Gunnarsson
Efnisorð: Ríkisumsvif
Viðbrögð: Ummæli (
Fyrir nokkrum dögum fjallaði Ágúst Einarsson, á heimasíðu sinni, um meint mikilvægi þess að ríkisvaldið styrki menningarstarfsemi með peningum skattgreiðenda. Rök varaþingmannsins eru veik og sýna fram á að við erum ekki sammála um hvert er hlutverk ríkisvaldsins.
Í grein sinni (sem virðist að hluta til vera svar við grein sem ég skrifaði á Pólitík.is þann 17. ágúst síðastliðinn) fellur Ágúst í þá gryfju að fjalla meira um hvað menning sé mikill hluti af siðmenntuðu þjóðfélagi og að það sé hægt að græða á henni fremur en að leggja haldbær rök fyrir því af hverju ríkisvaldið eigi að skipta sér af henni.
Menning og siðmenntað samfélag
Menning er vissulega mikilvægur hluti af siðmenntuðu samfélagi manna og því ættu valdhafar ríkisvaldsins að láta hana afskiptalausa. Það er ekki hlutverk ríkisvaldsins að beina menningarneyslu almennings í einhvern ákveðinn farveg. Þvert á móti ætti það að vera hlutverki ríkisvaldsins að tryggja þegnum sínum umhverfi þar sem þeir geta athafnað sig eins óháð yfirvöldum og hægt er.
Menning er arðbær
Það að menning geti stundum verið arðbær, eins og Ágúst bendir á í grein sinni, eru heldur ekki rök fyrir afskiptum yfirvalda af menningarmálum. Þvert á móti eru það rök gegn slíkum afskiptum. Ætti ríkisvaldið að reka kvikmyndahús, sælgætisverksmiðjur og kaffistofur vegna þess að slík starfsemi getur verið arðbær? Nei auðvitað ekki.
Ill nauðsyn
Í bók sinni, Common Sense, ritaði Thomas Paine að ,,ríkisvald væri í besta falli ill nauðsyn“* Þessi orð Paine innihalda mikinn sannleik. Í samfélagi manna eiga frelsi og réttindi einstaklinga það til að vera fótum troðin af öðrum einstaklingum eða valdahópum. Þess vegna, og aðeins þess vegna, er ríkisvaldið nauðsynlegt. Það er nauðsynlegt til þess tryggja frelsi og réttindi einstaklinga innan hvers samfélags.
Ég hef margoft sagt að ég telji nauðsynlegt að ríkisvaldið tryggi þegnum sínum aðgang að menntun, heilbrigðisþjónustu, félagsþjónustu og löggæslu til að tryggja frelsi og réttindi þeirra. Ég get rökstutt þessi ríkisafskipti aðeins vegna þess að ég tel þau vera nauðsynlega forsendu þess að menn geti verið frjálsir í því samfélagi sem þeir búa í.
Það er þessi afstaða mín sem gerir mig að jafnaðarmanni. Ég er hins vegar ekki vinstri maður og hef líklegast aldrei verið. Ekki í þeim skilningi að minnsta kosti að ég vilji að ríkisvaldið sé með puttana í öllu.
Hlutverk ríkisvaldsins er að tryggja frelsi einstaklingsins, ekki skerða það. Þessu megum við ekki gleyma. Við megum heldur ekki gleyma að öll þau afskipti ríkisvaldsins sem ekki ganga út á það að tryggja frelsi einstaklingsins skerða það. Þess vegna er ég á móti afskiptum ríkisvaldsins af menningu.
*“government, even in its best state, is but a necessary evil“. Thomas Paine (1737-1809)
Þarna er ég alveg sammála þér. Vinstri-hægri skalinn er afar afstæður. Annars er ansi langt síðan einhver hefur sakað mig um að vera of langt til vinstri. Ég er yfirleitt langt til hægri við flesta sjálfstæðispilta sem ég ræði við.
Hvaða skoðanir gera þig svona veikan kæri vinur? Það væri gaman að vita það!
Hey, flottur broskall!
Nei, ég sagði „án þess að verða flökurt“. Þetta er rétt innan markanna hjá þér. Þá meina ég hugmyndir þínar um frjálsan markað og þvílíkt. Það er þessi gamalkunna vinstri (mér til vinstri allavega) hugmynd að viðskipti séu einhvern veginn eins og leikur þar sem allir eiga að fá að vera memm og allir eigi að leika sér fallega.
Kannski er það bara að ég er að lesa „Atlas Shrugged“ þessa dagana að þessar hugmyndir fari í magann á mér. Snilldarlesning sú bók. Ef þú hefur ekki lesið Ayn Rand þá mæli ég eindregið með henni. Hún hleypir engu að sem er á einhvern hátt dulrænt eða óljóst og spyr alltaf „hvers vegna“. Ætla næst að skella mér á ópólítískari lesninsu, „Origin of Species“ eftir Darwin. Kominn tími á smá jákvæða mismunun eftir að hafa lesið tvær bækur í röð eftir konur.
Síðast var það „Meme Machine“ eftir Susan Blackmore.
