Fordómar eða umburðalyndi?
Höfundur: Sigurður Hólm Gunnarsson
Efnisorð: Blaðagreinar, Heimspeki, Trú
Viðbrögð: Ummæli (
Barátta samkynhneigðra fyrir almennum mannréttindum hefur gengið misjafnlega vel í heiminum enda fáfræði og fordómar misjafnlega útbreidd eftir löndum og heimssvæðum. Þótt lagaleg staða samkynhneigðra sé nokkuð góð hér á landi miðað við hvað gengur og gerist annars staðar, njóta þeir enn ekki fullra mannréttinda. Enn er það svo að samkynhneigðum pörum hér á landi er bannað af ríkisvaldinu að ættleiða börn. Ástæðan er líklegast blanda af fordómum og misskilningi.
Með hag barnanna fyrir brjósti
Ein algengasta röksemd gegn því að leyfa samkynhneigðum að ættleiða börn er sú að slíkt sé einfaldlega ekki væntanlegum börnum þeirra fyrir bestu. Ættleiddum börnum samkynhneigðra yrði strítt af jafnöldrum sínum fyrir að eiga tvo pabba eða tvær mömmur. Þessi röksemdafærsla er augljóslega byggð á misskilningi þar sem hugsanleg stríðni er ekki tilkomin vegna kynhneigðar foreldra barnanna heldur vegna fordóma og skorts á umburðalyndi. Með sömu rökum ætti að banna foreldrum að senda börn sín í tannréttingar vegna þess börnunum gæti verið strítt af því að vera með spangir. Hér verður því að ráðast gegn fordómum með því að kenna börnum (og fullorðnum) umburðalyndi en ekki með því að banna samkynhneigðum að ættleiða börn.
Önnur þekkt rök eru þau að samkynhneigð sé ættgeng, þ.e. að börn samkynhneigðra séu líklegri til þess að verða samkynhneigð sjálf en þau börn sem alast upp hjá „normal“ foreldrum. Þessi rök ganga nokkurn veginn út á það að samkynhneigðir foreldrar kenni börnum sínum, meðvitað eða ómeðvitað, að vera samkynhneigð en ekki gagnkynhneigð. Þessi kenning er byggð á tilfinningum fremur en skynsamlegum rökum. Mun líklegra er að samkynhneigðir séu mun umburðalyndari gagnvart kynhneigð barna sinna heldur en aðrir foreldrar þar sem þeir vita öðrum fremur hve alvarlegar afleiðingar fordómar geta haft. Skyld kenning er sú að strákar sem búa bara hjá móður sinni séu líklegri til þess að verða hommar en aðrir. Þeir sem taka þessa kenningu alvarlega vilja líklegast banna einstæðar mæður!
Kirkjuleg forsjá
Eina helstu ástæðuna fyrir fordómum gegn samkynhneigðum hér á landi sem og annars staðar er að finna í þeirri menningar- og trúarlegu innrætingu að hið eina rétta fjölskyldumynstur sé maður og kona. Þjónar kirkjunnar hafa verið duglegir í gegnum tíðina við að gagnrýna samkynhneigð og lýsa henni í versta falli sem dauðasynd en í besta falli sem sjúkdómi. Nýlegt dæmi um þetta er grein sem birtist í Morgunblaðinu, síðastliðinn þriðjudag, eftir Ragnar Fjalar Lárusson prest. Þar þvertekur hann fyrir hjónavígslu samkynhneigðra, enda telur hann að samkynhneigð sé sjúkdómur! Máli sínu til stuðnings vitnar Ragnar Fjalar í Matteusarguðspjall sem hann kallar „orð Jesú Krists“. Það er mikill ábyrgðahluti að halda fram einhverju sem valdið getur fordómum og hatri. Því er það mikið ábyrgðarleysi af Ragnari Fjalari og öðrum „sanntrúuðum“ að halda því fram að samkynhneigð sé synd. Allir þeir sem hafa kynnt sér málin vita t.a.m. að Matteusarguðpjall er hvorki „orð Jesú Krists“ né skrifað af Matteusi. Matteusarguðpjall var skrifað a.m.k. 50 árum eftir meinta krossfestingu Jesú og höfundur þess er með öllu óþekktur. Þetta er söguleg staðreynd sem ekki er deilt um.
Mér er það fyrir löngu ljóst að samkynhneigð er hvorki sjúkdómur né synd. Fordómar og umburðarlyndisskortur eru hins vegar sjúkdómar sem eru sprottnir af fáfræði. Eina þekkta mótefnið er þekking og því er gagnrýnin umræða lífsnauðsynleg ef skynsamleg niðurstaða á að fást. Það eru sjálfsögð og eðlileg mannréttindi að samkynhneigðir fái að ættleiða börn að uppfylltum sömu skilyrðum og aðrir. Þegar búið er að draga frá allan þann misskilning og alla þá fordóma sem oft hafa einkennt umræðuna um samkynhneigð og leyfi samkynhneigðra til að ættleiða stendur ekkert eftir sem mælir gegn slíkum ættleiðingum. Nema kannski óþægileg hræðsla margra við breytta heimsmynd þar sem pabbi og mamma þurfa ekki endilega að vera karl og kona.
