---

Umræðan um rekstur ríkisins á fjölmiðli allra landsmanna hefur verið mjög hávær undanfarna daga í kjölfar áætlana RÚV um að bæta við nýrri ríkisrekinni sjónvarpsrás. Sumir telja að ríkisafskipti eigi heima á öllum sviðum samfélagsins á meðan aðrir telja að ríkisafskipti eigi hvergi heima. Undirritaður tilheyrir hvorugum hópnum. Ég tel að ríkisafskipti séu nauðsynleg á sumum sviðum en gjörsamlega tilgangslaus og jafnvel skaðleg á öðrum sviðum.

Hver er tilgangur ríkisins?
Þegar við erum að ræða um hverju ríkið eigi að skipta sér af og hverju ekki þurfum við að gera það upp við okkur hvaða tilgangi ríkið eigi að þjóna. Sem jafnaðarmaður tel ég að ríkið eigi að tryggja þegnum sínum sem jöfnust tækifæri og frelsi til athafna sem skaða ekki frelsi og réttindi annarra.

Það er nauðsynlegt að ríkisvaldið tryggi þegnum sínum réttindi til náms, heilbrigðisþjónustu og löggæslu. Án slíkra grundvallarmannréttinda eru menn þrælar umhverfisins fremur en frjálsir samfélagsþegnar. Þetta tel ég að flestir geri sér grein fyrir og því er óþarfi að rökstyðja þetta hlutverk ríkisvaldsins frekar. Afskipti ríkisins af menningarmálum þegna sinna eru hins vegar mun umdeildari.

Ríkisrekin menning
Stjórnvöld hafa ekkert með að gera að skipta sér af menningu fólks. Ríkisrekin menning gengur í raun þvert á það sem ég hef skilgreint sem hlutverk ríkisins. Ríkisútvarpið, rándýrt tónlistarhús og fyrirhuguð „menningarhús“ um allt land eru skýr dæmi um ríkisrekna menningu sem í raun skerða frelsi fólks til að velja sér sína eigin menningu. Þegar fólk er skyldað til þess að greiða fyrir menningarstarfsemi sem það kærir sig ekki um er um leið verið að draga úr frelsi þess til þess að velja sér sína eigin menningu þar sem það hefur minna fé á milli handanna. Þetta er klárt brot á frelsi einstaklingsins.

Nú er ég alls ekki á móti menningu, þvert á móti er ég mjög hlynntur menningu. Minni eigin menningu! Ég skelli mér reglulega í bíó, fer á skemmtistaði um helgar, les Morgunblaðið, er áskrifandi að Stöð 2, fer á rokktónleika ef þeir eru í boði og ég hef meira að segja farið inn á nektardansstað. Ég borga sáttur fyrir þessa menningu enda vel ég hana sjálfur.

Ef Ríkisútvarpið, Sinfóníuhljómsveit Íslands eða önnur „hámenning“ ber sig ekki án styrkja frá ríkinu þá á hún ekki rétt á sér, hvað sem klassískir listunnendur segja. Ef að ríkisreknar hljómsveitir, sjónvarps- og útvarpsstöðvar eru nauðsynlegar til þess að viðhalda einhverri hámenningu sem enginn kærir sig um að borga fyrir, er þá ekki eins nauðsynlegt að gefa út ríkisdagblað og reka ríkiskvikmyndahús til þess að vernda sárþjáðan almúgann frá þeirri lágmenningu sem einkareknu fyrirtækin hafa upp á að bjóða? Að sjálfsögðu ekki!

Eflum menningarstarfsemi
Ef stjórnvöld vilja leggja sitt af mörkunum til þess að efla menningarstarfsemi á Íslandi þá geta þau gert það. Með því að tryggja landsmönnum góða menntun, með því að halda uppi öflugu félagskerfi og viðhalda stöðugu efnahagsástandi stuðla stjórnvöld best að menningarstarfsemi. Í kjölfar hærri launa, félagslegs öryggis og styttri vinnutíma blómstrar menningarlífið sjálfkrafa án aðstoðar frá ríkisfjölmiðlum, ríkishljómsveitum eða annarri ríkismenningu.