Bið að heilsa,
- Rúnar
Ayn Rand var sértrúarleiðtogi
Ég hef lent í svo mörgum rökræðum við Ayn Rand aðdáendur að það fer að verða hálf undarlegt. Rand var manneskja sem fór ekki eftir eigin hugmyndum og félagsskapur hennar hafði flest einkenni sértrúarsöfnuðar. Það vill svo til að ég hef lesið heilmikið um Rand og blaðað í gegnum um bækur hennar (Atlas Shrugged, The Fountainhead). Frjálshyggjumenn virðast margir hverjir líta á þessa konu sem guð og ósjaldan hef ég sárlega móðgað fylgismenn hennar með því að gagnrýna hana. (sjá: Er Heimdallur sértrúarsöfnuður?)
Meme Machine og Origin of Species eru hins vegar mjög áhugaverðar bækur.
Ef þú ert í lestrar stuði mæli ég með:
Inequality by Design – Cracking the Bell Curve Myth eftir Fischer o.fl.
-Fjallar um það hvernig misskipting byggist fyrst og fremst á leikreglum samfélagsins, en ekki gáfnafari og dugnaði eins og frjálshyggjumenn tönglast á. Frábært svar við bókinni „The Bell Curve“ þar sem því var haldið fram að aukin misskipting í USA væri vegna þess að í frjálsu samfélagi væri það meira gáfnafari manna að þakka hvernig þeim vegnaði í lífinu og því væri misskipting eðlilega, og réttilega að aukast. Höfundar bókarinnar héldu því líka fram að blökkumenn væru fæddir heimskari en þeir hvítu (sem útskýrir hvers vegna þeir hafa lægri tekjur og minni lífsgæði en hvítir í USA). TBC átti að sýna fram á að félagslegar aðgerðir yfirvalda væru einskis nýtar. Svartir yrðu alltaf fátækari einfaldlega vegna þess að þeir væru líffræðilega heimskari.
Milton Friedman, „faðir frjálshyggjunnar“ og átrúnaðargoð frjálshyggjumanna um allan heim sagði eftirfarandi um TBC „This brilliant, original, objective and lucidly written book will force you to rethink your biases and prejudices about the role that induvidual difference in intelligence plays in our economy, or polity, and our society.“
Höfundar TBC voru heiðursgestir á þingum repúblíkana enda þóttust þeir vera búnir að sýna fram á að fátækt væri bara eðlileg afleiðing mismunandi gáfnafars fólks, en ekki þjóðfélagsins sem það býr í.
Inequality by Design sýnir fram á að hið þveröfuga og bendir á hvernig vísindin eru sniðgengin í TBC og að niðurstöður bókarinnar eru alrangar þegar þær eru skoðaðar út frá hlutlægu vísindalegu sjónarhorni.
How to Think About Weird Things, eftir Schick og Vaughn
—Frábær bók um gagnrýna hugsun. Segir frá helstu rökvillum sem fólk notar og hvernig bera að forðast þær. Allir þeir sem hafa áhuga á að læra að hugsa sjálfstætt og sjá í gegnum áróður ættu að lesa þessa.
Why People Believe Weird Things, eftir Michael Shermer.
—Bókin sem aAMjúpar nýnasista, sköpunarsinna og Ayn Rand. Frábær bók.
Cosmos, Demon-Haunted World og Billions and Billions eftir Carl Sagan
—Sjá nánari umfjöllun hér: „Carl Sagan – Verðug fyrirmynd II“
Ég læt þetta nægja í bili.
Kv,
Sigurður Hólm Gunnarsson
Ég held ég láti í friði þessar Bell Curve bækur. Kaupi það alls ekki að litarháttur ráði gáfnafari. Þarf ekki að láta telja mig af þeirri skoðun, af því ég er alls ekki þeirrar skoðunar.
Annars er endalaust rifist um blessuðu fátæktina og hverju hún er að kenna. Er það ekki aðallega bara skortur á fjármagni? Svona gefur augaleið kannski.
Vinstri menn hafa alltaf gaman að því að benda á Bandaríkin til að sýna hvað frjálshyggjan hefur hræðileg áhrif og hvað hún skapar mikla fátækt. Já það er meiri fátæktin í USA þar sem ríflega helmingur íbúa á hlutabréf í fyrirtækjum (samkvæmt Washington Times í síðustu viku). Þar teljast menn fátækir ef þeir keyra um á Chevy Nova ’85 árgerð og borða skyndibita frá Taco Bell.
Menn rífast síðan um þetta í bak og fyrir á meðan raunveruleg fátækt grasserar annarsstaðar, þar sem fólk deyr úr hungri og farsóttum daglega, er heppið að vera tólf um eina bifreið eða hungraða belju. Ég held að því fólki sé slétt sama um kúrvur og svoleiðis lagað.
Sniðugt að þú skyldir segja að þú hafir aldrei verið vinstri maður. Það er svo afstætt held ég eftir því hvar maður er. Í Danmörku værirðu örugglega talinn talsvert til hægri fyrir skoðanir þínar um hlutverk ríkisins, en í Bandaríkjunum þættu þær sömu skoðanir argasti vinstri-sósíalismi.
Persónulega finnst mér þú vera bara nokkuð á rökréttri braut. Margt af því sem þú skrifar hérna mjög upplýsandi og skynsamlegt. En annað er nokkurn veginn eins langt til vinstri og ég get þolað án þess að verða flökurt.
Hafðu það annars alltaf sem best.
- Rúnar