Ítarefni:
Hróbjartur Guðsteinsson svaraði þessum pistli mínum í grein sem hann nefndi
,,Formaður ungra jafnaðarmanna segir ósatt“
Blessaður Sigurður
Þú virðist vera fróður um þessi málefni sem tengjast hjónaböndum samkynhneigðra og þess háttar. Ég er að fara að skrifa ritgerð í félagsfræði um hvort að kirkjan eigi að leggja blessun sína yfir hjónabönd þeirra og var að velta fyrir mér hvaða mannréttindi er verið að brjóta á þeim með því að hindra þessa hluti.
Sæll Benjamín.
Ég veit nú ekki hvort ég sé sérstaklega fróður um þessi málefni. Þó viðurkenni ég að ég er mikill áhugamaður fyrir jafnrétti og umburðarlyndi.
Satt að segja er mér alveg sama hvort einstaka trúfélög leggi blessun sína yfir hjónabönd samkynhneigðra. Reyndar tel ég að trúfélög hafi fullan rétt til þess að blessa ekki slík hjónabönd. Rétt eins og einstaka trúfélög hljóta að mega banna konum að gegna forystustörfum innan félagsins (eins og ýmsar kirkjur hafa gert).
Þegar hins vegar ríkisvaldið mismunar fólki vegna kynhneigðar er það alvarlegt mál. Ríkisvaldinu kemur ekki við af hvaða kynhneigð, kynþætti eða kyni fólk er. Ríkisvaldið á að vernda og styðja alla jafnt.
Orðið „mannréttindi“ er reyndar afar oft misnotað að mínu mati. Nánast allt telst í dag til mannréttinda. Sjálfur hef ég gerst sekur um að nota þetta orð alltof of oft. Eru það sérstök mannréttindi að gagnkynhneigð pör geti ættlætt börn? Mér finnst það svolítið djúpt í árina tekið. En ef ríkið ætlar að aðstoða fólk við að ættleiða börn þá verður það að aðstoða alla jafnt, óháð litarhafti, kyni, kynhneigð o.s.frv.
Ég endurtek að ég tel að einstaka trúfélögum sé heimilt að gera hvað sem er innan eigin hóps. Þegar sömu trúfélög reyna að hafa áhrif á landslög er málið orðið allt annað.
Svaraði þetta spurningu þinni?
Gangi þér vel með ritgerðina!
Takk kærlega fyrir svarið. Þetta svaraði spurningunni
Ég er sammála þér að ríkið eigi ekki að mismuna fólki og styð jafnrétti meðal fólksins sama hvort það sé samkynhneigt eða gagnkynhneigt.
Takk enn og aftur fyrir svarið
ég tel að einstaka trúfélögum sé heimilt að gera hvað sem er innan eigin hóps
Hmmm.. hvað með að innræta meinleysingjum, smásálum eða auðnuleysingjum einhvern þvætting með það að augnamiði að hafa af þeim peninga, eins og maður hefur nú oft séð? Eða hvað með að ‘mennta’ börnin sín í kreddum og gömlum lygasögum?
Ég átti nú auðvitað ekki við það Vésteinn. Það er auðvitað alltaf siðlaust að hafa fé af saklausu fólki, ég tala nú ekki um ólöglegt. Hvorki þú né nokkur annar getur hins vegar bannað trúuðu fólki að kenna börnum sínum eða öðrum kenningar sínar. Við búum í tiltölulega frjálsu landi og menn verða að geta haft leyfi til að trúa því sem þú eða einhver annar telur vitleysa.
Ég dreg hins vegar mörkin þar sem saklaust fólk bíður beinlínis skaða af. Ýkt, en afar raunverulegt, dæmi er þegar sumir trúarhópar meina saklausum börnum að fá læknismeðferð. Meginreglan (á öllum góðum reglum eru reyndar undantekningar) er þessi: Menn mega trúa hverju sem er, gera hvað sem er, svo lengi sem þeir skaða ekki aðra með beinum hætti.
Ég er alveg sammála öllu sem þú segir í þessari færslu og svörunum sem þú gefur, Siggi. Ég þekki stelpu sem býr hjá móður sinni og konu hennar. Þessi stelpa er gagnkynhneigð og bara mjög góð og skemmtileg stelpa. Það sem hún hefur kannski „grætt“ á að búa hjá „tveimur mömmum“ er að hún er mun umburðarlyndari gagnvart alls kyns lífsstíl en margur annar. Og svo eins og þú segir, ef börn samkynhneigðra reynast svo sjálf samkynhneigð þá fá þau væntanlega styrk og skilning frá samkynhneigða foreldri/foreldrum sínu(m).